Tái định hình tăng trưởng từ cải cách thể chế và phát triển thị trường vốn

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục biến động với nhiều yếu tố khó dự báo, Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng trong hành trình phát triển. Những động lực tăng trưởng từng giúp nền kinh tế duy trì tốc độ cao suốt nhiều năm qua đang dần bộc lộ giới hạn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái định hình mô hình tăng trưởng theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.

Nhìn lại chặng đường phát triển, có thể thấy nền kinh tế Việt Nam đã tận dụng tốt các lợi thế như lao động chi phí thấp, thu hút đầu tư nước ngoài và mở rộng quy mô vốn. Những yếu tố này từng là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam vươn lên trở thành một trung tâm sản xuất năng động trong khu vực. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn phát triển mới, các lợi thế truyền thống không còn dồi dào như trước.

Chi phí lao động đang tăng lên cùng với yêu cầu cao hơn về chất lượng nguồn nhân lực. Dư địa mở rộng vốn đầu tư cũng dần thu hẹp, trong khi áp lực cạnh tranh quốc tế ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục dựa vào tăng trưởng theo chiều rộng không còn là lựa chọn phù hợp.

Tái định hình tăng trưởng từ cải cách thể chế và phát triển thị trường vốn.

Thay vào đó, nền kinh tế cần chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đây chính là yếu tố cốt lõi giúp duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn. Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vì vậy được xem là thước đo quan trọng phản ánh chất lượng tăng trưởng.

Tuy nhiên, để nâng cao TFP không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp hay công nghệ, mà trước hết là vấn đề của môi trường thể chế. Một hệ thống pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao sẽ tạo điều kiện để các nguồn lực được phân bổ hiệu quả hơn, từ đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất.

Trong thời gian gần đây, quá trình cải cách thể chế tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Nhiều đạo luật quan trọng liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản đã được sửa đổi theo hướng tháo gỡ vướng mắc cho hoạt động đầu tư. Những thay đổi này không chỉ giúp cải thiện môi trường kinh doanh mà còn góp phần giải phóng một lượng lớn nguồn lực đang bị “đóng băng”.

Thực tế cho thấy, hàng nghìn dự án hiện vẫn đang gặp khó khăn do vướng mắc pháp lý. Nếu được tháo gỡ kịp thời, lượng vốn có thể được đưa vào nền kinh tế là rất lớn, tạo thêm động lực cho tăng trưởng. Điều quan trọng hơn là cải cách thể chế không chỉ nhằm xử lý các vấn đề trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một nền tảng phát triển dài hạn.

Song song với cải cách thể chế, việc tái cấu trúc thị trường vốn cũng là một trụ cột không thể thiếu trong mô hình tăng trưởng mới. Trong nhiều năm qua, nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc khá lớn vào tín dụng ngân hàng. Điều này khiến hệ thống tài chính phải gánh áp lực lớn, đồng thời hạn chế khả năng huy động vốn trung và dài hạn.

Một thị trường vốn phát triển sẽ giúp đa dạng hóa nguồn cung vốn, giảm sự phụ thuộc vào ngân hàng và tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực tài chính phù hợp hơn. Đặc biệt, các kênh như thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp hay các quỹ đầu tư chuyên biệt sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán, thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và phát triển các sản phẩm tài chính mới đang được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong việc huy động vốn. Bên cạnh đó, những công cụ như quỹ tín thác bất động sản hay thị trường tín chỉ carbon cũng mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế.

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp vốn, thị trường tài chính hiện đại còn đóng vai trò phân bổ nguồn lực hiệu quả, thúc đẩy minh bạch và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp. Đây là những yếu tố quan trọng giúp nền kinh tế vận hành theo hướng bền vững hơn.

Ở một góc độ rộng hơn, câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam không còn đơn thuần là đạt được những con số GDP ấn tượng, mà là xây dựng một mô hình phát triển toàn diện. Điều đó bao gồm cả chất lượng sống của người dân, sự bền vững của môi trường và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần một bước chuyển mang tính nền tảng. Trong đó, cải cách thể chế và phát triển thị trường vốn không chỉ là giải pháp kinh tế, mà còn là chìa khóa mở ra không gian phát triển mới.

Con đường phía trước chắc chắn không dễ dàng, nhưng với quyết tâm cải cách và định hướng rõ ràng, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào một giai đoạn tăng trưởng mới, nơi chất lượng được đặt lên hàng đầu và các nguồn lực được khai thác hiệu quả hơn.