Chiều 16/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Lào Cai, tiếp tục chương trình Hội thảo quốc tế “Thúc đẩy liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp trong đào tạo, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, hai phiên thảo luận chuyên đề đã diễn ra với sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, cơ sở giáo dục và đại diện các đơn vị liên quan.
Hai chủ đề được lựa chọn gồm “Liên kết 3 nhà trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” và “Đổi mới chương trình đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế”.
![]() |
| Các đại biểu dự phiên thảo luận chuyên đề “Liên kết 3 nhà trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. (Ảnh: Thanh Thủy) |
Tại phiên thảo luận thứ nhất, các đại biểu tập trung trao đổi về xây dựng hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên cơ sở gắn kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp. Nhiều tham luận chia sẻ kinh nghiệm phát triển mô hình hợp tác ba nhà, từ xác định nhu cầu thực tiễn, đặt hàng nghiên cứu, huy động nguồn lực đến chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Các ý kiến thống nhất nhấn mạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước trong xây dựng cơ chế, chính sách và tạo môi trường thuận lợi; nhà trường giữ vai trò nghiên cứu, đào tạo và cung cấp tri thức; doanh nghiệp cần chủ động tham gia đặt hàng nhiệm vụ khoa học, tiếp nhận và ứng dụng kết quả nghiên cứu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đáng chú ý, nhiều nội dung mang tính ứng dụng được đề cập như phát triển dữ liệu mở, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong sinh viên, tăng cường hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp trong lĩnh vực dược liệu, du lịch, khách sạn và chuyển giao công nghệ.
Đây là những hướng hợp tác có ý nghĩa đối với Lào Cai, địa phương có tiềm năng phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu, du lịch và dịch vụ. Việc kết nối năng lực nghiên cứu của các trường đại học với nhu cầu thực tế của địa phương và doanh nghiệp có thể góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện quy trình sản xuất và gia tăng giá trị kinh tế.
Trong khuôn khổ phiên thảo luận, ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai trình bày tham luận “Nhà nước kiến tạo: Từ chiến lược phát triển địa phương đến nhu cầu nhân lực và yêu cầu đổi mới đào tạo”. Ông Phạm Thành Long, Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghiệp, Đại học Thái Nguyên tham luận về tăng cường hợp tác với địa phương, doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn.
Các tham luận góp phần làm rõ yêu cầu đặt ra đối với cơ quan quản lý: Chính sách khoa học công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu phát triển, tạo điều kiện để nhà trường và doanh nghiệp cùng tham gia giải quyết những vấn đề cụ thể của địa phương.
![]() |
| Các đại biểu dự phiên thảo luận chuyên đề “Liên kết 3 nhà trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. (Ảnh: Thanh Thủy) |
Nếu phiên thảo luận thứ nhất tập trung vào cơ chế phối hợp và ứng dụng kết quả nghiên cứu thì phiên thảo luận thứ hai đặt trọng tâm vào chất lượng nguồn nhân lực.
Với chủ đề “Đổi mới chương trình đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế”, các đại biểu phân tích những tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đối với giáo dục, đào tạo.
Yêu cầu đặt ra không chỉ là cập nhật kiến thức mới mà còn phải thay đổi chương trình, phương pháp giảng dạy và môi trường học tập. Người lao động trong giai đoạn mới cần có năng lực số, hiểu biết về AI, tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng và tinh thần học tập suốt đời.
Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là đưa doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo. Thay vì chỉ tiếp nhận sinh viên sau khi tốt nghiệp, doanh nghiệp cần đồng hành ngay từ khâu xây dựng, rà soát chương trình, giảng dạy, hướng dẫn thực hành, đánh giá năng lực đến tuyển dụng.
Các giải pháp được đề xuất gồm tăng cường đào tạo gắn với thực hành, thực tập tại doanh nghiệp; phát triển học liệu và phương pháp giảng dạy số; ứng dụng AI trong đào tạo và nghiên cứu; đổi mới đào tạo các lĩnh vực du lịch, khách sạn, giáo dục nghề nghiệp và đào tạo giáo viên.
Đặc biệt, việc gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được triển khai xuyên suốt quá trình đào tạo, giúp người học không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn sở hữu kỹ năng nghề nghiệp, kinh nghiệm thực tế và khả năng đáp ứng yêu cầu công việc.
