Kinh tế Việt Nam giữ vững đà phục hồi nhưng đối mặt áp lực tăng trưởng lớn

Kinh tế duy trì sức chống chịu, bền bỉ vượt thách thức

Bức tranh kinh tế Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận nhiều điểm sáng, cho thấy khả năng chống chịu và thích ứng linh hoạt trước những biến động phức tạp của kinh tế toàn cầu. Tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 5/2026, nhiều ý kiến thống nhất đánh giá tình hình kinh tế - xã hội đạt kết quả “tương đối tích cực”, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định.

Các chỉ số kinh tế chủ chốt phản ánh rõ xu hướng này. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 5 ước tăng hơn 8,7% so với cùng kỳ; tính chung 5 tháng tăng hơn 9%, mức cao nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2021. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng hơn 11%, cao nhất kể từ năm 2024. Đặc biệt, lượng khách quốc tế đạt gần 11 triệu lượt, tăng gần 15% và là mức cao nhất từ trước đến nay.

Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm tựa quan trọng của nền kinh tế. Tổng kim ngạch 5 tháng ước đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5%; nhập khẩu đạt 229,6 tỷ USD, tăng 30,8%.

Cùng với đó, môi trường kinh doanh ghi nhận tín hiệu tích cực khi có 142.600 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 27,6%, cao hơn số doanh nghiệp rút lui. Tổng số doanh nghiệp đang hoạt động đạt hơn 1,064 triệu, tăng 3,8% so với cuối năm 2025.

Thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Tổng vốn FDI đăng ký đạt trên 24 tỷ USD, tăng 33,4%, trong khi vốn thực hiện đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6%.

Các tổ chức quốc tế cũng ghi nhận những kết quả này. Báo cáo cập nhật của Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh “sức chống chịu đáng kể” của nền kinh tế Việt Nam, với động lực tăng trưởng đến từ xuất khẩu và đầu tư, cùng quá trình cải cách hành chính mạnh mẽ.

Chỉ số PMI ngành sản xuất tháng 5 đạt 52,8 điểm, tăng so với mức 50,5 điểm của tháng trước, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục phục hồi, đơn hàng mới gia tăng trở lại sau giai đoạn chững lại.

Kinh tế Việt Nam giữ vững đà phục hồi nhưng đối mặt áp lực tăng trưởng lớn (Ảnh: Minh họa)

Áp lực gia tăng, quyết tâm giữ mục tiêu tăng trưởng

Dù ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, nền kinh tế vẫn đối mặt với không ít thách thức. Các yếu tố bên ngoài như căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông, tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu và ổn định vĩ mô.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là áp lực lạm phát. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng tăng 4,31%, tiệm cận mục tiêu cả năm khoảng 4,5%. Riêng tháng 5 tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy sức ép giá cả vẫn hiện hữu.

Sản xuất công nghiệp dù tăng trưởng nhưng chưa đạt kỳ vọng. Có tới 22 địa phương, bao gồm Hà Nội và TP.HCM, có chỉ số IIP thấp hơn mục tiêu đề ra. Tăng trưởng tiêu dùng thực, sau khi loại trừ yếu tố giá, chỉ đạt hơn 6%, thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Ở lĩnh vực xuất khẩu, các nhóm hàng chủ lực như dệt may, thủy sản, gạo tăng trưởng chậm hoặc giảm. Đáng chú ý, tháng 5 ghi nhận mức nhập siêu 5,21 tỷ USD, đưa tổng nhập siêu 5 tháng lên 13,81 tỷ USD.

Đầu tư công – một trong những động lực tăng trưởng quan trọng – vẫn chưa đạt tiến độ kỳ vọng. Tổng vốn giải ngân đến hết tháng 5 đạt 219.400 tỷ đồng, tương đương 21,6% kế hoạch. Đáng lưu ý, vẫn còn 12 bộ, cơ quan chưa giải ngân hoặc giải ngân dưới 1%.

Áp lực tăng trưởng cũng thể hiện rõ ở cấp địa phương. Có tới 26/34 địa phương dự kiến tăng trưởng thấp hơn mục tiêu, trong đó có các đầu tàu kinh tế như TP.HCM, Hà Nội, Bắc Ninh, Quảng Ninh. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng chung của cả nước.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ tiếp tục kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đồng thời kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhiều giải pháp đã được đề xuất. Về tài khóa, dự kiến gia hạn nộp thuế và tiền thuê đất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, đặc biệt tại các dự án trọng điểm và các đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp.

Về tiền tệ, định hướng điều hành là ổn định lãi suất, đảm bảo thanh khoản hệ thống, tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay thực chất.

Ở góc độ sản xuất – kinh doanh, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu bám sát kịch bản tăng trưởng, khai thác tối đa dư địa, đặc biệt tại những địa phương có mức tăng trưởng thấp.

Dù thách thức không nhỏ, triển vọng vẫn được đánh giá tích cực. Nếu các cải cách được triển khai đồng bộ, nền kinh tế có thể tạo ra chu kỳ phát triển tích cực, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao trong tương lai.