Lào Cai định hình ba mô hình kinh tế xanh dựa trên khoa học và chuyển đổi số

Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch số 529/KH-UBND ngày 10/11/2026 triển khai Bài toán lớn số 01 giai đoạn 2026 - 2030, với định hướng xây dựng mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để Lào Cai hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, phát triển theo hướng xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là không dừng ở việc ứng dụng công nghệ trong quản lý hành chính mà hướng tới thay đổi phương thức tổ chức sản xuất, kinh doanh và khai thác các lợi thế kinh tế. Ba mô hình trọng tâm gồm khu công nghiệp xanh, du lịch xanh và cửa khẩu xanh được lựa chọn để triển khai, từng bước hình thành phương thức phát triển hiện đại, tiết kiệm tài nguyên và giảm tác động đến môi trường.

Lào Cai thúc đẩy phát triển xanh dựa trên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. (Ảnh: Cổng TTĐT tỉnh Lào Cai)

Trong lĩnh vực công nghiệp, mô hình khu công nghiệp xanh hướng tới sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp. Việc tận dụng phụ phẩm, tái sử dụng nước, năng lượng dư thừa và ứng dụng công nghệ trong quản trị được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về môi trường.

Đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu có ít nhất 70% khu công nghiệp chuyển đổi theo hướng sinh thái, thông minh; 100% khu công nghiệp có hệ thống theo dõi số về tiêu thụ năng lượng, nước, quản lý chất thải và dữ liệu hạ tầng.

Đối với du lịch, định hướng phát triển xanh được đặt trong mối quan hệ giữa khai thác tài nguyên, bảo tồn bản sắc văn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ. Công nghệ số sẽ được ứng dụng trong quản trị điểm đến, cung cấp thông tin và hỗ trợ trải nghiệm của du khách.

Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu hình thành tối thiểu 3 điểm đến du lịch xanh, thông minh tiêu biểu và 2 điểm đến áp dụng từng phần các giải pháp phù hợp; mức độ hài lòng của du khách tại các mô hình thí điểm đạt từ 90% trở lên.

Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với một địa phương sở hữu nhiều lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, khí hậu, văn hóa các dân tộc và các sản phẩm du lịch đặc trưng. Khi công nghệ được đưa vào quản lý điểm đến và tổ chức dịch vụ, giá trị kinh tế từ du lịch có thêm điều kiện gia tăng, đồng thời tạo cơ hội để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Trong lĩnh vực kinh tế cửa khẩu, Lào Cai hướng tới mô hình cửa khẩu xanh gắn với điều hành thông minh, nâng cao hiệu quả logistics, tiết kiệm năng lượng và rút ngắn thời gian chờ của phương tiện. Tỉnh đặt mục tiêu hình thành ít nhất 2 mô hình cửa khẩu xanh, thông minh, ưu tiên nghiên cứu triển khai tại khu vực cửa khẩu Kim Thành; phấn đấu giảm tối thiểu 15% thời gian chờ tại các công đoạn thuộc phạm vi điều phối của mô hình.

Đây là mục tiêu có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Thời gian thông quan, chi phí vận tải và khả năng kết nối logistics đều tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực điều hành cửa khẩu không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, tăng sức hấp dẫn của Lào Cai trong hoạt động giao thương quốc tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Kế hoạch số 529/KH-UBND xác định việc rà soát, lựa chọn địa điểm và đối tượng thí điểm phù hợp là nhiệm vụ cần triển khai trước tiên. Cùng với đó là hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, chuẩn hóa dữ liệu, thử nghiệm các giải pháp công nghệ trong quản lý, sản xuất và cung cấp dịch vụ.

Đáng chú ý, tỉnh Lào Cai khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, áp dụng phương thức sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với các tổ chức nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp công nghệ.

Định hướng này mở ra cơ hội để cộng đồng doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Đối với doanh nghiệp sản xuất, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát tiêu hao nguyên liệu, năng lượng và từng bước ứng dụng công nghệ vào dây chuyền sản xuất. Với doanh nghiệp du lịch, chuyển đổi số có thể hỗ trợ quản lý khách hàng, quảng bá sản phẩm, kết nối dịch vụ và nâng cao chất lượng phục vụ. Trong lĩnh vực logistics, dữ liệu và công nghệ điều hành sẽ góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu suất khai thác hạ tầng.

Bên cạnh công nghệ và hạ tầng, nguồn nhân lực cũng được xác định là yếu tố quan trọng. Công tác đào tạo sẽ được gắn với yêu cầu vận hành cụ thể của từng mô hình, bảo đảm đội ngũ cán bộ, người lao động và doanh nghiệp có khả năng tiếp nhận, khai thác hiệu quả các giải pháp mới.

Lộ trình thực hiện được chia thành các giai đoạn cụ thể. Năm 2026 tập trung hoàn thiện kế hoạch, rà soát nhiệm vụ và điều kiện triển khai; giai đoạn 2027 - 2028 tiến hành khảo sát, lựa chọn đối tượng và tổ chức thí điểm; năm 2029 đánh giá, hoàn thiện quy trình, đề xuất nhân rộng; năm 2030 tổng kết, xây dựng phương án duy trì và vận hành các mô hình hiệu quả.

UBND tỉnh Lào Cai giao Sở Tài chính làm đầu mối tổng hợp, theo dõi, đôn đốc thực hiện; Sở Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các nhiệm vụ liên quan đến công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh chủ trì triển khai mô hình khu công nghiệp xanh, cửa khẩu xanh; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì mô hình du lịch xanh, cùng sự phối hợp của các sở, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Với ba mô hình trọng tâm, Lào Cai đang hướng tới cách tiếp cận phát triển trong đó tăng trưởng kinh tế gắn với hiệu quả sử dụng tài nguyên, chất lượng môi trường và năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ được quyết định bởi khả năng đưa các mục tiêu thành những mô hình vận hành thực tế, có doanh nghiệp tham gia, có kết quả đo lường cụ thể và có khả năng nhân rộng.

Khi khoa học, công nghệ và chuyển đổi số thực sự đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, khu công nghiệp xanh, du lịch xanh và cửa khẩu xanh sẽ không chỉ là những mô hình thí điểm mà còn có thể trở thành động lực quan trọng, góp phần đưa Lào Cai tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển xanh, hiện đại và hội nhập quốc tế.