TP. Hồ Chí Minh: Hạ tầng đồng bộ, khai mở dư địa tăng trưởng mới

Ngày 16/10, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức hội thảo “Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ - Động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TP. Hồ Chí Minh”. Hội thảo quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện cơ quan quản lý nhằm trao đổi giải pháp tháo gỡ những nút thắt hạ tầng, huy động nguồn lực đầu tư và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gỡ điểm nghẽn giao thông, tăng cường kết nối liên vùng

Giao thông tiếp tục là một trong những thách thức lớn đối với quá trình phát triển của TP. Hồ Chí Minh. Theo TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, Thành phố cần phát triển hệ thống giao thông đa phương thức, đồng thời tăng cường kết nối với các địa phương lân cận để nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa và đi lại của người dân.

Thông tin tại hội thảo, ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, cho biết Thành phố đang tập trung đầu tư các tuyến giao thông khung, gồm đường Vành đai 2, Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến cao tốc và quốc lộ. Mục tiêu đặt ra là cơ bản hoàn thành mạng lưới giao thông khung vào năm 2030, tạo điều kiện mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng.

Hội thảo "Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ - Động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TP. Hồ Chí Minh".

Trong dài hạn, đường sắt đô thị được xác định là phương thức vận tải chủ lực của Thành phố. TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu phát triển khoảng 255 km metro đến năm 2030, đồng thời đề xuất mạng lưới đường sắt đô thị gồm 28 tuyến, tổng chiều dài khoảng 1.500 km vào năm 2050.

Đáng chú ý, phát triển metro sẽ gắn với mô hình đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), trong đó các khu vực quanh nhà ga được quy hoạch theo hướng tích hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ và các tiện ích đô thị. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng giao thông mà còn mở ra dư địa phát triển các khu đô thị mới, giảm áp lực lên khu vực trung tâm hiện hữu.

Bên cạnh giao thông, bài toán chống ngập cũng đòi hỏi giải pháp tổng thể, có tính dài hạn. TS. Phạm Viết Thuận cho rằng cần khảo sát, đo vẽ và xác định bình đồ tại 159 điểm ngập để tính toán cao độ, hướng dòng chảy và khả năng thoát nước, từ đó xây dựng phương án xử lý phù hợp.

Theo thông tin được nêu tại hội thảo, TP. Hồ Chí Minh dự kiến triển khai 87 dự án chống ngập, thoát nước với tổng mức đầu tư hơn 142.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026–2030. Thành phố hướng đến mục tiêu giải quyết 50 điểm ngập lớn vào năm 2050, song song với việc triển khai các dự án kiểm soát triều và nâng cấp hệ thống thoát nước.

Huy động nguồn lực, phát triển đô thị đa cực

Không chỉ dừng ở việc mở rộng mạng lưới giao thông, đầu tư hạ tầng cần được đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, gắn kết chặt chẽ giữa hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và tổ chức không gian phát triển.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh yêu cầu gắn đầu tư hạ tầng với quy hoạch tổng thể, tổ chức lại không gian đô thị theo hướng đa cực, đa trung tâm. Định hướng này nhằm giảm áp lực cho khu vực lõi lịch sử, đồng thời tạo điều kiện phát triển các cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy logistics và khai thác hiệu quả lợi thế cảng biển.

Để đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng lớn, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đề nghị TP. Hồ Chí Minh đổi mới phương thức huy động vốn, phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công và thu hút hiệu quả nguồn lực tư nhân.

Việc kết hợp các nguồn lực cần đi đôi với nâng cao chất lượng quy hoạch, chuẩn bị dự án và năng lực tổ chức thực hiện. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm hạn chế tình trạng đầu tư thiếu đồng bộ, bảo đảm các công trình giao thông, thoát nước và hạ tầng đô thị phát huy hiệu quả khi đưa vào khai thác.

Ở lĩnh vực nhà ở, Chính phủ giao TP. Hồ Chí Minh phát triển gần 200.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Thành phố đã thông qua chủ trương đầu tư một dự án nhà ở xã hội quy mô khoảng 37.000 căn, đồng thời dự kiến khởi công thêm nhiều dự án với tổng quy mô khoảng 40.000 căn từ nay đến cuối năm 2026.

Phát triển nhà ở xã hội không chỉ góp phần giải quyết nhu cầu an cư của người thu nhập thấp mà còn cần được triển khai đồng bộ với hệ thống giao thông, trường học, cơ sở y tế và các thiết chế thiết yếu. Qua đó, các khu đô thị mới có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh sống, làm việc của người dân, thay vì chỉ mở rộng quy mô xây dựng.

Từ quy hoạch đến thực thi: Chìa khóa tạo động lực tăng trưởng

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng TP. Hồ Chí Minh đang có cơ hội mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và nâng tầm vị thế đô thị. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể chuyển hóa thành động lực tăng trưởng khi quy hoạch được triển khai nhất quán, các dự án hạ tầng được kết nối đồng bộ và nguồn lực đầu tư được sử dụng hiệu quả.

Yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân, đồng thời chủ động tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai dự án.

Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư ngày càng lớn, hạ tầng không chỉ là điều kiện đáp ứng tốc độ đô thị hóa mà còn giữ vai trò định hình cấu trúc phát triển của Thành phố trong nhiều thập niên tới. Một hệ thống giao thông kết nối hiệu quả, hạ tầng thoát nước thích ứng với điều kiện đô thị và mạng lưới nhà ở được phát triển hợp lý sẽ tạo nền tảng để TP. Hồ Chí Minh mở rộng các cực tăng trưởng, nâng cao chất lượng sống và củng cố sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Bởi vậy, bài toán trọng tâm không chỉ là đầu tư thêm bao nhiêu công trình, mà còn là làm thế nào để các dự án được quy hoạch đúng tầm nhìn, triển khai đúng tiến độ và kết nối thành một hệ thống thống nhất. Đây sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư hạ tầng và khả năng khai mở dư địa tăng trưởng mới của TP. Hồ Chí Minh.