GS. TS. Mạc Quốc Anh: Cần chuyển từ quản lý thuế sang quản trị dữ liệu

Chuyển đổi tư duy để thích ứng với kỷ nguyên số

Trong tiến trình cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số quốc gia, ngành thuế đang thể hiện vai trò tiên phong thông qua việc triển khai nhiều giải pháp công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, theo GS. TS Mạc Quốc Anh, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ, mà cần một sự chuyển đổi sâu hơn về tư duy – từ quản lý thuế truyền thống sang quản trị dữ liệu số.

Tại hội nghị tham vấn chính sách thuế, GS. TS. Mạc Quốc Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội – đánh giá cao những kết quả mà ngành thuế đã đạt được thời gian qua. Việc triển khai hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc, cùng với đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ người nộp thuế, đã góp phần nâng cao tính minh bạch của hệ thống, đồng thời giảm đáng kể thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

GS. TS. Mạc Quốc Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (Ảnh: Phan Chính)

Dù vậy, thực tiễn triển khai cũng cho thấy vẫn tồn tại những hạn chế cần sớm được khắc phục. Một số quy định pháp lý chưa theo kịp tốc độ phát triển của thực tiễn, dẫn đến tình trạng lúng túng trong quá trình áp dụng. Bên cạnh đó, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chức năng còn thiếu đồng bộ, khiến quá trình xử lý thủ tục của doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp không ít khó khăn.

GS. TS. Mạc Quốc Anh cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh, dữ liệu cần được xem là tài sản cốt lõi trong quản lý thuế. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung, liên thông và có khả năng phân tích sâu sẽ giúp cơ quan thuế không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn chủ động hỗ trợ người nộp thuế một cách kịp thời, chính xác hơn.

Từ đó, GS. TS. Mạc Quốc Anh cho rằng cần đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng số, đồng thời rà soát, điều chỉnh các quy định pháp luật theo hướng linh hoạt, phù hợp với thực tiễn. Khi dữ liệu được kết nối thông suốt và khai thác hiệu quả, hoạt động quản lý thuế sẽ chuyển từ bị động sang chủ động, góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và bền vững hơn.

Đề xuất giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn

Bên cạnh yêu cầu thay đổi tư duy quản lý, GS. TS. Mạc Quốc Anh cũng đưa ra loạt kiến nghị mang tính thực tiễn nhằm tháo gỡ khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa – nhóm chịu nhiều tác động trực tiếp từ các chính sách thuế.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là việc hoàn thiện hệ thống pháp lý theo hướng đồng bộ, minh bạch và hạn chế tối đa tình trạng chồng chéo giữa các quy định. Theo ông, tính ổn định của chính sách trong dài hạn là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp yên tâm xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh, tránh rủi ro phát sinh từ những thay đổi bất ngờ.

Cùng với đó, việc thiết kế chính sách thuế cần đặt trọng tâm vào tính khả thi. Các quy định nên được xây dựng theo hướng đơn giản, dễ hiểu, dễ áp dụng, phù hợp với năng lực quản trị còn hạn chế của nhiều doanh nghiệp SME. Không chỉ dừng lại ở văn bản, cơ quan quản lý cần tăng cường hoạt động hướng dẫn thông qua tài liệu chi tiết, chương trình tập huấn và các nền tảng hỗ trợ trực tuyến, giúp doanh nghiệp tiếp cận và thực thi chính sách một cách hiệu quả hơn.

Liên quan đến quy trình hoàn thuế – một trong những “điểm nghẽn” phổ biến hiện nay – GS. TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh, việc cải tiến theo hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ, kéo dài thời gian xử lý và ảnh hưởng đến dòng tiền. Việc số hóa quy trình không chỉ giúp rút ngắn thời gian giải quyết mà còn nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu các rủi ro và chi phí không chính thức.

Ngoài ra, GS. TS. Mạc Quốc Anh cũng đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung, có khả năng kết nối và chia sẻ giữa cơ quan thuế với các bộ, ngành liên quan. Đây được xem là nền tảng quan trọng để chuyển đổi sang mô hình quản trị dữ liệu số, giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Những kiến nghị này, nếu được nghiên cứu và triển khai đồng bộ, không chỉ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn hiện hữu mà còn tạo động lực thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và bền vững trong thời gian tới.