![]() |
| Nâng cao giá trị cà phê cần bắt đầu từ đất khỏe và sinh kế bền vững. Ảnh: Trà My. |
Được tổ chức bởi Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), VICO 2026 (16 – 17/11/2026) là diễn đàn quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức cà phê quốc tế và các doanh nghiệp trong toàn chuỗi giá trị, cùng trao đổi về những xu hướng và định hướng đang định hình tương lai ngành cà phê Việt Nam và thế giới.
Xây dựng từ nền tảng của chuỗi giá trị
Tại hội nghị, bà Vanúsia Nogueira, Giám đốc Điều hành Tổ chức Cà phê Quốc tế - ICO, cho biết Việt Nam đã vượt qua Brazil để trở thành nước xuất khẩu cà phê hòa tan lớn nhất thế giới.
Trong niên vụ 2025 - 2026, Việt Nam chiếm 14,2% thị phần xuất khẩu cà phê hòa tan toàn cầu, đứng thứ 2 là Brazil với 11,2%. Tiếp theo là Đức 8,9%; Tây Ban Nha 6,7%, Mexico 5,9%; Malaysia 5,3%, Ấn Độ 5%...
Cà phê chế biến sâu đang ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu cà phê Việt Nam. Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), kim ngạch xuất khẩu của nhóm sản phẩm chế biến sâu đang đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số. Trong niên vụ 2025-2026, cà phê chế biến sâu xuất khẩu khoảng 142.600 tấn (chưa quy đổi), kim ngạch khoảng 1,5 tỷ USD, tăng khoảng 15% về khối lượng và tăng khoảng 14% về kim ngạch so với niên vụ 2024-2025.
Ngành cà phê Việt Nam được định hướng không chỉ tập trung vào xuất khẩu thô mà phải đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu quốc gia vững chắc cho hạt cà phê Robusta Việt Nam, đa dạng hóa thị trường và thích ứng linh hoạt với các tiêu chuẩn xanh khắt khe từ thế giới.
Tham gia Phiên thảo luận về “Chất lượng, Phát triển Bền vững và Giá trị gia tăng trong ngành cà phê”, bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại Nestlé Việt Nam, nhấn mạnh rằng sức cạnh tranh dài hạn của cà phê Việt Nam cần được xây dựng từ nền tảng của chuỗi giá trị, bắt đầu từ sức khỏe đất, năng lực thích ứng của nông hộ và sự hợp tác giữa các bên.
“Để nâng cao giá trị của cà phê Việt Nam, chúng ta không chỉ nhìn vào sản lượng hay khâu chế biến cuối cùng. Giá trị phải được tạo dựng ngay từ nông trại, thông qua việc giữ gìn và cải thiện “sức khỏe” của đất, bảo tồn đa dạng sinh học, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, đảm bảo chất lượng ổn định hơn và sinh kế tốt hơn cho người nông dân”, bà Thương chia sẻ.
Suy thoái đất không chỉ là vấn đề môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của năng suất, chất lượng cà phê, chi phí sản xuất và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Nông nghiệp tái sinh vì vậy là một trong những hướng tiếp cận quan trọng nhằm phục hồi sức khỏe đất, sử dụng nước hiệu quả và thúc đẩy đa dạng sinh học.
Thông qua NESCAFÉ Plan, Nestlé cho biết đang hỗ trợ nông dân áp dụng các thực hành nông nghiệp tái sinh giúp giảm khoảng 20% lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tiết kiệm 40–60% lượng nước tưới.
Sau hơn 15 năm triển khai tại Việt Nam, NESCAFÉ Plan đã đồng hành cùng hơn 23.000 nông hộ, giúp thu nhập của nông hộ có thể tăng từ 30% đến 150% nhờ giảm chi phí đầu vào, đa dạng hóa nguồn thu thông qua mô hình xen canh hợp lý. Và góp phần tái canh hơn 100.000 ha diện tích cà phê già cỗi bằng các giống mới có năng suất cao hơn, chống chịu sâu bệnh và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.
Cần đồng hành cùng người nông dân
Các chuyên gia cũng cho rằng trách nhiệm của doanh nghiệp không nên dừng ở việc đặt ra các tiêu chuẩn đối với nhà cung cấp. Doanh nghiệp cần đồng hành dài hạn với người sản xuất thông qua đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, công cụ quản lý nông hộ, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và thúc đẩy các mô hình giúp nông dân cải thiện hiệu quả kinh tế.
![]() |
“Bền vững không nên chỉ là câu chuyện về chi phí đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Chuyển đổi bền vững chỉ đi được đường dài khi đem lại giá trị thực cho người nông dân, đồng thời chi phí, trách nhiệm và giá trị được tạo ra được chia sẻ hài hòa giữa các mắt xích trong chuỗi cung ứng”, bà Thương nhấn mạnh.
Các doanh nghiệp cũng cho rằng quá trình chuyển đổi của ngành cà phê cần sự phối hợp của cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức phát triển và cộng đồng nông dân.
Bên cạnh đó cần tiếp tục đẩy mạnh phát triển vùng nguyên liệu cà phê theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tăng cường tái canh, cải tạo vườn cây, ứng dụng khoa học công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái và các hình thức canh tác giảm phát thải.
Đồng thời, xây dựng hệ thống dữ liệu và truy xuất nguồn gốc thống nhất, minh bạch, đáp ứng EUDR và các tiêu chuẩn quốc tế. Trong đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu vùng trồng, bản đồ số, thông tin định vị địa lý và hệ thống truy xuất nguồn gốc có khả năng kết nối, chia sẻ và xác minh.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh đầu tư công nghệ, dây chuyền chế biến hiện đại, từng bước chuyển dịch mạnh mẽ từ xuất khẩu cà phê nhân sang các sản phẩm cà phê chế biến sâu.
Khi khoa học, kinh nghiệm bản địa, dữ liệu và cam kết thị trường được kết nối, Việt Nam có thể củng cố vị thế không chỉ là một quốc gia sản xuất cà phê lớn, mà còn là nguồn cung cà phê có chất lượng, minh bạch, có khả năng chống chịu cao và tạo ra nhiều giá trị hơn cho toàn chuỗi.