Tại phiên thảo luận, PGS.TS. Phạm Hồng Long, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tham luận về chuyển đổi số trong đào tạo và nghiên cứu du lịch, xu hướng, bối cảnh và lộ trình chiến lược. GS.TS. Nguyễn Danh Nam, Đại học Thái Nguyên tham luận về đổi mới chương trình đào tạo đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và nhu cầu phát triển vùng.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Tảo, Phó Giám đốc Đại học Thái Nguyên cũng có phát biểu tại phiên thảo luận, góp phần trao đổi về định hướng hợp tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Những nội dung này cho thấy đổi mới đào tạo không thể chỉ diễn ra trong phạm vi giảng đường. Chương trình học cần được cập nhật theo sự thay đổi của công nghệ và nhu cầu sử dụng lao động; đồng thời, môi trường doanh nghiệp phải trở thành một bộ phận quan trọng của quá trình học tập, rèn luyện và phát triển năng lực nghề nghiệp.
![]() |
| Các đại biểu tham dự Phiên thảo luận chuyên đề “Đổi mới chương trình đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế”. (Ảnh: Thanh Thủy) |
Từ hai phiên thảo luận, có thể thấy một yêu cầu xuyên suốt: muốn liên kết ba nhà đạt hiệu quả, doanh nghiệp phải thực sự tham gia vào quá trình nghiên cứu và đào tạo, thay vì chỉ đứng ở vị trí tiếp nhận kết quả cuối cùng.
Thực tế, doanh nghiệp là nơi trực tiếp nhận diện những vấn đề phát sinh trong sản xuất, kinh doanh và dịch vụ. Những yêu cầu về công nghệ, năng suất, chất lượng sản phẩm, quản trị và nhân lực đều xuất phát từ hoạt động thực tiễn. Đây chính là nguồn thông tin quan trọng để nhà trường xác định hướng nghiên cứu, xây dựng chương trình đào tạo và lựa chọn nhiệm vụ khoa học phù hợp.
Ngược lại, các trường đại học có đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu và năng lực đào tạo. Khi được kết nối với nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp, những nguồn lực này có thể tạo ra sản phẩm nghiên cứu, công nghệ và nhân lực có khả năng ứng dụng trực tiếp.
Trong mối quan hệ đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hoàn thiện cơ chế phối hợp, tạo môi trường thuận lợi và hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn trong quá trình hợp tác.
Đối với Lào Cai, cách tiếp cận này mở ra nhiều hướng liên kết đáng quan tâm trong các lĩnh vực dược liệu, nông nghiệp, du lịch, khách sạn và dịch vụ. Thay vì đào tạo theo những chương trình thiếu gắn kết với nhu cầu sử dụng lao động, việc có sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ đầu sẽ giúp nhà trường xác định rõ hơn kỹ năng, kiến thức và năng lực mà thị trường đang cần.
Tương tự, nghiên cứu khoa học chỉ thực sự phát huy giá trị khi kết quả có khả năng được ứng dụng, chuyển giao và tạo ra lợi ích cho sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống xã hội.
Hai phiên thảo luận chuyên đề đã mang đến nhiều kinh nghiệm, góc nhìn và đề xuất thiết thực, góp phần làm rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể trong liên kết Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp.
Đây cũng là cơ sở quan trọng để Đại học Thái Nguyên, tỉnh Lào Cai và các đối tác tiếp tục cụ thể hóa chương trình hợp tác trong đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo, phục vụ yêu cầu phát triển của địa phương và khu vực.
Điều cần hướng tới là hình thành những chương trình hợp tác có mục tiêu rõ ràng, xuất phát từ nhu cầu thực tế, xác định được trách nhiệm của từng bên và có khả năng đánh giá kết quả. Doanh nghiệp cần mạnh dạn đặt hàng nghiên cứu, tham gia đào tạo và tiếp nhận công nghệ; nhà trường chủ động đổi mới chương trình, tăng cường nghiên cứu ứng dụng; cơ quan quản lý tạo điều kiện để các mô hình hợp tác được triển khai thuận lợi.
![]() |
| Tiến sỹ Nguyễn Văn Tảo - Phó Giám đốc Đại học Thái Nguyên phát biểu. (Ảnh: Thanh Thủy) |
Liên kết ba nhà chỉ thực sự có ý nghĩa khi tri thức được chuyển hóa thành công nghệ, công nghệ được ứng dụng vào sản xuất, còn nguồn nhân lực được đào tạo có khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển của doanh nghiệp và địa phương.
Từ những trao đổi tại hội thảo, có thể thấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là nhiệm vụ riêng của một ngành hay một tổ chức. Đó là quá trình cần sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Khi ba chủ thể cùng hành động, những nguồn lực về tri thức, công nghệ và con người sẽ có thêm cơ hội kết nối, tạo ra giá trị thiết thực cho sự phát triển của Lào Cai và khu vực.
