Chủ nhật 25/10/2026 22:24
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Chiều 24/10, thảo luận tại Tổ 2 về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, khắc phục những bất cập trong thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Theo Chủ tịch Quốc hội, an toàn thực phẩm không chỉ liên quan đến bữa ăn hằng ngày mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe giống nòi và uy tín quốc gia. Vì vậy, các quy định của luật phải giải quyết được những vấn đề thực tiễn, xác định rõ trách nhiệm quản lý và bảo đảm khả năng thực thi.
Ghi nhận nỗ lực chuẩn bị dự án luật của Chính phủ và Bộ Y tế, Chủ tịch Quốc hội đồng thời lưu ý việc gửi hồ sơ còn chậm, các dự thảo nghị định, thông tư hướng dẫn chưa được cập nhật đầy đủ. Đây là những vấn đề cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, bởi chất lượng luật không chỉ nằm ở quy định được thông qua mà còn phụ thuộc vào sự đồng bộ của hệ thống văn bản hướng dẫn khi triển khai.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Hậu kiểm phải thực chất, vi phạm an toàn thực phẩm phải xử lý nghiêm |
Một trong những yêu cầu trọng tâm được Chủ tịch Quốc hội đặt ra là hoàn thiện cơ chế quản lý an toàn thực phẩm theo hướng rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, khắc phục tình trạng nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng chưa xác định đầy đủ trách nhiệm chính.
Chủ tịch Quốc hội đồng tình với chủ trương thống nhất đầu mối quản lý từ Trung ương đến địa phương, song lưu ý dự thảo vẫn quy định sáu bộ tham gia quản lý chuyên ngành, trong khi một số nhiệm vụ còn giao thoa. Thực tế này có thể dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc bỏ trống khâu quản lý, như những bất cập được đặt ra qua các vụ việc liên quan đến sữa giả, thực phẩm chức năng giả.
Từ đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị mỗi nhiệm vụ phải xác định một cơ quan chịu trách nhiệm chính; mỗi cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm chỉ chịu sự quản lý của một cơ quan đầu mối. Cùng với việc phân định rõ thẩm quyền, cần trao thực quyền cho cơ quan chủ trì và quy định Chính phủ báo cáo Quốc hội hằng năm về công tác an toàn thực phẩm.
Theo Chủ tịch Quốc hội, các chính sách mang tính đột phá cần được thể hiện cụ thể ngay trong luật, thay vì tiếp tục giao quá nhiều nội dung cho văn bản hướng dẫn. Với dự thảo gồm 74 điều, trong đó khoảng 32 điều giao Chính phủ, bộ trưởng quy định chi tiết, cần rà soát để xác định rõ những nội dung đã đủ cơ sở quy định trực tiếp, đồng thời làm rõ đối tượng áp dụng, thời hạn và lộ trình thực hiện.
Các văn bản hướng dẫn cũng cần được chuẩn bị đồng bộ với thời điểm luật có hiệu lực, tránh tình trạng luật đã ban hành nhưng thiếu cơ sở triển khai thống nhất.
Về phương thức quản lý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nhưng nhấn mạnh đây không phải là nới lỏng kiểm soát chất lượng thực phẩm. Cải cách phải thực chất, vừa giảm thủ tục và chi phí không cần thiết, vừa bảo đảm khả năng phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu cơ chế gia hạn tự động, gia hạn trực tuyến, không yêu cầu nộp lại hồ sơ và không thu phí đối với trường hợp đáp ứng đủ điều kiện. Việc tiếp nhận hồ sơ cần phục vụ công tác quản lý, hậu kiểm, không trở thành điều kiện phát sinh để sản phẩm được lưu thông trên thị trường.
Đối với danh mục sản phẩm phải đăng ký, cần thu hẹp phạm vi theo hướng tập trung vào nhóm có nguy cơ cao, tránh phát sinh giấy phép con và chi phí tuân thủ không cần thiết cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo Chủ tịch Quốc hội, hậu kiểm chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được bảo đảm bằng dữ liệu, năng lực kiểm nghiệm, đội ngũ cán bộ chuyên môn và trang thiết bị phù hợp. Việc phân cấp nhiệm vụ cho cấp xã, phường phải đi kèm nguồn lực và điều kiện thực hiện, tránh tình trạng giao nhiệm vụ nhưng thiếu nhân lực, phương tiện.
Đối với các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể, đặc biệt tại trường học, Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu cơ chế bắt buộc kích hoạt cảnh báo trên hệ thống trong thời gian từ 2 đến 6 giờ, nhằm giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện nguy cơ, tổ chức xử lý và hạn chế hậu quả lan rộng.
Một vấn đề khác được Chủ tịch Quốc hội lưu ý là trách nhiệm của các chủ thể kinh doanh thực phẩm trên nền tảng thương mại điện tử. Dự thảo cần làm rõ trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại khi xảy ra vi phạm, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng trong môi trường kinh doanh số.
Đối với hành vi vi phạm an toàn thực phẩm, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chế tài đủ mạnh, bảo đảm chi phí vi phạm lớn hơn chi phí tuân thủ pháp luật. Những tổ chức, cá nhân kinh doanh chân chính cần được tạo điều kiện hoạt động, trong khi các hành vi gian dối, cố tình gây nguy hại cho sức khỏe người tiêu dùng vì lợi nhuận phải bị xử lý nghiêm.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu hình thức cấm hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với những trường hợp cố ý vi phạm nghiêm trọng. Việc xử lý cần tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm, bảo đảm tính răn đe và ngăn ngừa tái phạm.
Thông điệp đặt ra trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật là cải cách thủ tục phải đi cùng trách nhiệm giải trình và hiệu quả giám sát. Giảm tiền kiểm không đồng nghĩa với giảm trách nhiệm quản lý; đơn giản hóa điều kiện kinh doanh không có nghĩa là hạ thấp yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm.
Với định hướng này, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cần hướng tới một cơ chế quản lý minh bạch, thống nhất, có khả năng phát hiện và xử lý vi phạm kịp thời. Mục tiêu cuối cùng, như Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, là bảo vệ sức khỏe người dân, giúp người tiêu dùng yên tâm với bữa ăn hằng ngày, đồng thời tạo môi trường kinh doanh công bằng cho các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật.
