Chủ nhật 22/11/2026 09:28
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Góc nhìn Chuyên gia

TS. Cấn Văn Lực: Tăng trưởng hai con số cần đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất và đảm bảo bền vững

Theo TS. Cấn Văn Lực, Việt Nam muốn đạt tăng trưởng hai con số cần đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất và đảm bảo bền vững, tránh đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô.
TS. Cấn Văn Lực: Doanh nghiệp bất động sản buộc tái cấu trúc để tồn tại TS. Cấn Văn Lực: Dự báo GDP quý I/2026 khoảng 8% là một kết quả tích cực

Không đánh đổi tăng trưởng lấy bất ổn kinh tế vĩ mô

Tăng trưởng kinh tế, theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn Tài chính và Tiền tệ Quốc gia, tăng trưởng không phải là câu chuyện của một vài năm mà là hành trình dài hạn, kéo dài đến 2040, 2045 và thậm chí xa hơn đến cuối thế kỷ. Trong bối cảnh đó, Việt Nam buộc phải giải bài toán kép: vừa đạt tốc độ tăng trưởng cao, vừa đảm bảo tính bền vững. Đây không chỉ là yêu cầu mang tính kỹ thuật, mà còn là nguyên tắc phát triển xuyên suốt – không đánh đổi ổn định để lấy tăng trưởng.

Quan điểm này đặt ra yêu cầu thay đổi căn bản mô hình tăng trưởng. Nếu trước đây, nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào vốn và lao động, thì nay cần chuyển mạnh sang nâng cao năng suất và đổi mới sáng tạo. Theo gợi ý của Ngân hàng Thế giới, mô hình “3i” gồm đầu tư, hấp thụ công nghệ và đổi mới sáng tạo được xem là hướng đi phù hợp cho các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên, với Việt Nam, việc áp dụng không thể theo lộ trình tuần tự mà cần triển khai đồng thời, thậm chí phải “đi tắt đón đầu” để rút ngắn khoảng cách phát triển.

Thực tế cho thấy, mô hình tăng trưởng truyền thống của Việt Nam vẫn dựa trên ba trụ cột chính là lao động, vốn và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP). Trong đó, vốn đang chiếm tỷ trọng đóng góp lớn, khoảng 40–45%, còn TFP cũng đạt mức tương đối cao, khoảng 45% và có xu hướng tăng. Riêng lao động có sự biến động lớn, phản ánh chất lượng nguồn nhân lực chưa ổn định.

Dù vậy, những con số này vẫn chưa đủ để tạo ra bước nhảy vọt. Năng suất lao động hiện chỉ tăng khoảng 5,2–5,3% mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với yêu cầu mới là 8,5%. Kinh tế số – một động lực quan trọng – mới đóng góp khoảng 14% GDP, trong khi mục tiêu là 20% trong những năm tới và 30% vào năm 2030.

Một điểm đáng chú ý khác là chỉ số hạnh phúc của Việt Nam đang đứng thứ 46 thế giới, cho thấy tăng trưởng kinh tế chưa hoàn toàn đi cùng với cải thiện chất lượng sống. Điều này càng củng cố quan điểm rằng tăng trưởng phải gắn với phát triển toàn diện, không chỉ là những con số GDP.

Trong cơ cấu nền kinh tế, khu vực nông nghiệp vẫn là “điểm nghẽn” về năng suất. Dù duy trì mức tăng trưởng 3,5–4%, nhưng để đóng góp hiệu quả hơn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, khu vực này cần được nâng lên mức 4,5–5%. Đây là thách thức không nhỏ, đòi hỏi cải cách sâu rộng từ công nghệ, tổ chức sản xuất đến thị trường tiêu thụ.

TS. Cấn Văn Lực: Tăng trưởng hai con số cần đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất và đảm bảo bền vững

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn Tài chính và Tiền tệ Quốc gia.

