4.619 dự án tồn đọng cần được khơi thông để tạo dư địa tăng trưởng

Một dự án bị đình trệ nhiều năm không chỉ là một công trình chưa hoàn thành. Đằng sau đó có thể là đất chưa được khai thác, vốn không thể quay vòng, hạ tầng chưa phát huy công năng và quyền lợi của doanh nghiệp, người dân chưa được giải quyết.

Theo thống kê của Ban Chỉ đạo 751, cả nước hiện có 4.619 dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài, liên quan khoảng 203.660 ha đất, với tổng vốn đầu tư hơn 3,9 triệu tỷ đồng.

Đây là một quy mô nguồn lực rất lớn. Nếu từng bước được giải phóng khỏi những điểm nghẽn pháp lý, thủ tục và tổ chức thực hiện, lượng vốn, đất đai và tài sản này có thể tạo thêm dư địa cho đầu tư, sản xuất kinh doanh và tăng trưởng.

Tháo bỏ những "nút cổ chai" để nguồn lực quay trở lại nền kinh tế

Tại Công điện số 58, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương rà soát, thống kê, phân loại từng dự án, xác định nguyên nhân và thẩm quyền xử lý. Những vấn đề thuộc thẩm quyền phải chủ động giải quyết; nội dung vượt thẩm quyền phải kịp thời tổng hợp, đề xuất cấp có thẩm quyền.

Vướng mắc lớn nhất tại Dự án nút giao Ngọc Hội (Khánh Hòa) là sự chậm tiến độ kéo dài gần 10 năm và vướng mặt bằng chưa được giải quyết. Dự án BT do Công ty CP Tập đoàn Phúc Sơn làm chủ đầu tư bị kéo dài nhiều năm, chưa hoàn thành toàn bộ các hạng mục (đặc biệt là nhánh N4 và các kết nối liên quan). Trong ảnh: Phối cảnh nút giao thông 2 tầng Ngọc Hội.

Cùng với đó, hành lang pháp lý cho việc xử lý dự án tồn đọng đang được bổ sung. Nghị quyết số 29 của Quốc hội và Nghị quyết số 16 của Chính phủ tạo thêm cơ sở để xử lý các vướng mắc về đất đai và các dự án BT được hình thành qua những giai đoạn pháp luật trước đây.

Tỉnh Khánh Hòa là một ví dụ rõ về mức độ phức tạp của quá trình này. Tỉnh có 18 dự án BT thuộc phạm vi cần xem xét, xử lý theo Nghị quyết số 16, trong đó có 03 dự án do Tập đoàn Phúc Sơn thực hiện, gồm Dự án các tuyến đường, các nút giao thông kết nối khu sân bay Nha Trang, trong đó có đường Tô Hiến Thành; Dự án nút giao Ngọc Hội và Dự án đường vành đai kết nối nút giao Ngọc Hội.

Nhiều hạng mục giao thông, nút giao và khu tái định cư đã được đầu tư, nhưng vẫn còn phần việc chưa hoàn thành do vướng giải phóng mặt bằng, đất quốc phòng và thủ tục liên quan.

Vấn đề đặt ra là phải xác định rõ giá trị phần việc đã thực hiện, nghĩa vụ của các bên, tài sản phải thu hồi và phần công trình, đất đai có đủ cơ sở pháp lý để tiếp tục xử lý.

Xử lý sai phạm không đồng nghĩa “đóng băng” mọi nguồn lực

Các dự án liên quan Tập đoàn Phúc Sơn trở nên phức tạp sau quá trình thanh tra, điều tra, truy tố và xét xử những sai phạm liên quan. Tuy nhiên, việc xử lý trách nhiệm cũng không thể thay thế cho nhiệm vụ giải quyết các vấn đề pháp lý, kinh tế còn tồn tại của dự án.

Tại các bản án sơ thẩm và phúc thẩm, Tòa án quân sự Quân khu 5 và Tòa án quân sự Trung ương đã kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa và các cấp có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện thủ tục pháp lý, sử dụng đất sân bay Nha Trang cũ vào mục đích phát triển kinh tế-xã hội, tránh lãng phí và bảo đảm hài hòa lợi ích các bên.

Đây là điểm cần nhìn nhận rõ: sai phạm phải được xử lý nghiêm, tài sản Nhà nước nếu thất thoát phải được thu hồi, nhưng không nên để những tài sản, công trình và quyền lợi hợp pháp không liên quan đến hành vi vi phạm tiếp tục bị đình trệ vô thời hạn.

Với các dự án tồn đọng, yêu cầu quan trọng là bóc tách từng lớp vấn đề. Phần nào là hậu quả của sai phạm phải xử lý. Phần nào là nghĩa vụ hợp đồng cần được thực hiện. Tài sản nào phải thu hồi. Công trình, đất đai và quyền lợi nào đã đủ căn cứ pháp lý để đưa trở lại quá trình phát triển.

Cách làm này vừa bảo đảm kỷ cương pháp luật, vừa tránh để nền kinh tế tiếp tục phải trả giá bằng những nguồn lực bị bỏ không.

Cơ hội tăng trưởng nằm ở khâu thực thi

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, qua rà soát đã xác định khoảng 1.388 dự án có khó khăn, vướng mắc và thành phố đã phân nhóm, giao các sở, ngành trực tiếp xem xét.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh Lê Hoàng Châu, sau khi các nghị quyết và văn bản hướng dẫn mới được ban hành, nhiều cơ chế tháo gỡ đã tương đối rõ; vấn đề quan trọng hiện nay nằm ở quá trình tổ chức thực hiện.

Nhận định này cho thấy một thực tế: cơ chế chỉ thực sự tạo ra tăng trưởng khi được chuyển hóa thành quyết định xử lý cụ thể đối với từng dự án.

Với hơn 4.600 dự án đang tồn đọng, không thể có một công thức chung cho tất cả. Nhưng có thể có một nguyên tắc chung: phân loại rõ, xác định đúng trách nhiệm, xử lý dứt điểm phần sai phạm và nhanh chóng đưa phần nguồn lực đủ điều kiện trở lại hoạt động.

Nếu làm được điều đó, 3,9 triệu tỷ đồng vốn đầu tư cùng khoảng 203.660 ha đất liên quan các dự án tồn đọng không còn chỉ là những con số nằm trên báo cáo. Đây có thể trở thành nguồn lực bổ sung cho nền kinh tế trong những năm tới.

Tháo gỡ dự án tồn đọng vì thế không chỉ là nhiệm vụ chống lãng phí. Ở góc độ rộng hơn, đây là một giải pháp quan trọng để giải phóng nguồn lực, củng cố niềm tin của doanh nghiệp và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.