Đề xuất hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, bảo đảm ổn định chính sách lâu dài

Ngày 27/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Đây là dự án luật được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công nhằm tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất trong quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc xây dựng dự án luật là cần thiết để thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường phân cấp, phân quyền, bảo đảm công khai, minh bạch, phòng, chống tham nhũng, lãng phí và khơi thông các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc hợp nhất hai luật cũng góp phần giảm số lượng văn bản quy phạm pháp luật, thống nhất quy trình quản lý ngân sách và đầu tư công, rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục, đồng thời giảm chi phí tuân thủ đối với cơ quan quản lý và các đơn vị thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn

Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) cơ bản kế thừa kết cấu của Luật Ngân sách nhà nước hiện hành, gồm 10 chương, 107 điều. Trong đó, các quy định của Luật Đầu tư công được tích hợp vào các điều khoản tương ứng, còn những nội dung đặc thù liên quan đến chương trình, dự án đầu tư công được quy định tại một chương riêng.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng việc hợp nhất cần gắn với quá trình rà soát tổng thể các chính sách về thu, chi ngân sách, cơ chế phân bổ nguồn lực và quản lý đầu tư công, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và các chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương cũng như tính chủ động của ngân sách địa phương.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công theo hướng quy định rõ nguyên tắc phân bổ vốn dựa trên hiệu quả của từng chương trình, dự án; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu trong việc sử dụng vốn đầu tư công.

Cơ quan thẩm tra cũng kiến nghị đánh giá toàn diện những hạn chế trong thực tiễn quản lý ngân sách và đầu tư công thời gian qua, nhất là các vấn đề về chất lượng lập dự toán, tiến độ phân bổ và giao dự toán, chuyển nguồn ngân sách, giải ngân vốn đầu tư công, công tác chuẩn bị dự án cũng như cơ chế phân cấp, phân quyền trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Bên cạnh đó, dự thảo cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về tích hợp kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm; quy trình phân bổ, giao và quản lý dự toán chi đầu tư công hằng năm sau khi hợp nhất; đồng thời làm rõ những nội dung áp dụng thống nhất và những nội dung cần quy định riêng trong nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước.

Đối với đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội sang Chính phủ, đa số ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành. Theo cơ quan thẩm tra, việc này sẽ bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu chủ động trong điều hành với cơ chế kiểm soát quyền lực, góp phần bảo đảm an ninh tài chính quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến đồng tình với phương án giao Chính phủ quyết định như dự thảo luật đề xuất.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) nhằm khắc phục tình trạng tách biệt giữa quy trình quản lý ngân sách và đầu tư công, đồng thời hình thành khuôn khổ pháp lý thống nhất trong quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phân cấp, phân quyền, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu quả đầu tư công. Đồng thời, đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ lưỡng tác động của việc hợp nhất để bảo đảm tính ổn định, lâu dài của hệ thống pháp luật, tránh tình trạng "hợp nhất rồi lại phải tách ra" trong quá trình thực thi.