Động lực mới và bài toán nâng cao năng suất tổng hợp

Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh vai trò của năng suất các nhân tố tổng hợp – yếu tố được ví như “chìa khóa vàng” của nền kinh tế. Việc nâng cao TFP không thể tách rời 5 trụ cột quan trọng.

Trước hết là khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Đây là nền tảng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo ra giá trị gia tăng mới. Tuy nhiên, đặc điểm của lĩnh vực này là có độ trễ, không thể mang lại hiệu quả tức thì, do đó cần đầu tư dài hạn và kiên trì.

Thứ hai là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hiện Việt Nam có khoảng 16 triệu công nhân, nhưng phần lớn chưa được đào tạo kỹ năng bài bản. Đáng chú ý, có tới 1,6 triệu thanh niên nông thôn đang thất nghiệp, phản ánh sự lệch pha giữa cung và cầu lao động.

Thứ ba là nâng cao hiệu quả thị trường và phân bổ nguồn lực. Khi các nguồn lực được phân bổ đúng chỗ, đúng thời điểm, hiệu quả đầu tư sẽ được cải thiện rõ rệt.

Thứ tư là phát triển hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng logistics nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cuối cùng là cải cách thể chế – yếu tố được xem là “đòn bẩy” quan trọng nhất. Theo ước tính, riêng cải cách thể chế có thể giúp tăng thêm từ 0,5 đến 1 điểm phần trăm tăng trưởng.

Bên cạnh các động lực truyền thống như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng, các động lực mới đang dần định hình vai trò rõ nét. Chuyển đổi số và khoa học công nghệ có thể đóng góp khoảng 1 điểm phần trăm tăng trưởng, trong khi việc phát triển các đầu tàu kinh tế và liên kết vùng có thể đóng góp tới 4 điểm phần trăm.

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng không chỉ có màu sáng. Bối cảnh quốc tế hiện nay đang tạo ra nhiều sức ép. Xuất khẩu và dòng vốn FDI có thể giảm nhẹ, trong khi lạm phát có xu hướng tăng. Những yếu tố này có thể khiến tăng trưởng kinh tế giảm khoảng 0,6–0,8 điểm phần trăm so với mục tiêu.

Trong kịch bản cơ sở, mức tăng trưởng kỳ vọng 10% có thể chỉ đạt khoảng 9,3%, thậm chí xuống 9% nếu chịu thêm tác động từ các chính sách thuế quan quốc tế. Do đó, việc đặt mục tiêu linh hoạt, hướng tới bình quân 10% trong 5 năm được xem là подход thực tế hơn.

Từ góc độ chính sách, TS. Cấn Văn Lực đưa ra một loạt kiến nghị nhằm củng cố nền tảng tăng trưởng. Trước hết là nhanh chóng đưa các nghị quyết lớn vào thực tiễn, đảm bảo tính nhất quán trong điều hành. Tiếp đó là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, với trọng tâm là kiểm soát lạm phát, tỷ giá, an ninh năng lượng và ổn định thị trường tài chính, bất động sản.

Đặc biệt, việc duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý được xem là điều kiện tiên quyết để hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy đầu tư. Song song với đó là yêu cầu tái cơ cấu nền kinh tế, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thông qua việc giảm hệ số ICOR từ mức 5 xuống 4.

Một điểm nhấn quan trọng khác là đảm bảo 4 yếu tố an ninh chiến lược, bao gồm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, an ninh chuỗi cung ứng và an ninh mạng, dữ liệu. Đây không chỉ là nền tảng cho tăng trưởng bền vững mà còn là “lá chắn” trước những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu.

Có thể thấy, thông điệp xuyên suốt trong các khuyến nghị của TS. Cấn Văn Lực là sự cân bằng giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng. Trong một thế giới đầy biến động, việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao cần đi cùng với khả năng thích ứng, đổi mới và giữ vững ổn định – những yếu tố quyết định vị thế của Việt Nam trong dài hạn.

