Cảnh giác tránh bẫy sách giáo khoa giả rao bán trên mạng

Mỗi mùa tựu trường, nhu cầu mua sách giáo khoa tăng nhanh cũng là lúc thị trường xuất hiện những lời chào mời khó phân biệt thật - giả. Một bộ sách được quảng cáo “giá sốc”, “thanh lý”, “rẻ hơn nhà sách” có thể tạo cảm giác tiết kiệm, nhưng phía sau mức giá bất thường ấy là nguy cơ nhận về sách in lậu, sách giả, thậm chí mất tiền mà không nhận được hàng.

Từ một cảnh báo tại Hưng Yên

Trước thềm năm học 2026-2027, Công an xã Quỳnh Phụ, tỉnh Hưng Yên cảnh báo người dân về tình trạng rao bán sách giáo khoa lậu với giá rẻ bất thường trên mạng. Thủ đoạn được lưu ý là sử dụng hình ảnh sách thật để quảng cáo, sau đó giao sách giả; hoặc dựng các chương trình “sách thanh lý giá sốc”, yêu cầu người mua chuyển khoản đặt cọc rồi chiếm đoạt tiền.

Một tài khoản rao bán sách giáo khoa giả trên Facebook (Ảnh: Công an Hưng Yên).

Điểm đáng chú ý là các đối tượng không nhất thiết phải lập một cửa hàng trực tuyến chuyên nghiệp. Chỉ cần một tài khoản mạng xã hội, hình ảnh sản phẩm chính hãng và mức giá thấp hơn thị trường, người mua đã có thể bị dẫn vào giao dịch.

Trong khi đó, năm học 2026-2027 đánh dấu việc sử dụng thống nhất bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” trên toàn quốc theo Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo. (Xây Dựng Chính Sách)

Đây cũng là thời điểm nguồn cung sách được các cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm. Bộ Giáo dục và Đào tạo từng yêu cầu các địa phương rà soát nhu cầu, phối hợp với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam để bảo đảm đủ sách cho học sinh trước ngày 30/8/2026. (Báo Chính Phủ)

Sách giả không còn dễ nhận biết bằng mắt thường

Một bộ sách giả có thể được làm với hình thức khá giống sản phẩm thật. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mới đây cho biết sách giáo khoa giả xuất hiện ở nhiều môn học, nhiều lớp và có những sản phẩm khi đặt cạnh sách thật mới thấy rõ khác biệt về nội dung, chất lượng in ấn. Một số sách giả có thể bị in sai lệch, mờ nhòe hoặc thiếu trang, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập của học sinh.

Để tăng khả năng nhận diện, năm 2026, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phối hợp với Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an thiết kế hai mẫu tem chống giả. Tem có các yếu tố bảo mật như mã QR động, số seri kiểm soát và công nghệ chống bóc tách; một số chi tiết phát quang có thể kiểm tra bằng tia cực tím chuyên dụng.

Vì vậy, phụ huynh không nên chỉ nhìn vào bìa sách hoặc vài chi tiết bên ngoài để kết luận đó là sách thật. Chất lượng giấy, độ sắc nét của hình ảnh, màu in, thông tin xuất bản và đặc biệt là tem bảo an cần được kiểm tra đồng thời.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Chi cục Quản lý thị trường thuộc Sở Công Thương Hà Tĩnh trong tháng 8 cũng đã tổ chức khu vực trưng bày “hàng thật – hàng giả”, trực tiếp đặt các sản phẩm cạnh nhau để người dân, phụ huynh và học sinh quan sát, đối chiếu.

Không chỉ Hưng Yên mới phải cảnh giác

Hoạt động kiểm soát mặt hàng này đang được triển khai tại nhiều địa phương trước năm học mới. Tại Khánh Hòa, lực lượng quản lý thị trường tăng cường giám sát hoạt động kinh doanh sách giáo khoa và đồ dùng học tập từ giữa tháng 8.

Nhằm ngăn chặn tình trạng in lậu, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã phối hợp cùng Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) thiết kế hai mẫu tem chống giả công nghệ cao.

Tại Thanh Hóa, lực lượng quản lý thị trường được yêu cầu chú trọng kiểm tra các cơ sở in, phát hành, nhà sách, đại lý, cửa hàng kinh doanh sách, đồng thời theo dõi hoạt động trên thương mại điện tử và các nền tảng Facebook, TikTok, Zalo.

Những động thái này cho thấy nguy cơ không chỉ nằm ở những cửa hàng bán sách truyền thống. Không gian mạng đang trở thành một kênh tiếp cận khách hàng quan trọng, đồng thời cũng tạo điều kiện để sách giả tiếp cận phụ huynh nhanh hơn.

Đừng để vài chục nghìn đồng trở thành cái giá phải trả

Với phụ huynh, cách phòng tránh đơn giản nhất là ưu tiên nhà sách, đơn vị phát hành và kênh phân phối có nguồn gốc rõ ràng. Khi mua trực tuyến, cần kiểm tra thông tin người bán, địa chỉ liên hệ, chính sách đổi trả và không vội chuyển khoản đặt cọc cho những tài khoản thiếu thông tin minh bạch.

Một dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý là mức giá thấp bất thường so với giá niêm yết. Năm học 2026-2027, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã công bố giảm bình quân 13,3% giá sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 12, vì vậy người mua có thể đối chiếu với bảng giá chính thức thay vì lấy một mức giá quảng cáo trên mạng làm chuẩn.

Nếu sách đã mua có dấu hiệu nghi vấn, phụ huynh không nên tiếp tục sử dụng hoặc mua thêm từ cùng nguồn. Có thể đối chiếu với sách chính hãng, liên hệ đơn vị xuất bản/phát hành để xác minh và thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu buôn bán sách giả, sách lậu.

Đằng sau một cuốn sách giáo khoa giả không chỉ là khoản tiền bị mất. Đó còn có thể là những trang nội dung sai lệch, chất lượng in ấn kém và một phần tri thức mà học sinh tiếp nhận mỗi ngày. Bởi vậy, trước khi đặt mua một bộ sách chỉ vì “rẻ hơn”, điều cần kiểm tra đầu tiên vẫn phải là nguồn gốc.