Thiếu điện tăng dần đến năm 2030, Bộ Công Thương muốn sửa Quy hoạch điện VIII

Ngày 10/9/2026, Bộ Công Thương có Báo cáo Hỏa tốc số 760/BC-BCT gửi Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2026-2030 và điều chỉnh Quy hoạch điện VIII. Báo cáo cảnh báo nguy cơ thiếu điện tăng dần từ năm 2027, đặc biệt tại miền Bắc, đồng thời kiến nghị Chính phủ cho phép điều chỉnh quy hoạch theo hai bước.

Theo tính toán cân đối cung - cầu điện, năm 2027 hệ thống có thể thiếu khoảng 4.256 MW công suất cực đại và 2,9 tỷ kWh sản lượng. Các con số này tăng lên lần lượt 8.309 MW và 20,7 tỷ kWh năm 2028; 13.348 MW và 17,3 tỷ kWh năm 2029. Đến năm 2030, mức thiếu hụt dự kiến đạt 13.964 MW công suất cực đại và 61,18 tỷ kWh sản lượng.

Bộ Công Thương nhận định miền Bắc là khu vực chịu áp lực lớn nhất trong giai đoạn 2027-2030, do nhu cầu điện tăng nhanh trong khi tiến độ các dự án nguồn và lưới điện chưa đáp ứng yêu cầu.

Báo cáo cho biết sau hơn ba năm thực hiện Quy hoạch điện VIII, tiến độ đầu tư các dự án nguồn điện còn chậm. Chỉ 5% tổng công suất các dự án đã được đưa vào vận hành; 9% đã khởi công nhưng chưa hoàn thành; 28% đã lựa chọn nhà đầu tư nhưng chưa thể khởi công. Khoảng 45% tổng công suất dự án chưa có chủ trương đầu tư.

Đối với lưới truyền tải, EVN và các đơn vị mới thực hiện được 28,6% khối lượng dự án theo quy hoạch.

Bộ Công Thương cho rằng tình trạng này xuất phát từ cả khâu quy hoạch và tổ chức thực hiện. Một số dự báo chưa sát thực tế, nguồn năng lượng tái tạo mang tính bất định, cơ chế giá LNG và nhiệt điện than chưa phù hợp. Trong khi đó, thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư kéo dài, tiến độ nguồn và lưới điện chưa đồng bộ, nhu cầu vốn lớn và sự phối hợp giữa các cơ quan chưa hiệu quả.

Năm 2026, tổng sản lượng điện sản xuất ước đạt 354,4 tỷ kWh, tăng 9,7% so với năm 2025. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537 MW và việc cung cấp điện được bảo đảm. Tuy nhiên, Bộ cảnh báo áp lực sẽ gia tăng trong các năm tiếp theo khi nhu cầu điện thương phẩm giai đoạn 2026-2030 dự kiến tăng 11,9-14,3% mỗi năm.

Để bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027-2030, Bộ Công Thương đề xuất triển khai ngay nhiều giải pháp, gồm phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng BESS; nhập khẩu điện từ Lào và Trung Quốc; đẩy nhanh các dự án truyền tải Trung - Bắc.

Bộ cũng đề xuất tăng cường tiết kiệm điện, với mục tiêu tối thiểu 3% cả năm và 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng. Đồng thời, các địa phương được yêu cầu rà soát, điều chỉnh phụ tải và tổ chức thực hiện các giải pháp quản lý nhu cầu điện.

;

Nhà máy điện than. Ảnh: Báo Hà Tĩnh

Về nguồn điện, báo cáo đề xuất xem xét bổ sung một số dự án nhiệt điện than với tổng công suất khoảng 5.300 MW, nhằm bảo đảm nguồn điện nền trong giai đoạn 2029-2030. Các địa điểm được nêu gồm Quảng Ninh, Ninh Bình, Quảng Trị và Cần Thơ.

Bộ cũng kiến nghị đẩy nhanh các dự án LNG, đồng thời điều chỉnh tiến độ những dự án chưa thể triển khai đúng kế hoạch.

Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ ban hành Nghị quyết về nhiệm vụ, giải pháp bảo đảm cung cấp điện; cho phép điều chỉnh Quy hoạch điện VIII theo hai bước.

Bước một là điều chỉnh, cập nhật quy hoạch theo Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội, trong đó bổ sung các dự án nguồn điện cấp bách. Bước hai là điều chỉnh tổng thể Quy hoạch điện VIII theo Luật Quy hoạch, định hướng đến năm 2050.

Theo đề xuất, quy hoạch cập nhật sẽ xem xét bổ sung nguồn điện gió, mặt trời và các nguồn điện phù hợp với nhu cầu phụ tải. Đối với nhiệt điện than, Bộ đề xuất nghiên cứu các dự án mới kèm lộ trình thu giữ carbon (CCS).

Đáng chú ý, Bộ đề xuất cho phép các nhà máy nhiệt điện than miền Bắc áp dụng cơ chế “miễn trừ tạm thời” về tiêu chuẩn nước làm mát trong tình huống vận hành khẩn cấp đến năm 2030.