Tin bài khác
Cảnh báo sớm lừa đảo trực tuyến phải đi trước dòng tiền

Cảnh báo sớm lừa đảo trực tuyến phải đi trước dòng tiền

Tội phạm có thể dùng AI, deepfake và nền tảng xuyên biên giới để dẫn dụ nạn nhân qua nhiều lớp trước khi yêu cầu chuyển tiền. Theo Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, cảnh báo sớm lừa đảo trực tuyến vì vậy phải dựa trên khả năng kết nối tín hiệu giữa ngân hàng, viễn thông, nền tảng số và cơ quan chức năng, thay vì mỗi đơn vị chỉ xử lý phần dữ liệu mình nhìn thấy.
Chờ thị trường phục hồi hay luật chơi đã thay đổi?

Chờ thị trường phục hồi hay luật chơi đã thay đổi?

Có những lúc doanh nghiệp khó khăn vì thị trường đi xuống, nhưng cũng có khi thị trường đã âm thầm đổi khác, chỉ có doanh nghiệp vẫn đang chờ những ngày tháng cũ quay về. Nhận diện được đâu là suy giảm chu kỳ, đâu là chuyển dịch cấu trúc có thể là câu hỏi quan trọng nhất đối với các nhà lãnh đạo hôm nay.
Bất động sản bước vào chu kỳ sàng lọc bằng dòng tiền và năng lực quản trị

Bất động sản bước vào chu kỳ sàng lọc bằng dòng tiền và năng lực quản trị

Nguồn cung trở lại nhưng giao dịch chậm, tồn kho tăng và chi phí vốn tiếp tục gây sức ép. Theo các chuyên gia, chu kỳ mới của thị trường bất động sản sẽ không còn dễ dàng thưởng cho quỹ đất lớn hay kỳ vọng tăng giá, mà ngày càng phụ thuộc vào pháp lý, dòng tiền, nhu cầu thực và năng lực quản trị.
Chủ tịch VARS: Hệ số K kéo chi phí đất tăng 2-2,6 lần nhưng người dân được lợi

Chủ tịch VARS: Hệ số K kéo chi phí đất tăng 2-2,6 lần nhưng người dân được lợi

Góp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), TS.Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, bảng giá đất nhân hệ số K cần được điều chỉnh sát thực tế nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích ba bên: Nhà nước - người dân - doanh nghiệp.
Doanh nghiệp Việt phải giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi sản xuất

Doanh nghiệp Việt phải giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi sản xuất

Muốn tiến tới nền kinh tế thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam không thể chỉ dựa vào mở rộng sản xuất và xuất khẩu. Thách thức lớn hơn là giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, làm chủ công nghệ và giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn.
Nhà khoa học đứng sau công nghệ lọc nước giá rẻ: “Tôi thực sự ngưỡng mộ tầm nhìn của VinFuture”

Nhà khoa học đứng sau công nghệ lọc nước giá rẻ: “Tôi thực sự ngưỡng mộ tầm nhìn của VinFuture”

Bốn năm sau khi được vinh danh với Giải Đặc biệt VinFuture dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển, GS. Thalappil Pradeep trở lại VinFuture với tư cách thành viên Hội đồng Giải thưởng. Trong vai trò mới, nhà khoa học đứng sau những công nghệ giúp hàng triệu người tiếp cận nguồn nước sạch với chi phí thấp nhấn mạnh rằng tác động xã hội mới là thước đo quan trọng của một nền khoa học phụng sự nhân loại.
Giảm lãi suất cần đi cùng khơi thông khả năng hấp thụ vốn

Giảm lãi suất cần đi cùng khơi thông khả năng hấp thụ vốn

Giảm lãi suất là tín hiệu tích cực đối với doanh nghiệp, song hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc vào sức cầu thị trường, khả năng tiếp cận tín dụng và sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa.
Gỡ nút thắt, mở đường cho điện xanh trong khu công nghiệp

