Đề xuất được đưa ra tại Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng APEC lần thứ 16, diễn ra ngày 10-11/9 tại Bắc Kinh (Trung Quốc), trong bối cảnh thị trường năng lượng khu vực chịu tác động từ biến động địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng nhiên liệu, thời tiết cực đoan và nhu cầu điện ngày càng tăng.
Phát biểu tại hội nghị với chủ đề “Năng lượng cho tất cả”, ông Tăng Thế Hùng, Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương, cho biết bảo đảm nguồn năng lượng an toàn, ổn định, chi phí hợp lý và bền vững là ưu tiên xuyên suốt của Việt Nam.
Theo Việt Nam, trong bối cảnh nhu cầu điện gia tăng và chuyển dịch năng lượng diễn ra nhanh, an ninh năng lượng APEC cần được nhìn nhận theo cách tiếp cận rộng hơn. Không chỉ bảo đảm đủ nguồn cung, các nền kinh tế còn phải hướng tới giá năng lượng cạnh tranh, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống.
Việt Nam đề nghị APEC phát huy lợi thế của từng nền kinh tế, kết nối các nguồn lực về công nghệ, vốn, hạ tầng và chuyên môn để tạo sức mạnh tổng hợp. Cùng với đó, cần duy trì dòng chảy thương mại năng lượng cởi mở, minh bạch và tăng cường hợp tác công nghệ trong khu vực.
Đối với Việt Nam, quy mô hệ thống điện hiện đạt khoảng 93.500 MW với 478 nhà máy điện. Sản lượng điện năm 2026 dự kiến khoảng 355 tỷ kWh, tăng 9,81% so với năm trước. Nhu cầu điện tăng cao đặt ra yêu cầu tiếp tục phát triển nguồn, lưới điện, đồng thời nâng cao độ ổn định và khả năng vận hành của hệ thống.
![]() |
| Toàn cảnh Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng APEC lần thứ 16 |
Từ yêu cầu thực tế của hệ thống điện, Việt Nam đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế thị trường và phương pháp định giá năng lượng theo hướng linh hoạt, sát hơn với diễn biến các yếu tố đầu vào.
Theo đó, khung giá dịch vụ và giá bán lẻ điện cần phản ánh hợp lý chi phí, bảo đảm sức khỏe tài chính của doanh nghiệp và tạo điều kiện thu hút nguồn vốn ngoài nhà nước vào phát triển nguồn, lưới điện.
Việt Nam cũng đề nghị mở rộng không gian pháp lý cho thị trường điện và cơ chế mua bán điện trực tiếp, đa dạng hóa phương thức giao dịch và mở rộng đối tượng tham gia, trong đó có các khu, cụm công nghiệp. Đây được xem là giải pháp góp phần huy động thêm nguồn lực tư nhân, đồng thời tạo điều kiện để năng lượng tái tạo phát triển theo cơ chế thị trường.
Đối với các nguồn điện nền như LNG, Việt Nam cho rằng cần tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc về thể chế, trong đó có cơ chế bù đắp chi phí đầu tư cố định. Các quy định về hợp đồng mua bán điện, thiết kế thị trường và cơ chế liên quan cũng cần được rà soát đồng bộ, nhằm phân bổ hài hòa lợi ích, rủi ro giữa các bên và bảo đảm tiến độ đầu tư.
Việt Nam đồng thời định hướng đa dạng hóa nhiên liệu cho phát điện, từng bước chuyển sang các loại nhiên liệu sạch hơn như hydro xanh và amoniac, phù hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng 0.
![]() |
| Ông Tăng Thế Hùng, Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương. Ảnh Cục Điện lực |
Một trọng tâm khác được Việt Nam đề xuất là tăng cường hợp tác về hạ tầng và công nghệ năng lượng. Các nền kinh tế APEC được khuyến nghị thúc đẩy phát triển lưới điện hiện đại, lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng, lưới điện siêu nhỏ, mạng lưới phân phối thông minh và nghiên cứu khả năng kết nối điện liên vùng.
Theo đoàn đại biểu Việt Nam, đây là những hạ tầng quan trọng để nâng cao tính linh hoạt của hệ thống, tăng khả năng hấp thụ năng lượng tái tạo, giảm tổn thất và cải thiện độ tin cậy cung cấp điện.
Cùng với đầu tư nguồn và lưới, quản lý nhu cầu phụ tải, sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả cần được xem là một cấu phần của chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng.
Việt Nam đề xuất APEC tăng cường hợp tác về các công nghệ năng lượng, từ sản xuất điện quy mô lớn bằng các nguồn năng lượng sơ cấp mới, lưu trữ năng lượng tiên tiến đến thu giữ và lưu trữ CO₂, hiện đại hóa hệ thống điện, quản lý phụ tải và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
APEC có thể thúc đẩy các chương trình nghiên cứu chung, chia sẻ tri thức, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ trên cơ sở tự nguyện, cùng có lợi. Hợp tác công - tư cũng cần được khuyến khích nhằm mở rộng khả năng huy động nguồn lực cho quá trình chuyển đổi năng lượng.
Việt Nam đồng thời đề nghị tăng cường phối hợp giữa các nhóm công tác APEC về năng lượng, khoa học - công nghệ - đổi mới, viễn thông - thông tin và kinh tế số, qua đó gắn kết sâu hơn các vấn đề năng lượng với chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, thương mại, đầu tư và phát triển hạ tầng.
Khẳng định vai trò của Việt Nam tại diễn đàn khu vực, ông Tăng Thế Hùng cho biết Việt Nam sẽ tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong các sáng kiến hợp tác năng lượng APEC, hướng tới xây dựng cộng đồng năng lượng châu Á - Thái Bình Dương đổi mới, tự cường, linh hoạt và phục vụ lợi ích chung.