Đà Nẵng có thể mở thêm nguồn thu dài hạn từ vùng dược liệu nghìn ha

63.816 tỷ đồng thu ngân sách sau 8 tháng năm 2026 cho thấy quy mô nguồn lực tài chính ngày càng lớn của Đà Nẵng. Tuy nhiên, gần 39,7% tổng thu vẫn đến từ các khoản liên quan đến nhà, đất - nhóm nguồn thu được cơ quan thống kê đánh giá có tính thời điểm và phụ thuộc vào tiến độ dự án, giao đất, cho thuê đất cũng như diễn biến thị trường bất động sản.

Trong bối cảnh đó, việc hình thành những vùng sản xuất nông nghiệp, dược liệu quy mô lớn, có chế biến sâu và hạ tầng dùng chung có ý nghĩa vượt ra ngoài một dự án đầu tư đơn lẻ. Nếu được triển khai hiệu quả, đất đai có thể tạo ra dòng giá trị liên tục từ sản xuất, chế biến, thương mại thay vì chủ yếu tạo nguồn thu tại thời điểm giao đất hoặc cho thuê đất.

Hàng nghìn ha đất cho một chuỗi sản xuất mới

Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng cho biết THACO AGRI đang đề xuất hai dự án liên quan đến phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu.

Lễ hội Sâm Ngọc Linh và Dược liệu quốc tế Đà Nẵng 2026.

Tại xã Trà Linh và Trà Tập, dự án Trồng Sâm Ngọc Linh và dược liệu tập trung quy mô lớn - ứng dụng công nghệ cao có diện tích khoảng 1.206 ha, thời hạn hoạt động 50 năm. Mục tiêu là hình thành khu sản xuất, chế biến nông sản tập trung, đồng bộ hạ tầng từ khâu sản xuất đến chế biến, phục vụ thị trường liên tỉnh, liên vùng.

Đáng chú ý, dự án không dừng ở việc trồng sâm. Phương án còn bao gồm nghiên cứu, gieo ươm, nuôi cấy mô, cấy ghép giống; sơ chế, bảo quản và chế biến sâm Ngọc Linh, dược liệu thành nguyên liệu, dược liệu sơ chế, tinh chế và sản phẩm có giá trị gia tăng. Dự án cũng tính đến sản xuất giá thể, phân bón hữu cơ, phân bón vi sinh và mô hình chăn nuôi dưới tán theo hướng tích hợp, tuần hoàn.

Trong khi đó, dự án Trồng dược liệu quy mô lớn - ứng dụng công nghệ cao tại xã Đức Phú và Tam Anh có quy mô khoảng 2.616 ha. Đây là vùng sản xuất, chế biến tập trung các loại dược liệu như dó bầu, cà gai leo, ngưu tất, nhàu, nấm linh chi..., cùng hệ thống nghiên cứu, sản xuất giống, sơ chế, tinh chế và tạo sản phẩm giá trị gia tăng.

Như vậy, nếu cả hai dự án được triển khai theo đề xuất, quỹ đất dành cho các vùng sản xuất, chế biến sâm và dược liệu lên tới khoảng 3.822 ha.

Riêng kế hoạch phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu của THACO AGRI dự kiến cần khoảng 12.300 tỷ đồng trong giai đoạn 2027-2032. Theo lộ trình được đề xuất, doanh nghiệp sẽ đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất và trồng khoảng 70 ha trong giai đoạn 2026-2027; mở rộng lên 760 ha giai đoạn 2028-2030 và tiếp tục trồng thêm 320 ha trong giai đoạn 2031-2032.

Từ nguồn thu đất sang giá trị tạo ra trên đất

Điểm đáng chú ý của những dự án này nằm ở cấu trúc chuỗi giá trị.

