Muốn xuất khẩu online, doanh nghiệp Việt phải hiểu thị trường từ bên trong

Thiết lập được một gian hàng trên sàn quốc tế, ký kết và thực hiện được một vài đơn hang chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã sẵn sàng xuất khẩu. Phía sau một đơn hàng online là cả chuỗi yêu cầu về sản phẩm, pháp lý, logistics và thị trường.

Thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở thêm một con đường đưa hàng Việt ra thế giới. Nhưng để biến cơ hội thành đơn hàng bền vững, doanh nghiệp phải hiểu thị trường đích và làm chủ được cách vận hành.

Thị trường lớn, yêu cầu cũng lớn

Theo Precedence Research, thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu được dự báo đạt 551,23 tỷ USD năm 2025 và có thể vượt 2.006 tỷ USD vào năm 2034. Business Research Insights dự báo thị trường đạt 1.339,79 tỷ USD năm 2026 và lên 4.302,55 tỷ USD vào năm 2035, trong đó châu Á-Thái Bình Dương chiếm 44% thị phần.

Báo cáo hằng năm do công ty SYNC Southeast Asia của Facebook cho thấy, Việt Nam đang đi đầu trong việc thúc đẩy các thay đổi và nắm bắt cơ hội phát triển giao dịch trực tuyến, dựa trên sự chuyển đổi kỹ thuật số khi chuyển sang trạng thái bình thường mới (Ảnh minh họa).

Tại Việt Nam, theo số liệu công bố tại Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới năm 2025, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu qua thương mại điện tử năm 2025 ước đạt 78%, đưa tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này lên khoảng 4,45 tỷ USD.

Cơ hội đang mở rộng rất nhanh, nhưng cuộc chơi cũng không còn đơn giản là đưa sản phẩm lên một nền tảng số.

Doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều mô hình như marketplace quốc tế, nền tảng B2B, website bán hàng trực tiếp hoặc kết hợp nội dung, livestream với hệ thống kho tại thị trường đích.

Tại châu Á, Shopee phát triển các giải pháp hỗ trợ người bán mở rộng kinh doanh sang nhiều thị trường. Alibaba.com tập trung vào mô hình B2B, kết nối doanh nghiệp xuất khẩu với nhà nhập khẩu, nhà phân phối và khách hàng doanh nghiệp.

Trong khi đó, kho ngoại quan và kho hàng tại thị trường đích giúp hàng hóa được đưa đến gần người tiêu dùng trước khi phát sinh đơn hàng. Mô hình thương mại điện tử kết hợp nội dung và giải trí như TikTok Shop tạo thêm phương thức tiếp cận khách hàng thông qua video ngắn, livestream và nội dung bản địa.

Việc lựa chọn mô hình nào phụ thuộc vào đặc điểm sản phẩm, thị trường mục tiêu và năng lực vận hành của từng doanh nghiệp.

Bà Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho rằng dư địa để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng thương mại điện tử tiếp cận người tiêu dùng quốc tế vẫn còn rất lớn.

Theo bà Oanh, thương mại điện tử chỉ là phương thức giúp sản phẩm tiếp cận thị trường nhanh hơn. Muốn phát triển bền vững, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ về chất lượng hàng hóa, năng lực số, sản phẩm, quy trình vận hành và thương hiệu.

“Dù là thương mại điện tử hay thương mại khám phá, chất lượng hàng hóa vẫn là yếu tố cốt lõi. Muốn đi bền vững và chắc chắn thì chất lượng phải được đặt lên hàng đầu”, bà Oanh nhấn mạnh.

Không chỉ học cách mở gian hàng

Nếu chỉ đào tạo cách sử dụng nền tảng, doanh nghiệp vẫn thiếu một phần quan trọng: hiểu thị trường nơi hàng hóa sẽ được bán và vận hành.

Thời gian qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, địa phương nâng cao năng lực xuất khẩu qua thương mại điện tử theo hướng kết hợp đào tạo chính sách, pháp lý với khảo sát thị trường và kết nối trực tiếp các chủ thể trong hệ sinh thái.

