| TS. Nguyễn Đức Kiên: M&A thúc đẩy tái cấu trúc doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới TS. Nguyễn Đức Kiên: Khoa học công nghệ trở thành động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững |
Tầm nhìn dài hạn và yêu cầu tái cấu trúc đô thị Thủ đô
Chia sẻ về chiến lược phát triển Hà Nội trong giai đoạn tới, TS. Nguyễn Đức Kiên, nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng Việt Nam đang bước vào thời điểm mang tính bản lề, khi các mục tiêu phát triển dài hạn đã được xác lập rõ ràng. Theo đó, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia công nghiệp có thu nhập trung bình cao, với mức thu nhập bình quân đầu người từ 8.000 – 10.000 USD. Xa hơn, đến năm 2045, mục tiêu là trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, đạt từ 16.000 – 20.000 USD/người.
Để hiện thực hóa những mục tiêu này, bài toán đặt ra không chỉ là tăng trưởng kinh tế đơn thuần, mà là tái cấu trúc toàn diện nền kinh tế, trong đó các đô thị lớn, đặc biệt là Hà Nội, đóng vai trò hạt nhân. Theo TS. Nguyễn Đức Kiên, quy hoạch đô thị không thể chỉ dừng ở việc mở rộng không gian, mà phải là một chiến lược tổng thể, có tầm nhìn hàng chục năm, thậm chí hàng thế kỷ.
Nhìn lại quá trình phát triển của Hà Nội, có thể thấy mô hình mở rộng đô thị trước đây chủ yếu theo kiểu “vết dầu loang”, tức là phát triển từ trung tâm lan dần ra vùng ven. Cách làm này tuy phù hợp trong một giai đoạn nhất định nhưng đã bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt là áp lực lên hạ tầng và chất lượng sống của người dân.
 |
| TS. Nguyễn Đức Kiên, nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (Ảnh: Phan Chính) |
TS. Nguyễn Đức Kiên nhấn mạnh, Hà Nội cần chuyển sang mô hình phát triển đa cực, hay còn gọi là mô hình “ngôi sao”. Theo đó, thay vì tập trung quá mức vào lõi đô thị cũ, thành phố cần hình thành các cực tăng trưởng mới, có chức năng rõ ràng, gắn kết với nhau bằng hệ thống hạ tầng hiện đại.
Thực tế cho thấy, tình trạng ùn tắc giao thông tại Hà Nội và TP.HCM đang gây thiệt hại khoảng 6 tỷ USD mỗi năm. Bên cạnh đó, chi phí logistics của Việt Nam chiếm tới 16-18% GDP, cao hơn nhiều so với mức trung bình khu vực. Đây là những con số đáng suy ngẫm, cho thấy nếu không thay đổi tư duy quy hoạch, chúng ta sẽ phải trả giá đắt về mặt kinh tế.
Một vấn đề khác được TS. Nguyễn Đức Kiên đề cập là khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc ngày càng lớn. Giá nhà tại khu vực trung tâm tăng cao buộc người lao động phải dịch chuyển ra vùng ven, nhưng hệ thống giao thông chưa đáp ứng khiến việc di chuyển hàng ngày trở nên khó khăn, làm giảm năng suất lao động và chất lượng cuộc sống.
Theo ông, quy hoạch đô thị trong giai đoạn tới phải lấy con người làm trung tâm. Các khu đô thị không chỉ cần đẹp về hình thức mà quan trọng hơn là phải tạo ra môi trường sống thuận tiện, nơi người dân có thể tiếp cận việc làm, dịch vụ công và tiện ích trong phạm vi hợp lý.
Giao thông bánh sắt và động lực phát triển đô thị bền vững
Trong các giải pháp được đề xuất, TS. Nguyễn Đức Kiên đặc biệt nhấn mạnh vai trò của hạ tầng giao thông, coi đây là “chìa khóa” để giải quyết các vấn đề của đô thị hiện đại. Ông nhắc lại nguyên lý “lộ thông, tài thông” – nơi nào giao thông phát triển, nơi đó kinh tế sẽ phát triển.
Theo kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là tại các quốc gia châu Á, giao thông công cộng khối lượng lớn, trong đó có hệ thống đường sắt đô thị, đóng vai trò xương sống trong cấu trúc đô thị. Với Hà Nội, “giao thông bánh sắt” không chỉ là một lựa chọn, mà là giải pháp mang tính bắt buộc nếu muốn phát triển bền vững.
TS. Nguyễn Đức Kiên cho rằng cần xây dựng một hệ thống giao thông đồng bộ, kết nối giữa metro, monorail, đường sắt quốc gia và cả đường sắt tốc độ cao. Các nhà ga không chỉ là điểm trung chuyển mà còn là trung tâm phát triển đô thị theo mô hình TOD – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.
Khi hệ thống đường sắt được mở rộng, các khu vực xung quanh nhà ga sẽ trở thành các cực phát triển mới, thu hút dân cư và hoạt động kinh tế, từ đó góp phần giãn dân khỏi khu vực trung tâm. Đây là cách tiếp cận đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công.
Bên cạnh đó, việc quy hoạch hệ thống sân bay cũng cần được xem xét trong tổng thể phát triển đô thị. TS. Nguyễn Đức Kiên cho rằng việc đưa sân bay Gia Lâm vào quy hoạch chung có thể tạo thêm động lực cho khu vực phía Bắc Hà Nội, đồng thời giảm tải cho sân bay Nội Bài.
Một điểm đáng chú ý là yêu cầu đồng bộ giữa quy hoạch giao thông và quy hoạch đô thị. Nếu không có sự phối hợp chặt chẽ, các dự án hạ tầng có thể không phát huy hết hiệu quả, thậm chí gây lãng phí nguồn lực.
Từ góc độ dài hạn, TS. Nguyễn Đức Kiên tin rằng với một chiến lược quy hoạch đúng đắn, dựa trên nền tảng hạ tầng hiện đại và tư duy phát triển bền vững, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm kinh tế – tài chính quan trọng của khu vực.
Ông cũng nhấn mạnh, tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ là câu chuyện của riêng Hà Nội, mà là của cả quốc gia. Sự phát triển của Thủ đô sẽ đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực lan tỏa cho các vùng kinh tế khác.
“Quy hoạch không chỉ là việc của hôm nay, mà là trách nhiệm với các thế hệ mai sau”, TS. Nguyễn Đức Kiên chia sẻ. Theo ông, nếu có đủ quyết tâm và tầm nhìn, Việt Nam hoàn toàn có thể hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, như kỳ vọng đã đặt ra.
