Động thái này được đưa ra trong bối cảnh thời gian qua, Bộ Tài chính nhận được nhiều phản ánh về khó khăn, vướng mắc tại một số địa phương khi triển khai chính sách mới về tiền sử dụng đất. Một trong những nguyên nhân chính được ghi nhận là việc nhiều địa phương chưa ban hành, hoặc chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục hành chính cần thiết để thực hiện việc tính và thu tiền sử dụng đất theo quy định mới.
 |
| Theo Bộ Tài chính, ngày 31/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 50/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội. Ảnh: Minh họa |
Đây là văn bản nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai, đặc biệt đối với các vấn đề liên quan đến tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
Một nội dung đáng chú ý của Nghị định số 50/2026/NĐ-CP là quy định việc tính hoặc tính lại, thu và nộp tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất từ đất vườn, ao hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở.
Bộ Tài chính khẳng định, hệ thống pháp luật hiện hành đã có đầy đủ cơ sở để tổ chức thực hiện việc tính, tính lại và thu nộp tiền sử dụng đất đối với các trường hợp nêu trên, bao gồm cả các quy định xử lý chuyển tiếp. Do đó, các địa phương cần đẩy nhanh việc hoàn thiện quy trình, tránh tình trạng hồ sơ của người dân bị kéo dài do thiếu hướng dẫn hoặc thiếu thủ tục nội bộ.
Theo Nghị quyết số 254/2025/QH15, đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nhưng chưa nộp tiền sử dụng đất theo thông báo của cơ quan thuế, cơ quan thuế có trách nhiệm tính lại số tiền phải nộp theo quy định mới và điều chỉnh thông báo nghĩa vụ tài chính.
Đối với trường hợp người sử dụng đất đã nộp tiền sử dụng đất, họ có quyền đề nghị cơ quan thuế tính lại số tiền phải nộp. Nếu số tiền sau khi tính lại thấp hơn số tiền đã nộp, phần chênh lệch sẽ được hoàn trả hoặc bù trừ theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và ngân sách nhà nước.
Chính sách mới cũng quy định mức thu tiền sử dụng đất theo hướng giảm nghĩa vụ tài chính cho một số trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất. Cụ thể, người sử dụng đất chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và giá đất nông nghiệp đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở; nộp 50% đối với phần diện tích vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức giao đất ở; và nộp 100% đối với phần diện tích vượt quá một lần hạn mức giao đất ở.
Tuy nhiên, chính sách ưu đãi này chỉ được áp dụng một lần đối với mỗi hộ gia đình, cá nhân trên một thửa đất. Quy định này nhằm bảo đảm chính sách hỗ trợ đúng đối tượng, đồng thời hạn chế việc lợi dụng cơ chế ưu đãi trong quá trình chuyển mục đích sử dụng đất.
Để hướng dẫn thực hiện, Chính phủ đã quy định chi tiết tại Điều 6 và khoản 2 Điều 12 của Nghị định số 50/2026/NĐ-CP. Trước đó, ngay từ tháng 2/2026, Bộ Tài chính đã có văn bản đề nghị các địa phương triển khai đầy đủ các nhiệm vụ được giao, trong đó có việc xây dựng quy trình luân chuyển hồ sơ xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai và ban hành thủ tục hành chính phù hợp với quy định pháp luật cũng như điều kiện thực tế tại từng địa phương.
Đến ngày 28/4/2026, Bộ Tài chính tiếp tục ban hành Quyết định số 1037/QĐ-BTC công bố thủ tục hành chính mới về trình tự, thủ tục tính hoặc tính lại tiền sử dụng đất theo Nghị định số 50/2026/NĐ-CP.
Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương rà soát, xây dựng và ban hành đầy đủ quy định về quy trình luân chuyển hồ sơ xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, đồng thời hoàn thiện các thủ tục hành chính liên quan.
Đối với những địa phương đã ban hành quy định nhưng chưa bao quát hết các trường hợp phát sinh trong thực tế, Bộ Tài chính yêu cầu tiếp tục rà soát, bổ sung để bảo đảm có đầy đủ cơ sở pháp lý cho việc tổ chức thực hiện.
Bên cạnh đó, các địa phương cần chỉ đạo quyết liệt cơ quan chức năng đẩy nhanh việc tính, thu và nộp tiền sử dụng đất, đặc biệt là việc tính hoặc tính lại tiền sử dụng đất đối với các trường hợp chuyển mục đích sử dụng từ đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở.
Theo Bộ Tài chính, việc triển khai đầy đủ, kịp thời các quy định mới không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn trong quá trình thi hành Luật Đất đai, mà còn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, minh bạch nghĩa vụ tài chính và hạn chế tình trạng chậm trễ trong xử lý hồ sơ tại các địa phương.