Nếu đất chỉ tạo ra tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hoặc giá trị bất động sản, nguồn thu ngân sách sẽ chịu ảnh hưởng lớn bởi chu kỳ dự án và thị trường. Ngược lại, một vùng dược liệu được tổ chức sản xuất bài bản có thể tạo ra nhiều tầng giá trị hơn: cây giống, vùng nguyên liệu, dịch vụ nông nghiệp, chế biến, nghiên cứu, sản phẩm dược liệu, logistics, thương mại và các dịch vụ đi kèm.

Sâm Ngọc Linh cũng đã được Chính phủ xác định là một trong những dược liệu quý cần bảo tồn và phát triển. Định hướng trước đây của Chính phủ đối với loại cây này là vừa bảo tồn vừa phát triển theo chiều sâu, nâng giá trị sản phẩm, bảo vệ nguồn gene và hướng tới xây dựng thương hiệu ở phân khúc cao cấp.

Định hướng này cũng phù hợp với quy hoạch phát triển vùng Tây Nguyên, trong đó Chính phủ xác định phát triển nông nghiệp hiệu quả cao, quy mô lớn gắn với công nghệ cao; tập trung cây dược liệu, sâm Ngọc Linh cùng công nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ, đồng thời hình thành các trung tâm đầu mối và liên kết chuỗi giá trị giữa các địa phương.

Đối với Đà Nẵng, dư địa phát triển còn đáng kể. Theo chuyên trang về sâm Ngọc Linh của thành phố, tổng diện tích có khả năng trồng sâm Ngọc Linh trên địa bàn khoảng 15.567 ha, trong đó hơn 13.329 ha ở độ cao 1.200-2.000 m và 2.238 ha ở độ cao trên 2.000 m. Hiện diện tích đã trồng khoảng 1.500 ha, với khoảng 1.800 hộ dân tham gia. Thành phố cũng được đánh giá có lợi thế để phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn GACP-WHO, trung tâm cung ứng giống, nghiên cứu, chế biến sâu và kiểm định chất lượng dược liệu.

Đây chính là phần giá trị mà các dự án quy mô lớn có thể tạo thêm cho nền kinh tế địa phương nếu được tổ chức tốt.

Một chân đế khác cho nguồn thu ngân sách

Tám tháng đầu năm 2026, bên cạnh 59.744 tỷ đồng thu nội địa, Đà Nẵng ghi nhận khu vực công thương nghiệp ngoài quốc doanh đóng góp 17.834 tỷ đồng, khu vực doanh nghiệp FDI 6.872 tỷ đồng và doanh nghiệp nhà nước 2.138,1 tỷ đồng. Những con số này cho thấy nguồn thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh đang cùng tăng với quá trình mở rộng nền kinh tế.

Vì vậy, hiệu quả lâu dài của những vùng sản xuất sâm và dược liệu tập trung không nên chỉ đo bằng diện tích đất hay số vốn đăng ký. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng biến đất thành vùng nguyên liệu ổn định, biến nguyên liệu thành sản phẩm chế biến sâu và biến sản phẩm thành chuỗi doanh thu có khả năng lặp lại.

Sâm Ngọc Linh cũng đã được Chính phủ xác định là một trong những dược liệu quý cần bảo tồn và phát triển. Định hướng trước đây của Chính phủ đối với loại cây này là vừa bảo tồn vừa phát triển theo chiều sâu, nâng giá trị sản phẩm, bảo vệ nguồn gene và hướng tới xây dựng thương hiệu ở phân khúc cao cấp.

Nếu các dự án hàng nghìn ha của THACO AGRI đi vào hoạt động đúng mục tiêu, cùng với hệ sinh thái nghiên cứu, chế biến và thương mại được hình thành, Đà Nẵng sẽ có thêm một nguồn động lực kinh tế khác với bất động sản: nguồn thu được tạo ra từ năng lực sản xuất thực, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm dược liệu.

Khi đó, câu chuyện của hàng nghìn ha đất không còn chỉ nằm ở giá trị đất đai, mà chuyển sang câu hỏi quan trọng hơn: mỗi hecta có thể tạo ra bao nhiêu giá trị kinh tế cho thành phố trong nhiều năm?