 |
| Ông Nguyễn Cao Sơn - Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ phát biểu tại phiên thảo luận tổ của Kỳ họp thứ 1, Quốc hội khóa XVI. |
Không phải đến khi những con số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường gia tăng, áp lực mới trở nên rõ rệt. Những khó khăn mà cộng đồng doanh nghiệp đang đối mặt đã tích tụ từ nhiều năm, nay bộc lộ rõ hơn trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động và dư địa trong nước dần thu hẹp. Khi chi phí leo thang, dòng vốn thu hẹp và thủ tục hành chính vẫn còn nhiều tầng nấc, sức chống chịu của doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đang bị bào mòn từng ngày.
Tại phiên thảo luận tổ của Kỳ họp thứ 1, Quốc hội khóa XVI, ông Nguyễn Cao Sơn – Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội Doanh nhân tỉnh Phú Thọ – đã thẳng thắn chỉ ra một thực tế: nếu không tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn” thể chế, mục tiêu tăng trưởng cao sẽ rất khó đạt được, thậm chí có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội phục hồi trong chu kỳ mới.
“Nút thắt” đầu tư công và vòng luẩn quẩn chi phí
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất được chỉ ra là lĩnh vực đầu tư công – vốn được kỳ vọng là “đòn bẩy” của tăng trưởng. Tuy nhiên, trong thực tế, không ít dự án đang bị kéo dài do vướng mắc giải phóng mặt bằng, thiếu đồng bộ trong bàn giao, cùng với đó là những bất cập trong cấp phép khai thác mỏ vật liệu xây dựng.
Đáng chú ý, sự chênh lệch giữa giá vật liệu, nhân công trên thị trường với đơn giá công bố đã tạo ra một nghịch lý: Doanh nghiệp càng thi công càng thua lỗ. Khi chi phí đầu vào tăng nhưng cơ chế điều chỉnh chậm, nhà thầu buộc phải “gánh” rủi ro, kéo theo tiến độ dự án bị ảnh hưởng, giải ngân vốn chậm và tổng mức đầu tư gia tăng. Vòng luẩn quẩn này nếu không được tháo gỡ sẽ tiếp tục làm suy giảm hiệu quả đầu tư công – nguồn lực vốn đã rất hạn chế.
Từ thực tiễn đó, đại biểu kiến nghị cần có cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động thị trường, đặc biệt với giá vật liệu xây dựng, nhằm bảo đảm tính khả thi và công bằng cho các chủ thể tham gia dự án.
Dòng vốn “đắt đỏ” và bài toán tiếp cận tín dụng
Ở một góc nhìn khác, chi phí vốn đang trở thành “gánh nặng kép” đối với doanh nghiệp. Mặt bằng lãi suất cho vay phổ biến trên 8,5%/năm, thậm chí cao hơn ở một số lĩnh vực, khiến nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô hoặc trì hoãn kế hoạch đầu tư.
Trong khi đó, khả năng tiếp cận tín dụng vẫn chưa thực sự thông suốt, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa – khu vực vốn ít tài sản bảo đảm và dễ bị tổn thương trước biến động. Đại biểu Nguyễn Cao Sơn cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, chính sách tín dụng cần mang tính “chia sẻ rủi ro” nhiều hơn, thông qua việc nới lỏng điều kiện vay, kéo dài thời hạn trả nợ và từng bước giảm lãi suất đối với các ngành ưu tiên.
Đáng lưu ý, khoảng trống chính sách trong tín dụng nhà ở xã hội sau khi các quy định cũ hết hiệu lực cũng cần sớm được lấp đầy, nhằm tạo sự liên tục và ổn định cho thị trường.
 |
| Quang cảnh phiên thảo luận tổ của Kỳ họp thứ 1, Quốc hội khóa XVI. |
Cải cách thủ tục: từ “điểm nghẽn” đến động lực
Nếu chi phí và vốn là những áp lực hữu hình, thì thủ tục hành chính lại là “chi phí vô hình” nhưng dai dẳng. Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp vẫn phải đi lại nhiều lần, bổ sung hồ sơ lặp đi lặp lại, trong khi quy trình xử lý thiếu minh bạch và chưa rõ trách nhiệm.
Đáng nói, dù dịch vụ công trực tuyến đã được triển khai, nhưng việc vẫn phải nộp song song hồ sơ giấy, dữ liệu chưa liên thông, quy trình xử lý còn thủ công… khiến hiệu quả cải cách chưa đạt kỳ vọng. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn bào mòn niềm tin của doanh nghiệp vào bộ máy hành chính.
Theo đại biểu, cải cách thủ tục hành chính cần được nhìn nhận như một “đòn bẩy” chứ không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật. Việc cắt giảm khâu trung gian, chuẩn hóa dữ liệu, công khai tiến độ xử lý theo thời gian thực và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo sẽ là những giải pháp mang tính đột phá, nếu được triển khai thực chất.
Quy hoạch, năng lượng và những “điểm nghẽn” mới
Quá trình sáp nhập đơn vị hành chính đang tạo ra những thách thức mới trong công tác quy hoạch, khi nhiều dự án không còn phù hợp và phải điều chỉnh. Tuy nhiên, việc điều chỉnh quy hoạch chung và phân khu thường kéo dài, khiến nhà đầu tư rơi vào trạng thái “chờ đợi”, làm gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh.
Bên cạnh đó, lĩnh vực năng lượng tái tạo cũng đang đối mặt với áp lực chi phí gia tăng do biến động chính sách và thuế đối với thiết bị. Sự chênh lệch cơ chế giá giữa các dự án chuyển tiếp và dự án mới đặt ra yêu cầu cần có một khung chính sách hài hòa, ổn định và có tính dự báo cao.
Không chỉ vậy, sau sáp nhập, nguy cơ hình thành “vùng trũng phát triển” tại các địa phương không còn là trung tâm hành chính mới cũng được cảnh báo. Nếu không có chính sách điều tiết hợp lý về đầu tư và phân bổ nguồn lực, sự mất cân đối phát triển giữa các vùng sẽ ngày càng rõ nét.
Khơi thông thể chế – khơi thông niềm tin
Điểm chung trong các kiến nghị được đại biểu Nguyễn Cao Sơn đưa ra không chỉ là tháo gỡ khó khăn trước mắt, mà hướng tới một yêu cầu lớn hơn: cải cách thể chế một cách thực chất, đồng bộ và có chiều sâu.
Bởi lẽ, khi môi trường kinh doanh còn những rào cản, mọi nỗ lực hỗ trợ sẽ chỉ mang tính ngắn hạn. Ngược lại, khi thể chế được “khơi thông”, thủ tục được tinh giản, chính sách có tính ổn định và dự báo, niềm tin của doanh nghiệp sẽ được củng cố – và đó chính là nguồn lực quan trọng nhất cho tăng trưởng.
Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện không chỉ nằm ở việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, mà còn là bài toán về chất lượng quản trị quốc gia. Một nền kinh tế muốn phát triển bền vững không thể dựa vào những “liều thuốc kích thích” ngắn hạn, mà cần một môi trường thể chế minh bạch, hiệu quả và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Khi những “điểm nghẽn” được tháo gỡ, dòng chảy của nguồn lực sẽ được khơi thông. Và khi doanh nghiệp được tiếp sức đúng lúc, đúng cách, họ không chỉ phục hồi mà còn có thể bứt phá – trở thành động lực quan trọng đưa nền kinh tế tiến xa hơn trong giai đoạn phát triển mới.
