CPI tăng 4,52%, Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp giảm giá khi chi phí đầu vào hạ

Giá nguyên liệu và nhiên liệu giảm nhưng giá hàng hóa, dịch vụ không giảm tương ứng là vấn đề được đặt ra trong công tác điều hành giá những tháng cuối năm 2026. Trong bối cảnh CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương tăng cường giám sát thị trường, xử lý hành vi đầu cơ, thao túng giá và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ đạo điều hành giá - Ảnh chinhphu.vn/Đức Tuân.

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá diễn ra ngày 9/10, Chính phủ cũng đặt trọng tâm vào phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, nhằm kiểm soát lạm phát nhưng vẫn tạo dư địa cho tăng trưởng kinh tế.

CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, áp lực giá còn lớn

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, diễn biến giá cả trong 9 tháng năm 2026 có xu hướng tăng cao trong quý I, giảm trong quý II rồi tăng trở lại trong quý III. Nguyên nhân chủ yếu đến từ yếu tố mùa vụ, nhu cầu tiêu dùng trong các dịp lễ, Tết, biến động giá nhiên liệu thế giới và chi phí nguyên liệu đầu vào.

Từ tháng 3, giá nhiên liệu và năng lượng thế giới tăng mạnh, vận tải logistics gián đoạn, kéo chi phí đầu vào tăng và gây sức ép lên mặt bằng giá trong nước. CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,26%.

Bước vào quý IV, áp lực giá tiếp tục đến từ rủi ro thị trường năng lượng, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, nhu cầu đầu tư công và tiêu dùng cuối năm. Bộ Tài chính xây dựng hai kịch bản lạm phát cả năm ở mức khoảng 4,5% và 4,8%; Ngân hàng Nhà nước dự báo mức tăng bình quân 4,5–5%, trong khi các tổ chức quốc tế đưa ra khoảng dự báo 4,2–5,5%.

Ở chiều giảm áp lực, nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước được đánh giá tương đối dồi dào. Các chính sách miễn, giảm thuế, phí tiếp tục được thực hiện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Đối với sách giáo khoa năm học 2026–2027, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam kê khai mức giá giảm bình quân 13,3%. Trong ba tháng cuối năm, Bộ Y tế chưa thực hiện điều chỉnh giá khám bệnh, chữa bệnh.

Yêu cầu giảm giá bán khi chi phí đầu vào đi xuống

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhận định kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn, từ xung đột địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ đến những thay đổi chính sách của các nền kinh tế lớn. Giá năng lượng vẫn là một trong những rủi ro đáng kể đối với mặt bằng giá toàn cầu.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương điều hành giá các hàng hóa dịch vụ do nhà nước định giá theo lộ trình phù hợp, đánh giá kỹ tác động lên chỉ số CPI - Ảnh chinhphu.vn/Đức Tuân.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý công tác điều hành giá giữa các địa phương chưa đồng đều. Một số địa phương kiểm soát giá tốt, góp phần hỗ trợ tăng trưởng, trong khi một số nơi vẫn còn hạn chế.

Một yêu cầu đáng chú ý là tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá, đặc biệt với hàng hóa thiết yếu; xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá và lợi dụng thiên tai, bão lũ hoặc mùa cao điểm lễ, Tết để tăng giá bất hợp lý.

Đáng lưu ý, Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành giám sát sát hơn lĩnh vực phụ trách, bởi có thời điểm giá đầu vào đã giảm nhưng giá đầu ra, giá dịch vụ và hàng hóa không giảm tương ứng hoặc giảm rất chậm. Doanh nghiệp cần kịp thời điều chỉnh giá bán theo biến động chi phí, qua đó bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và góp phần kiểm soát lạm phát.

Đối với các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước định giá, cơ quan quản lý cần xem xét lộ trình điều chỉnh phù hợp, đánh giá kỹ tác động đến CPI, đồng thời cân đối giữa yêu cầu vận hành theo cơ chế thị trường, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.

Siết quản lý giá xăng dầu, vận tải và hàng thiết yếu

Trong các nhiệm vụ được giao, Bộ Công Thương có trách nhiệm theo dõi sát giá xăng dầu, khí hóa lỏng, than, điện và các nguồn năng lượng trên thị trường thế giới; điều hành giá xăng dầu trong nước theo quy định, bảo đảm nguồn cung cho sản xuất và tiêu dùng, không để xảy ra tình trạng găm hàng chờ giá.

Cơ quan này cũng phải phối hợp điều hòa cung cầu hàng hóa thiết yếu trên phạm vi cả nước, tăng cường kiểm tra kê khai và niêm yết giá thuộc lĩnh vực quản lý.

Với ngành Vận tải, Bộ Xây dựng được giao theo dõi giá cước và phối hợp kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá. Khi chi phí nhiên liệu giảm, doanh nghiệp vận tải phải điều chỉnh giảm giá cước tương ứng; các trường hợp chậm điều chỉnh hoặc lợi dụng biến động giá xăng dầu để tăng cước bất hợp lý sẽ bị xử lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải chủ động phương án bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm, phòng chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi và theo dõi giá thức ăn chăn nuôi, phân bón, vật tư nông nghiệp. Bộ Y tế tiếp tục giám sát giá thuốc, vật tư y tế và dịch vụ khám, chữa bệnh; Bộ Giáo dục và Đào tạo kiểm tra việc cung ứng, niêm yết giá sách giáo khoa.

Đối với các địa phương có CPI tăng cao hơn bình quân cả nước, Phó Thủ tướng yêu cầu phân tích sâu nguyên nhân biến động giá theo từng nhóm hàng, từ đó có giải pháp điều hành phù hợp với tình hình thực tế.

Nghiên cứu giao chỉ tiêu kiểm soát CPI cho địa phương từ năm 2027

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại cuộc họp - Ảnh chinhphu.vn/Đức Tuân.

Bên cạnh các giải pháp trước mắt, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhất trí với đề xuất của Bộ Tài chính về việc nghiên cứu tham mưu Chính phủ giao thêm chỉ tiêu kiểm soát CPI cho các địa phương từ năm 2027.

Định hướng này nhằm tăng trách nhiệm của chính quyền địa phương trong theo dõi, phân tích và điều hành giá, đồng thời tạo sự đồng bộ với các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.

Trong những tháng cuối năm, yêu cầu đặt ra là phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ, theo dõi diễn biến tỷ giá, lãi suất, dòng vốn quốc tế, đồng thời sử dụng phù hợp các chính sách miễn, giảm và gia hạn thuế, phí còn hiệu lực để giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Việc kiểm soát giá không chỉ phụ thuộc vào nguồn cung và các công cụ điều hành vĩ mô, mà còn đòi hỏi cơ chế giám sát đủ hiệu quả để biến động chi phí đầu vào được phản ánh kịp thời vào giá bán. Đây sẽ là một trong những yếu tố quan trọng đối với mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định sức mua trong quý IV/2026.