 |
| APEC định vị dữ liệu là nguồn lực chiến lược, mở ra động lực tăng trưởng mới cho kinh tế số |
Các nền kinh tế thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) đang chuyển mạnh tư duy phát triển kinh tế số khi lần đầu tiên thống nhất xem dữ liệu là nguồn lực chiến lược phục vụ tăng trưởng, thay vì chỉ tập trung vào quản lý và kiểm soát như trước đây. Đây được đánh giá là bước chuyển quan trọng trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số ngày càng trở thành động lực phát triển của nền kinh tế toàn cầu.
Theo nội dung được thông qua tại Hội nghị Bộ trưởng APEC 2026 về công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) tổ chức tại Thành Đô (Trung Quốc), các nền kinh tế thành viên nhất trí thúc đẩy môi trường cởi mở cho phát triển dữ liệu, tăng cường đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu và mở rộng hợp tác khu vực nhằm khai thác hiệu quả giá trị kinh tế của nguồn tài nguyên số.
Khác với cách tiếp cận trước đây chủ yếu xoay quanh các vấn đề về quyền riêng tư, bảo mật hay quản lý dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới, APEC cho rằng dữ liệu cần được nhìn nhận như một loại tài sản có khả năng lưu thông, kết nối và chuyển hóa thành năng suất, sản phẩm, dịch vụ mới cũng như động lực tăng trưởng dài hạn.
Theo ông Liu Liehong, Cục trưởng Cục Quản lý Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc, bên cạnh việc bảo đảm quyền riêng tư và an ninh dữ liệu, các nền kinh tế cần quan tâm đến toàn bộ vòng đời của dữ liệu, từ khâu tạo lập, lưu thông đến khai thác giá trị phục vụ phát triển kinh tế.
Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, dữ liệu chất lượng được xem là nền tảng quyết định hiệu quả của các mô hình trí tuệ nhân tạo. Thay vì chỉ tập trung phát triển các mô hình AI có quy mô ngày càng lớn, nhiều nền kinh tế APEC đang hướng đến mục tiêu khai thác dữ liệu hiệu quả hơn để nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo giá trị thực cho nền kinh tế.
Đồng quan điểm, ông Satvinder Singh, Phó Tổng Thư ký Cộng đồng Kinh tế ASEAN, cho rằng ưu tiên của ASEAN và nhiều nền kinh tế đang phát triển hiện nay là đẩy mạnh ứng dụng AI vào các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến tăng trưởng như nông nghiệp, sản xuất, logistics và dịch vụ công.
Theo ông, lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua AI sẽ không được quyết định bởi việc quốc gia nào sở hữu mô hình AI lớn hay mạnh nhất, mà nằm ở khả năng chuyển hóa công nghệ thành năng suất, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Sự thay đổi trong định hướng của APEC diễn ra trong bối cảnh quy mô dữ liệu toàn cầu tiếp tục gia tăng mạnh. Theo dự báo của IDC, lượng dữ liệu trên toàn thế giới sẽ đạt khoảng 394 zettabyte vào năm 2028, gần gấp đôi so với năm 2024.
Riêng tại Trung Quốc, lượng dữ liệu tạo ra trong năm 2025 đạt 52,26 zettabyte, tăng 27,28% so với năm trước. Hiện khoảng một phần tư lượng dữ liệu toàn cầu được tạo ra tại quốc gia này, trong đó khu vực doanh nghiệp đóng góp khoảng 90% mức tăng trưởng dữ liệu.
Quy mô dữ liệu lớn đang trở thành nền tảng quan trọng để phát triển các ứng dụng AI phục vụ nền kinh tế thực. Với lượng dữ liệu chuyên biệt dồi dào trong các lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, xe điện, logistics và y tế, Trung Quốc được đánh giá là môi trường thuận lợi để phát triển và thử nghiệm các giải pháp AI theo từng ngành, trước khi mở rộng sang các thị trường khác.
Bên cạnh định hướng về dữ liệu, APEC cũng thống nhất thúc đẩy hợp tác phát triển AI theo hướng an toàn, có trách nhiệm, xây dựng môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và mở rộng hợp tác để mọi nền kinh tế thành viên đều có cơ hội tiếp cận và hưởng lợi từ công nghệ này.
Theo dự báo của PwC, AI có thể đóng góp khoảng 15.700 tỷ USD cho kinh tế toàn cầu vào năm 2030, tương đương khoảng 14% GDP thế giới.
Việc APEC chính thức xác định dữ liệu là nguồn lực chiến lược cho thấy cạnh tranh trong kỷ nguyên số sẽ không chỉ nằm ở năng lực phát triển công nghệ, mà còn phụ thuộc vào khả năng khai thác, kết nối và chuyển hóa dữ liệu thành năng suất, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững. Đây được xem là nền tảng để khu vực châu Á - Thái Bình Dương nâng cao năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế số toàn cầu.