Trong nước, Cục triển khai các hoạt động đào tạo, tập huấn cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh, từ xây dựng gian hàng trực tuyến, marketing số, thanh toán điện tử, quản trị đơn hàng đến quảng bá sản phẩm.

Hoạt động đào tạo cũng được mở rộng trực tiếp tại thị trường nước ngoài.

Mới đây, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (EcomDX), cùng Liên minh Thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu (ACBC) và các đối tác triển khai Chương trình đào tạo, khảo sát và kết nối giao thương thương mại điện tử xuyên biên giới tại tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.

Thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ giúp hàng hóa Việt Nam hiện diện ở khắp các thị trường quốc tế mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu tri thức và dịch vụ chất lượng cao, định hình “sản phẩm quốc gia” trên bản đồ thương mại toàn cầu (Ảnh minh họa).

Chương trình đưa doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới, từ phân phối, logistics, kho ngoại quan đến livestream và sản xuất video ngắn.

Đoàn đã khảo sát Trung tâm phân phối nông sản nhập khẩu Wanbang, hệ thống siêu thị Dazhang, hạ tầng logistics xuất khẩu thương mại điện tử xuyên biên giới qua đường sắt từ Việt Nam sang Trung Quốc và tới châu Âu, Nga.

Doanh nghiệp cũng tiếp cận mô hình kho ngoại quan trong FTZ Trịnh Châu, các công xưởng livestream và sản xuất video ngắn.

Điểm quan trọng của cách làm này là doanh nghiệp được nhìn thấy toàn bộ chuỗi vận hành thay vì chỉ học lý thuyết.

Từ đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở đánh giá nhu cầu thị trường, quy định pháp lý, phương thức phân phối và chuỗi cung ứng; đồng thời điều chỉnh sản phẩm, bao bì, nhãn mác, gian hàng và phương án logistics trước khi xuất khẩu.

Không dừng ở khảo sát, doanh nghiệp còn được kết nối với nhà nhập khẩu, doanh nghiệp vận hành thương mại điện tử, logistics và các đối tác trong hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới tại Trung Quốc.

Học từ thị trường để đi đường dài

Sự phát triển nhanh của xuất khẩu trực tuyến đang làm thay đổi cách hàng hóa đi qua biên giới.

Tại EU, số kiện hàng giá trị thấp dưới 150 euro nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng 5,8 tỷ kiện, tăng hơn 25% so với năm 2024. Tại Hoa Kỳ, số kiện hàng nhỏ nhập khẩu theo diện miễn thuế De Minimis dưới 800 USD trong năm tài chính 2024 vượt 1,36 tỷ kiện, gấp 10 lần năm 2015.

Quy mô giao dịch tăng kéo theo yêu cầu cao hơn về logistics, Hải quan và quản lý thị trường. Doanh nghiệp muốn bán hàng xuyên biên giới vì thế phải tính đến cả những khâu nằm ngoài màn hình bán hàng.

Trung Quốc là một trong những thị trường có hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới của nước này đạt 2,75 nghìn tỷ RMB, tương đương khoảng 409,5 tỷ USD, trong đó xuất khẩu trực tuyến chiếm 79%.

Với doanh nghiệp Việt Nam, câu hỏi không còn là có thể bán hàng online ra nước ngoài hay không, mà là có đủ năng lực biến một đơn hàng trực tuyến thành thị trường lâu dài hay không.

Theo định hướng thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số và Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (EcomDX) tiếp tục tổ chức các khóa đào tạo tại Việt Nam, đồng thời triển khai chương trình đào tạo, khảo sát và kết nối trực tiếp tại các thị trường lớn như Trung Quốc, EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Trọng tâm là nâng cao năng lực tiếp cận thông tin thị trường, kỹ năng vận hành, chuẩn hóa sản phẩm và kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các nền tảng, đối tác trong hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới quốc tế.

Từ đào tạo kiến thức đến trải nghiệm thực tế tại thị trường, cách tiếp cận này hướng tới giúp doanh nghiệp không chỉ biết cách bán hàng trực tuyến mà còn biết cách xuất khẩu bằng thương mại điện tử một cách bài bản và bền vững.