WB khuyến nghị Việt Nam phát triển thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều biến động khó lường, Ngân hàng Thế giới (WB) nhận định Việt Nam vẫn duy trì được nền tảng tăng trưởng ổn định, song yêu cầu cải cách đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết để bảo đảm quỹ đạo phát triển dài hạn.

WB khuyến nghị Việt Nam phát triển thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công

Báo cáo Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam công bố ngày 15/5 cho thấy nền kinh tế tiếp tục thể hiện khả năng chống chịu đáng kể trước các cú sốc bên ngoài. Động lực tăng trưởng vẫn chủ yếu đến từ xuất khẩu và đầu tư mạnh mẽ, trong khi khu vực kinh tế trong nước giữ được sự ổn định nhờ các chương trình cải cách toàn diện và quá trình tinh gọn bộ máy hành chính đang được triển khai sâu rộng.

Dù vậy, triển vọng trung hạn được đánh giá tích cực nhưng không thiếu những thách thức trong ngắn hạn. WB cho rằng sản xuất và xuất khẩu sẽ tiếp tục đóng vai trò chủ lực, song yếu tố then chốt trong giai đoạn tới không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng mà còn là nâng cao chất lượng tăng trưởng. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn trong nước, tăng cường liên kết giữa khu vực doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa, đồng thời cải thiện năng suất lao động.

Áp lực từ môi trường bên ngoài đang gia tăng rõ rệt. Bà Mariam J. Sherman - Giám đốc Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào nhận định: “Tăng trưởng toàn cầu chững lại đang tạo thêm áp lực đối với môi trường bên ngoài của Việt Nam. Trong khi đó, biến động giá dầu tiếp tục làm gia tăng các rủi ro theo chiều hướng bất lợi”.

Không chỉ dừng lại ở các yếu tố kinh tế, WB còn cảnh báo những thách thức mang tính cấu trúc đang dần hiện hữu, bao gồm biến đổi khí hậu, tốc độ thay đổi nhanh của công nghệ, biến động nhân khẩu học và nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nền tảng tăng trưởng dài hạn nếu không có giải pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả.

Trong bối cảnh đó, WB nhấn mạnh Việt Nam cần tiếp tục củng cố công tác quản lý kinh tế vĩ mô, đồng thời đẩy nhanh tiến trình cải cách. Theo bà Mariam J. Sherman, thách thức không chỉ nằm ở việc xây dựng chính sách mà còn ở năng lực triển khai, bảo đảm nguồn lực và duy trì được nhịp độ cải cách trong dài hạn.

WB cho rằng nếu cải cách được thực hiện hiệu quả, Việt Nam có thể tạo ra một vòng xoáy tích cực, trong đó niềm tin của nhà đầu tư được củng cố, đầu tư tư nhân gia tăng, tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy và khả năng chống chịu của nền kinh tế được nâng cao. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao trong tương lai.

Các chuyên gia của WB nhận định Việt Nam đang bước vào một giai đoạn cải cách mới, được ví như “Đổi mới 2.0”. Trọng tâm của giai đoạn này là tinh gọn bộ máy, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân và tăng tốc đầu tư hạ tầng quy mô lớn.

Đại hội Đảng lần thứ XIV đầu năm 2026 đã tái khẳng định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm, đồng thời hướng tới mức thu nhập bình quân đầu người đạt 8.500 USD vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam dự kiến triển khai kế hoạch đầu tư hạ tầng lên tới 320 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2030, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như logistics, năng lượng và hạ tầng số.

Song song với đó, Chính phủ đang triển khai chương trình cải tổ hành chính quy mô lớn nhất kể từ thời kỳ Đổi mới, bao gồm việc giảm một nửa số tỉnh, bãi bỏ cấp huyện, tinh giản hơn 100.000 lao động khu vực công, đẩy mạnh số hóa dịch vụ công và sắp xếp lại các bộ, ngành.

Những cải cách này không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, qua đó khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân – yếu tố được WB đánh giá là then chốt trong việc tạo ra việc làm chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong lĩnh vực tài chính, Việt Nam đang tiếp tục hiện đại hóa hệ thống thuế, hải quan và cơ chế phá sản doanh nghiệp, đồng thời triển khai Thuế tối thiểu toàn cầu. Đặc biệt, việc phát triển thị trường vốn được xem là giải pháp quan trọng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Tuy nhiên, triển vọng năm 2026 vẫn đối mặt với không ít thách thức. WB dự báo tăng trưởng GDP có thể giảm xuống còn 6,8% do tác động từ xung đột Trung Đông và biến động giá dầu, trước khi phục hồi trong giai đoạn 2027-2028 khi các yếu tố bất lợi dần được kiểm soát.

Trong bối cảnh đó, WB đưa ra khuyến nghị rõ ràng: “Để duy trì đà tăng trưởng dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục giữ ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển sâu hơn thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước”.

Khuyến nghị này không chỉ phản ánh yêu cầu trước mắt mà còn định hình hướng đi dài hạn cho nền kinh tế Việt Nam trong hành trình nâng cao chất lượng tăng trưởng và hội nhập sâu rộng vào kinh tế toàn cầu.