Doanh nghiệp Việt cần gì để khai thác cửa ngõ UAE từ Hiệp định CEPA?

Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương tổ chức hội thảo Hiệp định CEPA Việt Nam – UAE. Ảnh- Bích Liên

Sáng 23/10/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương tổ chức hội thảo “Hiệp định CEPA Việt Nam – UAE: Tiềm năng xuất khẩu vào thị trường Trung Đông – châu Phi cho doanh nghiệp Việt Nam”.

Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện giữa Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất có hiệu lực từ ngày 3/2/2026. Theo Bộ Công Thương, UAE cam kết xóa bỏ ngay 74,2% số dòng thuế khi hiệp định có hiệu lực, nâng lên 89,2% sau 5 năm thực thi. Doanh nghiệp phải đối chiếu mã hàng, mức thuế và lộ trình cụ thể để xác định lợi ích đối với sản phẩm của mình.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, nhấn mạnh việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động. Trong đó, UAE không chỉ là thị trường giàu tiềm năng mà còn là trung tâm thương mại, logistics và trung chuyển chiến lược để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận khu vực GCC, Trung Đông và châu Phi.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, nhấn mạnh việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động. Ảnh- Bích Liên

Theo số liệu của Cục Hải quan do Bộ Công Thương tổng hợp, năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam – UAE đạt khoảng 6,55 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt hơn 5,9 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch hai chiều đạt khoảng 3,157 tỷ USD, tăng 0,2% so với cùng kỳ, nhưng xuất khẩu của Việt Nam sang UAE giảm 16,4%. Đáng chú ý, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) có hiệu lực từ ngày 3/2/2026, với cam kết UAE xóa bỏ ngay 74,2% số dòng thuế và nâng lên 89,2% sau 5 năm, mở ra lợi thế cạnh tranh lớn cho hàng hóa Việt Nam.

Tuy nhiên, theo ông Lê Anh Hoàng, ưu đãi thuế quan chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp chủ động đáp ứng quy tắc xuất xứ, chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng kênh phân phối chuyên nghiệp. Vì vậy, Hội thảo tập trung làm rõ các cam kết của CEPA và cơ hội xuất khẩu; định hướng lựa chọn thị trường, đối tác, kênh phân phối từ UAE sang GCC, Trung Đông và châu Phi; hướng dẫn tận dụng ưu đãi thuế quan thông qua đáp ứng quy tắc xuất xứ, C/O; đồng thời giới thiệu các giải pháp hỗ trợ và chương trình xúc tiến thương mại chuyên biệt, giúp doanh nghiệp chuyển hóa lợi thế từ hiệp định thành cơ hội kinh doanh thực tế.

Theo số liệu Cục Hải quan được dẫn tại hội thảo, năm 2025, thương mại hai chiều Việt Nam – UAE đạt khoảng 6,55 tỷ USD; xuất khẩu của Việt Nam đạt hơn 5,9 tỷ USD.

Ông Phạm Bình An, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, phân tích UAE có nhu cầu nhập khẩu thực phẩm lớn, hạ tầng logistics phát triển và thị trường tiêu dùng đa dạng. Cơ cấu cư dân, khách du lịch và mức thu nhập khác nhau tạo ra nhiều phân khúc, từ hàng thiết yếu đến sản phẩm cao cấp. Doanh nghiệp cần xác định rõ khách hàng mục tiêu để lựa chọn sản phẩm và giá bán.

Ông Phạm Bình An, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trình bày tham luận tại Hội thảo

Ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE, xác định ba vai trò của thị trường này: tiêu thụ trực tiếp, trung tâm phân phối và logistics, đầu mối kết nối với các nước trong khu vực. Vì vậy, chiến lược xuất khẩu cần tính đến cả người mua tại UAE và khả năng phát triển mạng lưới phân phối ra bên ngoài.

Theo ông Trung, doanh nghiệp nên ưu tiên UAE để kiểm chứng sản phẩm, xây dựng thương hiệu; sau đó mở rộng theo từng nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC). Đối với Trung Đông và châu Phi, cần lựa chọn thị trường theo ngành hàng, nhu cầu và đối tác đầu mối, tránh triển khai dàn trải khi năng lực cung ứng còn hạn chế.

Các nhóm hàng được quan tâm gồm nông sản, thực phẩm chế biến, thủy sản, dệt may, giày dép, đồ gỗ, nội thất và hàng tiêu dùng. Doanh nghiệp có thể xuất khẩu trực tiếp đến thị trường đích, thông qua nhà nhập khẩu tại UAE hoặc từng bước xây dựng UAE thành trung tâm phân phối khu vực.

Việc chọn đối tác cần hướng đến quan hệ lâu dài. Nhà nhập khẩu chuyên ngành, nhà phân phối có mạng lưới bán lẻ, doanh nghiệp kho vận và nền tảng thương mại điện tử là những đầu mối cần được thẩm định theo khả năng tiêu thụ, giao nhận và thanh toán.

Về xuất xứ, ông Trần Ngọc Bình, Trưởng phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực III, Cục Xuất nhập khẩu, đánh giá CEPA tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều ngành hàng thế mạnh của Việt Nam. Tuy nhiên, ưu đãi thuế chỉ được áp dụng khi hàng hóa đáp ứng đúng tiêu chí và có chứng từ phù hợp.

Hệ thống tiêu chí gồm hàng hóa có xuất xứ thuần túy, hàng được sản xuất toàn bộ từ nguyên liệu có xuất xứ và hàng đáp ứng quy tắc cụ thể mặt hàng. Tùy sản phẩm, việc xác định có thể căn cứ chuyển đổi mã số hàng hóa, hàm lượng giá trị hoặc công đoạn gia công, chế biến.

Đối với nông sản, thủy sản, doanh nghiệp cần chứng minh điều kiện trồng trọt, nuôi trồng hoặc khai thác tương ứng. Với dệt may, giày dép, tính linh hoạt của quy tắc xuất xứ phải được xem xét theo đúng mã HS. Không nên hiểu rằng mọi công đoạn thực hiện tại Việt Nam đều đủ để tạo xuất xứ ưu đãi.

Thông tư số 24/2026/TT-BCT ngày 5/5/2026 của Bộ Công Thương quy định quy tắc xuất xứ hàng hóa trong CEPA. Việc rà soát nguyên liệu, quy trình sản xuất và chuẩn bị hồ sơ chứng nhận xuất xứ cần được thực hiện từ trước khi giao hàng. Những công đoạn đơn giản như đóng gói hoặc dán nhãn không tự tạo xuất xứ cho hàng nhập khẩu.

Một lưu ý khác là hàng Việt tái xuất qua UAE không mặc nhiên được hưởng ưu đãi CEPA tại nước thứ ba. Doanh nghiệp vẫn phải kiểm tra thuế quan, xuất xứ, tiêu chuẩn và điều kiện nhập khẩu của từng thị trường đích.

Các diễn giả khuyến nghị doanh nghiệp bắt đầu từ danh mục sản phẩm cụ thể, tính giá giao đến nơi, thẩm định đối tác và làm rõ hợp đồng. CEPA mở thêm điều kiện tiếp cận thị trường; kết quả xuất khẩu phụ thuộc vào khả năng cung ứng ổn định, tuân thủ quy định và duy trì kênh phân phối.