Trong cuộc trò chuyện sâu với Chuyên gia phát triển doanh nhân Việt Nam Nguyễn Hoàng Hải – Chủ tịch Cộng đồng MBA Phong cách Harvard, doanh nhân truyền lửa văn hóa trong môi trường kinh doanh toàn cầu, câu chuyện không dừng lại ở quản trị hay kinh doanh, mà mở ra một tầng sâu hơn, trách nhiệm của “doanh nhân dân tộc yêu nước” trong việc gìn giữ và tái tạo bản sắc Việt, đặc biệt trong bối cảnh tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đang được đặt lên như một trụ cột chiến lược quốc gia.
 |
| Chuyên gia phát triển doanh nhân Việt Nam Nguyễn Hoàng Hải – Chủ tịch Cộng đồng MBA Phong cách Harvard, người truyền lửa giữ bản sắc truyền thống văn hóa Việt Nam. |
Phóng viên: Thưa ông, khi nói đến “doanh nhân dân tộc yêu nước” trong bối cảnh hiện nay, ông định nghĩa khái niệm này như thế nào?
Chuyên gia Nguyễn Hoàng Hải: Nếu trước đây, doanh nhân yêu nước thường được hiểu là đóng góp cho kinh tế, tạo việc làm, thượng tôn pháp luật, đóng thuế đầy đủ, thì trong bối cảnh mới, khái niệm đó phải được nâng lên một tầng cao hơn. Đó là những người không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mà còn bảo vệ, gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam.
Một doanh nghiệp có thể thành công về doanh thu, nhưng nếu sản phẩm, cách vận hành, cách đối xử với con người và xã hội không phản ánh được tinh thần văn hóa Việt, thì đó là sự phát triển thiếu bền vững. Văn hóa không phải là thứ trang trí, mà là “hệ điều hành gốc” của doanh nghiệp và quốc gia.
Phóng viên: Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đặt văn hóa vào vị trí trung tâm của phát triển. Theo ông, điều này tác động như thế nào đến cộng đồng doanh nhân?
Chuyên gia Nguyễn Hoàng Hải: Nghị quyết 80 thực chất là một lời “định vị lại” vai trò của văn hóa. Nó không còn là lĩnh vực mềm, mà trở thành một yếu tố cứng, mang tính quyết định đến năng lực cạnh tranh quốc gia.
Với doanh nhân, điều này có nghĩa là: Không thể chỉ nhập khẩu mô hình quản trị, rồi áp dụng một cách máy móc, Không thể xây dựng thương hiệu mà thiếu đi bản sắc, Không thể phát triển đội ngũ mà không quan tâm đến hệ giá trị
Một doanh nhân Việt Nam trong thời đại mới phải hiểu rằng: nếu không có bản sắc, chúng ta sẽ chỉ là người gia công trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nhưng nếu có văn hóa, chúng ta có thể tạo ra “giá trị độc nhất”.
Phóng viên: Vậy cụ thể, doanh nghiệp có thể “giữ gìn bản sắc” bằng cách nào trong môi trường hội nhập, thưa ông?
Chuyên gia Nguyễn Hoàng Hải: Có ba tầng rất rõ:
Thứ nhất là tư duy lãnh đạo. Người đứng đầu phải hiểu văn hóa không phải là khẩu hiệu, mà là cách ra quyết định. Ví dụ: vì sao chọn lợi nhuận ngắn hạn hay uy tín dài hạn. Đó là văn hóa.
Thứ hai là sản phẩm và dịch vụ. Một sản phẩm mang bản sắc Việt không nhất thiết phải là áo dài hay tranh Đông Hồ, mà có thể là cách kể câu chuyện, cách chăm sóc khách hàng, cách tạo trải nghiệm mang “chất Việt” – tinh tế, nhân văn, trọng nghĩa.
Thứ ba là con người trong tổ chức. Văn hóa được truyền qua hành vi mỗi ngày: cách nhân viên nói chuyện với khách hàng, cách lãnh đạo đối xử với nhân sự, cách doanh nghiệp phản ứng với khủng hoảng.
Nếu ba tầng này đồng bộ, bản sắc sẽ không bị mất đi, mà còn được nâng cấp trong môi trường toàn cầu.
 |
| Chuyên gia, CEO Nguyễn Hoàng Hải chia sẻ về sứ mệnh doanh nhân dân tộc, giữ gìn bản sắc Việt theo Nghị quyết 80 và cách đưa văn hóa Việt lan tỏa toàn cầu. |
Phóng viên: Ông đánh giá thế nào về vai trò của thế hệ trẻ 9x, 10x, thậm chí những thế hệ người Việt sau đó trong câu chuyện giữ gìn văn hóa Việt Nam trong thời gian tới?
Chuyên gia Nguyễn Hoàng Hải: Tôi cho rằng đây là thế hệ quyết định tương lai văn hóa Việt Nam.
