Lào Cai: Mậu A chuẩn bị nền tảng đưa sản phẩm địa phương ra thị trường quốc tế

Thực hiện Chỉ thị số 11/CT-TTg ngày 3/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh huy động người Việt Nam ở nước ngoài tham gia giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm và phát triển các kênh phân phối hàng Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2026-2030, xã Mậu A, tỉnh Lào Cai xác định phát triển thị trường phải gắn với nâng cao năng lực sản xuất hàng hóa tại địa phương.

Năm 2026, Mậu A có 20 sản phẩm OCOP, gồm 15 sản phẩm đạt 3 sao và 5 sản phẩm đạt 4 sao. Trong năm, địa phương có thêm một sản phẩm được công nhận OCOP mới, đồng thời tiếp tục rà soát, đánh giá chất lượng các sản phẩm hiện có. Tỷ lệ 25% sản phẩm đạt 4 sao cho thấy đã có những chủ thể quan tâm đầu tư nâng cao chất lượng, hoàn thiện sản phẩm theo yêu cầu của chương trình OCOP.

Đây là cơ sở để địa phương lựa chọn những sản phẩm có tiềm năng phát triển thị trường. Tuy nhiên, xếp hạng OCOP mới phản ánh một phần chất lượng và mức độ hoàn thiện sản phẩm theo bộ tiêu chí của chương trình; không đồng nghĩa sản phẩm đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện để xuất khẩu hoặc tham gia hệ thống phân phối tại nước ngoài.

Cùng với sản phẩm, số lượng chủ thể kinh tế trên địa bàn cũng tăng lên. Trong năm 2026, xã có 56 doanh nghiệp thành lập mới, 8 hợp tác xã và 6 tổ hợp tác được thành lập. Tổng cộng, địa phương có thêm 70 tổ chức kinh tế thuộc các loại hình này.

Sự gia tăng về số lượng doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ hợp tác mở thêm điều kiện tổ chức sản xuất hàng hóa, hình thành liên kết và mở rộng hoạt động kinh doanh. Đây là lực lượng có thể tham gia vào quá trình xây dựng vùng nguyên liệu, chế biến, đóng gói, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Dù vậy, số lượng tổ chức kinh tế tăng lên chưa đồng nghĩa năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh đã được nâng cao tương ứng. Điều quan trọng trong giai đoạn tiếp theo là củng cố năng lực hoạt động thực chất, xây dựng phương án kinh doanh và tạo được sự liên kết giữa các chủ thể để bảo đảm nguồn hàng ổn định.

Các sản phẩm OCOP của Công ty cổ phần Nam dược Đại Phú An sử dụng chủ yếu từ nông sản sạch tại địa phương.

UBND xã Mậu A đã lồng ghép thực hiện Chỉ thị số 11/CT-TTg với các nhiệm vụ phát triển nông nghiệp, kinh tế tập thể, chương trình OCOP và xúc tiến thương mại. Công tác tuyên truyền tập trung vào xây dựng thương hiệu, cải tiến mẫu mã, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ thông tin trong quảng bá sản phẩm.

Các hợp tác xã, cơ sở sản xuất được khuyến khích chủ động tìm kiếm đối tác, mở rộng liên kết sản xuất và tiêu thụ hàng hóa. Hoạt động quảng bá cũng từng bước gắn với giới thiệu tiềm năng kinh tế, lợi thế sản xuất và bản sắc văn hóa địa phương. Việc ứng dụng nền tảng số, thương mại điện tử được khuyến khích nhằm mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện năm 2026 cho thấy Mậu A vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị nền tảng. Địa phương chưa có hoạt động kết nối trực tiếp với doanh nghiệp, hội doanh nhân hoặc tổ chức của người Việt Nam ở nước ngoài để giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm; chưa có sản phẩm được xác nhận tham gia hệ thống phân phối hàng Việt Nam tại nước ngoài. Hoạt động tiêu thụ hiện vẫn chủ yếu tập trung ở thị trường trong nước.

Thực tế này cho thấy khoảng cách không nhỏ giữa việc có sản phẩm và khả năng đưa sản phẩm vào một thị trường mới. Muốn hàng hóa địa phương có chỗ đứng ở nước ngoài, các chủ thể phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu: chất lượng đồng đều, sản lượng ổn định, quy trình sản xuất rõ ràng, hồ sơ truy xuất nguồn gốc đầy đủ, nhãn mác phù hợp và khả năng duy trì đơn hàng.

