Dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định PPP lần 2: Mở rộng dư địa thu hút vốn tư nhân

Sau hơn 5 năm triển khai Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, mô hình PPP đã trở thành một trong những công cụ quan trọng giúp huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, đặc biệt trong các lĩnh vực giao thông, y tế, giáo dục, môi trường và hạ tầng đô thị.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy nhiều quy định không còn phù hợp khi hệ thống pháp luật liên tục được sửa đổi, bổ sung. Việc Quốc hội ban hành nhiều đạo luật và nghị quyết mới trong giai đoạn 2025–2026 đã đặt ra yêu cầu phải rà soát, điều chỉnh các văn bản hướng dẫn thi hành Luật PPP nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Một trong những căn cứ quan trọng là Nghị quyết số 254/2025/QH15 về xử lý một số nội dung liên quan đến Luật Đất đai, trong đó điều chỉnh phương pháp xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bổ sung cơ chế bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư trong trường hợp Nhà nước chậm giao đất hoặc cho thuê đất.

Bên cạnh đó, các quy định mới của Luật Xây dựng, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo cũng yêu cầu cập nhật quy trình chuẩn bị, thẩm định và triển khai dự án PPP theo hướng đồng bộ, minh bạch và hiện đại hơn.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo là việc sửa đổi cơ chế áp dụng đối với các dự án xây dựng - chuyển giao (BT), loại hình từng gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai do vướng mắc về cơ chế thanh toán bằng quỹ đất.

Theo dự thảo, giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán sẽ được xác định trên cơ sở bổ sung thêm các yếu tố như hệ số điều chỉnh giá đất và chi phí đầu tư xây dựng hạ tầng, qua đó phản ánh sát hơn giá trị thực tế của quỹ đất và hạn chế chênh lệch giữa giá đất tính toán với giá thị trường.

Đây được đánh giá là giải pháp góp phần nâng cao tính công bằng, minh bạch trong việc thanh toán hợp đồng BT, đồng thời hạn chế nguy cơ thất thoát tài sản công cũng như giảm rủi ro cho cả Nhà nước và nhà đầu tư.

Một điểm mới khác nhận được nhiều sự quan tâm là cơ chế bù đắp thiệt hại khi cơ quan nhà nước chậm giao đất hoặc cho thuê đất để thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng.

Theo dự thảo, nếu việc bàn giao đất bị chậm so với cam kết, nhà đầu tư sẽ được thanh toán thêm khoản tiền tính theo mức lãi suất bình quân của các ngân hàng thương mại mà Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế tài chính, dự thảo cũng chú trọng nâng cao tính công khai, minh bạch trong toàn bộ vòng đời dự án.

Đối với các dự án BT, việc lựa chọn quỹ đất thanh toán, thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và xác định giá trị đất sẽ phải thực hiện theo quy trình minh bạch hơn, tăng cường trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý.

Định hướng này phù hợp với chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước về việc phát huy vai trò giám sát của người dân, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng trong quá trình triển khai các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Việc sửa đổi các quy định hướng dẫn Luật PPP không chỉ nhằm khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn mà còn thể hiện định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia và bảo đảm môi trường đầu tư ổn định, minh bạch.

Nếu được ban hành theo đúng tiến độ, Nghị định mới được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý đồng bộ hơn cho các dự án PPP, góp phần khơi thông dòng vốn từ khu vực tư nhân, thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.