Nhưng vấn đề là: các bạn trẻ hôm nay lớn lên trong môi trường toàn cầu hóa rất mạnh. Họ tiếp cận văn hóa quốc tế nhanh hơn văn hóa truyền thống. Điều đó không sai, nhưng nếu không có “bộ lọc”, họ rất dễ bị hòa tan. Vô cùng thiệt thòi khi nhiều bạn không được tiếp cận văn hóa Việt Nam phong phú trên mọi miền của Tổ quốc mà đã đi du học và thậm chí không quay về sống cùng quê hương. Số đông các bạn trẻ chỉ biết chơi với điện thoại mà không được trải nghiệm các trò chơi văn hóa dân gian.
Vì vậy, thách thức lớn nhất không phải là “giữ gìn” theo kiểu bảo tồn, mà là tái tạo văn hóa trong bối cảnh mới. Thế hệ 9x, 10x, hay 11x cần làm ba việc dưới sự đồng hành của gia đình và cộng đồng, nhà trường và môi trường làm việc:
Một là hiểu sâu gốc rễ. Không thể tự hào về văn hóa nếu không hiểu nó. Từ lịch sử, triết lý sống, đến cách ứng xử của người Việt.
Hai là biến văn hóa thành năng lực cạnh tranh. Ví dụ: sáng tạo nội dung, xây dựng thương hiệu cá nhân, khởi nghiệp – tất cả đều có thể dựa trên bản sắc Việt.
Ba là sống văn hóa mỗi ngày. Văn hóa không phải là những điều lớn lao, mà nằm ở cách chúng ta nói chuyện, làm việc, giữ chữ tín, và tôn trọng người khác.
Phóng viên: Nhiều người cho rằng, sau khi ra trường, áp lực mưu sinh sẽ khiến giới trẻ “lãng quên” nhiều văn hóa truyền thống. Ông nghĩ sao?
Chuyên gia Nguyễn Hoàng Hải: Đó là một hiểu lầm khá phổ biến.
Thực ra, chính trong áp lực mưu sinh, văn hóa truyền thống lại càng quan trọng. Vì văn hóa giúp chúng ta giữ được phương hướng.
Một người trẻ có thể giỏi chuyên môn, nhưng nếu thiếu nền tảng giá trị, họ rất dễ đánh đổi: đánh đổi uy tín để lấy lợi ích nhanh, đánh đổi đạo đức để đạt thành tích và đánh đổi bản sắc để hòa nhập
Nhưng những người đi xa nhất, bền nhất, lại là những người giữ được “trục giá trị” của mình, giữ được bản sắc dân tộc.
Phóng viên: Nếu phải gửi một thông điệp tới thế hệ trẻ về vai trò của họ trong việc phát triển văn hóa Việt Nam, ông sẽ nói gì?
Chuyên gia Nguyễn Hoàng Hải: Tôi sẽ nói thế này: “Các bạn không phải là người kế thừa văn hóa – các bạn là người viết tiếp nó.”
Văn hóa không phải là thứ cố định trong quá khứ, mà là một dòng chảy. Và mỗi thế hệ đều có trách nhiệm đóng góp vào dòng chảy đó.
Nếu thế hệ trẻ chỉ tiêu dùng văn hóa ngoại, chúng ta sẽ mất dần bản sắc. Nhưng nếu họ biết sáng tạo, kết hợp, và làm mới văn hóa Việt bằng ngôn ngữ của thời đại – thì Việt Nam không chỉ giữ được bản sắc, mà còn có thể xuất khẩu văn hóa ra thế giới.
Phóng viên: Cuối cùng, ông nhìn nhận thế nào về mối quan hệ giữa “doanh nhân” và “văn hóa” trong tương lai?
Chuyên gia Nguyễn Hoàng Hải:Trong tương lai, doanh nhân thành công không chỉ được đo bằng tài sản, mà bằng di sản văn hóa họ để lại.
Những doanh nghiệp lớn nhất thế giới đều có một điểm chung: họ không chỉ bán sản phẩm, mà bán một hệ giá trị.
Việt Nam cũng sẽ đi theo con đường đó. Và khi ấy, doanh nhân không chỉ là người làm kinh tế, mà là người kiến tạo văn hóa quốc gia, một doanh nhân dân tộc thực sự.
Trân trọng cảm ơn ông!
LTS: Giữa những biến động của toàn cầu hóa, khi ranh giới quốc gia ngày càng mờ đi trong kinh tế, thì văn hóa lại trở thành đường biên cuối cùng để một dân tộc khẳng định mình. Trong câu chuyện của Doanh nhân, chuyên gia Nguyễn Hoàng Hải, có thể thấy rõ một điều: giữ gìn bản sắc không phải là quay về quá khứ, mà là mang tinh thần dân tộc bước vào tương lai. Và chính thế hệ trẻ – những người đang rời ghế nhà trường hôm nay, sẽ là người quyết định Việt Nam sẽ hội nhập như một bản sao, hay như một quốc gia có bản sắc riêng, đủ sâu để không bị hòa tan, và đủ mạnh để được thế giới ghi nhận.
