Chi Ma được quy hoạch thành cực tăng trưởng mới phía Đông Lạng Sơn

Khu vực Cửa khẩu Chi Ma được quy hoạch trên diện tích 535 ha đến năm 2045, với mục tiêu trở thành một cực tăng trưởng quan trọng phía Đông tỉnh Lạng Sơn. Đây là bước chuyển đáng chú ý khi không gian cửa khẩu được tổ chức theo hướng đa chức năng, trong đó logistics, thương mại và dịch vụ được đặt cùng với hoạt động xuất nhập khẩu.

Quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1723/QĐ-TTg ngày 4/9/2026, do Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ký. Chi Ma có chính diện biên giới dài khoảng 5,8 km, cách Quốc lộ 4B khoảng 12 km và cách trung tâm tỉnh Lạng Sơn khoảng 37 km.

Từ điểm thông quan thành hệ sinh thái logistics

Một trong những thay đổi quan trọng của quy hoạch là xác định Chi Ma không chỉ phục vụ hoạt động qua lại biên giới và xuất nhập khẩu, mà trở thành khu vực kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch quan trọng của tỉnh.

Cửa khẩu Chi Ma có chính diện trùng với đường biên giới: Từ Mốc 1220/2 chạy dọc theo đường biên giới đến Mốc 1239, dài khoảng 5,8 km trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc (Ảnh: https://baochinhphu.vn)

Theo định hướng, cửa khẩu sẽ được phát triển theo mô hình thông minh, hiện đại, tăng ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số trong quản lý, kiểm soát và thông quan hàng hóa. Mục tiêu là rút ngắn thời gian xử lý, nâng hiệu quả xuất nhập khẩu, đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý nằm ở hệ thống phía sau cửa khẩu.

Quy hoạch dành không gian cho trung tâm logistics, kho bãi, kho ngoại quan, bến bãi, trung tâm phân phối hàng hóa và các dịch vụ hậu cần vận tải. Khi những chức năng này được tổ chức đồng bộ, hàng hóa qua biên giới sẽ có thêm các khâu tập kết, lưu trữ, phân loại, tái đóng gói, trung chuyển và phân phối ngay trong khu vực cửa khẩu.

Đây là yếu tố có thể làm thay đổi chất lượng tăng trưởng của kinh tế cửa khẩu. Thay vì chỉ tạo giá trị ở khâu thông quan, Chi Ma có điều kiện giữ lại nhiều công đoạn dịch vụ hơn trong chuỗi logistics.

2 hành lang tạo trục phát triển

Không gian Chi Ma được tổ chức theo 2 hành lang phát triển.

Hành lang thứ nhất là đô thị - dịch vụ - logistics dọc tuyến ĐT.236 và tuyến Chi Ma - Co Sa. Đây sẽ là trục tập trung các hoạt động thương mại, dịch vụ, logistics, bến bãi, kho ngoại quan và trung tâm phân phối hàng hóa.

Các khu chức năng logistics và dịch vụ hậu cần được bố trí dọc hành lang, đồng thời tăng cường những tuyến kết nối ngang để bảo đảm sự liên thông giữa các khu vực.

Hành lang thứ hai chạy dọc biên giới Việt Nam - Trung Quốc, thực hiện đồng thời nhiệm vụ quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế cửa khẩu.

Cách tổ chức này cho thấy quy hoạch Chi Ma đang tiếp cận theo hướng một không gian kinh tế biên giới có cấu trúc, trong đó hoạt động thương mại được gắn với giao thông, logistics, dịch vụ và yêu cầu bảo đảm quốc phòng - an ninh.

3 vùng tạo thành một chuỗi chức năng

Nếu hai hành lang tạo khung kết nối, thì 3 phân vùng phát triển tạo nên các mắt xích của hệ thống.

Vùng 1 - khu vực cửa khẩu Chi Ma hiện hữu giữ vai trò trung tâm động lực và là “bộ mặt đối ngoại”. Đây là nơi diễn ra hoạt động giao lưu kinh tế, văn hóa và hợp tác song phương, đồng thời tập trung các hạ tầng trực tiếp phục vụ người và hàng hóa qua biên giới.

Vùng 2 - khu dịch vụ hậu cần cửa khẩu tập trung là không gian dành cho logistics quy mô lớn. Tại đây hình thành kho ngoại quan, bến bãi, trung tâm phân phối, khu lưu chứa hàng hóa, khu tái đóng gói, trung tâm logistics và các dịch vụ hỗ trợ vận tải.

Đây có thể là khu vực tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp lớn nhất từ quá trình mở rộng hoạt động cửa khẩu. Hàng hóa không chỉ đi qua Chi Ma mà còn có thể được lưu trữ, xử lý và phân phối tại đây trước khi tiếp tục hành trình.

Vùng 3 - khu vực nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch đóng vai trò bổ trợ. Không gian này vừa phát triển nông - lâm nghiệp, vừa cung cấp các loại hình nghỉ dưỡng, lưu trú ngắn hạn và dịch vụ thư giãn cho người lao động, chuyên gia, đối tác và các đoàn giao lưu tại khu vực cửa khẩu.

Sự phân chia này tạo thành một chuỗi tương đối rõ: cửa khẩu - logistics - dịch vụ hỗ trợ, thay vì phát triển từng khu chức năng một cách rời rạc.

Dư địa để hút doanh nghiệp vào kinh tế cửa khẩu

Mục tiêu cuối cùng của quy hoạch không chỉ là xây thêm hạ tầng.

Chi Ma được định hướng trở thành môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, thu hút doanh nghiệp đầu tư, tạo việc làm và thu nhập cho người dân khu vực biên giới, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.

Việc hình thành trung tâm logistics và các dịch vụ hậu cần tập trung cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp vận tải, kho bãi, xuất nhập khẩu, phân phối và thương mại tìm thấy một hệ sinh thái dịch vụ ngay tại cửa khẩu.

Về dài hạn, Chi Ma còn được định hướng phát triển hạ tầng đáp ứng yêu cầu nâng cấp lên cửa khẩu quốc tế. Khi năng lực kết nối, logistics và dịch vụ được đầu tư đồng bộ, vai trò của Chi Ma có thể mở rộng từ một điểm giao thương biên giới thành đầu mối kết nối hàng hóa giữa các vùng trong nước với thị trường Trung Quốc.

Quy hoạch 535 ha vì thế không đơn thuần là mở rộng không gian xây dựng. Quan trọng hơn, đây là cách Lạng Sơn tổ chức lại không gian kinh tế quanh cửa khẩu, đưa logistics, thương mại, dịch vụ và du lịch vào cùng một cấu trúc phát triển.

Nếu được triển khai đồng bộ, Chi Ma sẽ có thêm cơ sở để chuyển từ lợi thế địa lý thành năng lực cạnh tranh thực tế, qua đó đóng góp lớn hơn vào tăng trưởng kinh tế của khu vực phía Đông tỉnh Lạng Sơn và mạng lưới giao thương liên vùng, quốc tế.