Đối với một số sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm chế biến, yêu cầu về an toàn thực phẩm, kiểm dịch, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định nhập khẩu của từng quốc gia còn là điều kiện bắt buộc. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tính toán chi phí vận chuyển, bảo quản, thời hạn sử dụng, phương thức thanh toán và khả năng cạnh tranh về giá.

Đây cũng là những yêu cầu vượt quá khả năng của không ít cơ sở sản xuất nhỏ nếu hoạt động riêng lẻ. Vì vậy, phát triển thị trường quốc tế không thể chỉ dừng ở việc quảng bá sản phẩm, mà cần tổ chức lại quá trình sản xuất và liên kết giữa các chủ thể kinh tế.

Tăng cường công tác truyền thông, quảng bá sản phẩm gắn với giới thiệu tiềm năng kinh tế, lợi thế sản xuất và bản sắc văn hóa của địa phương

Một trong những nội dung quan trọng của Chỉ thị số 11/CT-TTg là phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm và phát triển các kênh phân phối hàng Việt Nam.

Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa đối với những địa phương như Mậu A, nơi nhiều sản phẩm đã có thương hiệu bước đầu nhưng chưa đủ điều kiện tự xây dựng hệ thống phân phối ở thị trường quốc tế.

Thông qua các hội doanh nhân, hội người Việt Nam ở nước ngoài, doanh nghiệp nhập khẩu và hệ thống phân phối hàng Việt, địa phương có thể tìm kiếm thông tin thị trường, xác định nhóm sản phẩm phù hợp, tiếp cận đối tác và nghiên cứu khả năng đưa hàng hóa vào các kênh tiêu thụ.

Tuy nhiên, kết nối phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế của thị trường, thay vì chỉ giới thiệu những sản phẩm địa phương đang có. Mỗi thị trường có thị hiếu, quy định và tiêu chuẩn khác nhau. Do đó, việc lựa chọn sản phẩm cần dựa trên khả năng cung ứng, chất lượng, giá thành, thời gian bảo quản và mức độ đáp ứng yêu cầu của đối tác.

Những sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP có tiềm năng của Mậu A

Với Mậu A, nhiệm vụ trước mắt là rà soát, phân loại 20 sản phẩm OCOP, lựa chọn những sản phẩm có lợi thế về nguyên liệu, chất lượng và khả năng mở rộng sản xuất để tập trung hỗ trợ. Cùng với đó, cần đánh giá năng lực của từng doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất; xác định những đơn vị có khả năng tham gia liên kết và duy trì nguồn hàng.

Năm 2027, xã Mậu A tiếp tục triển khai Chỉ thị số 11/CT-TTg gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; chú trọng cải tiến mẫu mã, bao bì, nhãn mác, hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, thương mại điện tử. Địa phương cũng định hướng tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn của tỉnh, nhất là ngành Công Thương và Ngoại vụ, để tiếp cận thông tin thị trường, tiêu chuẩn nhập khẩu, chương trình xúc tiến thương mại và các đối tác phân phối.

Từ thực tế tại Mậu A có thể thấy, phát triển sản phẩm OCOP và gia tăng số lượng chủ thể kinh tế mới là điều kiện ban đầu. Để hàng hóa địa phương có thể tiếp cận thị trường quốc tế, cần chuyển trọng tâm từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng, năng lực cung ứng và khả năng tổ chức thị trường.

Trong đó, chính quyền địa phương giữ vai trò hỗ trợ thông tin, kết nối chính sách và tạo điều kiện để các chủ thể tiếp cận chương trình xúc tiến thương mại. Doanh nghiệp, hợp tác xã cần chủ động đầu tư công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực quản trị. Người sản xuất phải tham gia vào quá trình bảo đảm chất lượng, duy trì vùng nguyên liệu và thực hiện các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc.

Cùng với việc tìm kiếm thị trường nước ngoài, Mậu A cũng cần tiếp tục củng cố thị trường trong nước, bởi đây là nền tảng để kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tích lũy năng lực sản xuất trước khi mở rộng quy mô.

Đưa sản phẩm địa phương ra nước ngoài là một quá trình cần sự chuẩn bị bài bản, không thể chỉ dựa vào hoạt động quảng bá trong thời gian ngắn. Với những nền tảng đang hình thành, Mậu A có cơ sở để từng bước lựa chọn sản phẩm thế mạnh, nâng cao năng lực của các chủ thể sản xuất và khai thác hiệu quả vai trò kết nối của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Khi sản phẩm đáp ứng được yêu cầu thị trường và có nguồn cung ổn định, cơ hội tham gia sâu hơn vào hệ thống phân phối hàng Việt Nam ở nước ngoài sẽ rõ ràng hơn.