Gỡ nút thắt, mở đường cho điện xanh trong khu công nghiệp

Điện xanh đang trở thành lợi thế cạnh tranh của nền công nghiệp hiện đại. Từ cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), điện mặt trời mái nhà đến lưu trữ năng lượng, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thế Duy đề xuất tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động tiếp cận nguồn năng lượng sạch.
ESTA hướng đến kết nối lao động kỹ thuật Việt Nam với doanh nghiệp Mỹ

ESTA hướng đến kết nối lao động kỹ thuật Việt Nam với doanh nghiệp Mỹ

Ngày 17/10, Newland USA ra mắt chương trình ESTA, kết nối lao động kỹ thuật Việt Nam với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp Mỹ theo diện visa định cư EB-3, trước mắt tập trung vào lĩnh vực sửa chữa ô tô và bảo trì máy móc công nghiệp.
Doanh nghiệp Việt muốn hút vốn ngoại cần bắt đầu từ năng lực quản trị

Doanh nghiệp Việt muốn hút vốn ngoại cần bắt đầu từ năng lực quản trị

Cơ hội tiếp cận nhà đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra với doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để chuyển sự quan tâm thành dòng vốn và hợp đồng dài hạn, doanh nghiệp cần chứng minh năng lực quản trị, minh bạch tài chính và khả năng duy trì các tiêu chuẩn vận hành nhất quán.
Đánh thuế đất bỏ hoang cần đúng đối tượng

Đánh thuế đất bỏ hoang cần đúng đối tượng

Đề xuất áp thuế 0,2% với đất bỏ hoang, không sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng đang đặt ra yêu cầu quan trọng: phân biệt rõ hành vi găm giữ đất với những dự án chậm triển khai vì nguyên nhân khách quan.
Thị trường điện cạnh tranh đã đến lúc bước ra khỏi "phòng thí nghiệm"

Thị trường điện cạnh tranh đã đến lúc bước ra khỏi "phòng thí nghiệm"

Việc Nhà máy điện mặt trời TTC Đức Huệ 2 ở Tây Ninh chính thức bán điện trực tiếp cho Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên ở tỉnh Thái Nguyên từ ngày 1-6-2026 có thể xem là một cột mốc đáng chú ý của ngành điện lực(***). Sau nhiều năm tranh luận, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) cuối cùng đã đi từ chính sách trên giấy sang giao dịch thực tế.
Cần đổi cách nhìn về sụt lún và ngập lụt ở TP. Hồ Chí Minh

Cần đổi cách nhìn về sụt lún và ngập lụt ở TP. Hồ Chí Minh

Sụt lún và ngập lụt TP. Hồ Chí Minh đang chịu tác động đồng thời từ sụt lún mặt đất, mưa cực đoan, triều cường, nước biển dâng và đô thị hóa. Các chuyên gia đề xuất chuyển sang quan trắc, dự báo sớm và quản trị rủi ro bằng dữ liệu.
Tín dụng mở thêm dư địa, du lịch cần gì để giữ dòng tiền?

Tín dụng mở thêm dư địa, du lịch cần gì để giữ dòng tiền?

Quy định mới của Ngân hàng Nhà nước tạo thêm dư địa tín dụng cho khách sạn, khu nghỉ dưỡng và các dự án gắn với du lịch. Nhưng vốn chỉ là một mắt xích, hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng hình thành sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.
Nhà nước mua lại dự án bất động sản: Định giá thế nào để không lãng phí ngân sách?

Nhà nước mua lại dự án bất động sản: Định giá thế nào để không lãng phí ngân sách?

Đề xuất Nhà nước mua lại những dự án nhà ở thương mại mà chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng đang mở thêm một hướng xử lý các dự án bất động tồn đọng. Nhưng khi Nhà nước trở thành bên mua, câu hỏi quan trọng không chỉ là mua dự án nào mà còn là mua với giá nào, dựa trên căn cứ nào và kiểm soát ra sao để không biến việc giải cứu tài sản đình trệ thành gánh nặng ngân sách.
bao-hiem-that-nghiep