An ninh năng lượng không còn chỉ là bài toán bảo đảm nguồn cung điện cho phát triển kinh tế - xã hội, mà đã trở thành nền tảng của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là thông điệp được PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt nhấn mạnh tại Hội thảo "An ninh năng lượng đến năm 2030: Khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng", diễn ra sáng nay, ngày 17/7/2026 tại TP. Hồ Chí Minh, do Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) và Tạp chí Một Thế Giới tổ chức.
PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực chủ yếu. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, an toàn, tự chủ và đủ năng lực đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế số là điều kiện tiên quyết.
 |
| PGS. TS Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ. |
Theo ông, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ đặt mục tiêu bảo đảm nguồn cung năng lượng mà còn hướng tới xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, tự chủ và bền vững, tạo nền tảng cho phát triển các ngành công nghệ chiến lược, thúc đẩy chuyển đổi số và hình thành nền kinh tế tri thức.
Năng lượng không còn chỉ là "đầu vào" của nền kinh tế
Về vấn đề này, PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt nhận định, khái niệm an ninh năng lượng đang thay đổi mạnh mẽ cùng với sự phát triển của nền kinh tế số. Nếu trước đây năng lượng chủ yếu được nhìn nhận như yếu tố bảo đảm cho hoạt động sản xuất và đời sống thì hiện nay đã trở thành một phần quan trọng của năng lực cạnh tranh quốc gia.
Ông phân tích, những lĩnh vực đang được Việt Nam ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, bán dẫn, điện toán đám mây, công nghệ lượng tử, Internet vạn vật (IoT), blockchain, siêu máy tính hay các trung tâm dữ liệu quy mô lớn đều đòi hỏi nguồn năng lượng ổn định, an toàn và có khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.
Đặc biệt, sự bùng nổ của AI cùng các trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán hiệu năng cao đang làm thay đổi căn bản nhu cầu sử dụng năng lượng trên phạm vi toàn cầu. Trong tương lai, năng lực cạnh tranh về công nghệ sẽ không chỉ phụ thuộc vào chất lượng nghiên cứu hay nguồn nhân lực mà còn gắn chặt với khả năng bảo đảm nguồn năng lượng ổn định.
"Từ góc độ đó, năng lượng cần được nhìn nhận như một yếu tố cấu thành năng lực đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh quốc gia, chứ không chỉ là đầu vào của sản xuất", ông nhấn mạnh.
 |
| Ảnh minh họa. |
"Năng lượng là hạ tầng của hạ tầng"
Một trong những thông điệp đáng chú ý được PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt đưa ra là quan điểm: "Năng lượng đang trở thành hạ tầng của hạ tầng."
Theo ông, nếu dữ liệu được xem là tài nguyên mới, trí tuệ nhân tạo là động lực phát triển mới và đổi mới sáng tạo là phương thức tăng trưởng mới thì năng lượng chính là nền tảng vật chất bảo đảm cho toàn bộ hệ sinh thái đó vận hành.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc đầu tư phát triển hạ tầng năng lượng hôm nay chính là đầu tư cho năng lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong nhiều thập kỷ tới.
Khơi thông nguồn lực không chỉ là huy động vốn
Từ góc độ chính sách, PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt đưa ra ý kiến, việc "khơi thông nguồn lực" phát triển hạ tầng năng lượng không nên chỉ được hiểu là huy động thêm vốn đầu tư. Quan trọng hơn là tạo ra sự cộng hưởng giữa thể chế, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực của doanh nghiệp và hợp tác quốc tế.
Khi các nguồn lực này được kết nối hiệu quả, hạ tầng năng lượng không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển trước mắt mà còn tạo nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược, các mô hình kinh tế mới và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong tương lai.
Ở chiều ngược lại, chính sự phát triển của hạ tầng năng lượng sẽ tạo điều kiện để các thành tựu khoa học và công nghệ được ứng dụng, thương mại hóa trên quy mô lớn, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
 |
| Phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh. |
Chuẩn bị hạ tầng năng lượng cho các trung tâm dữ liệu AI
Đặc biệt đối với các vấn đề liên quan về hạ tầng năng lượng phục vụ phát triển các trung tâm dữ liệu AI, PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt nhận định, điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm phát triển công nghệ số và trí tuệ nhân tạo của khu vực.
Theo ông, việc chuẩn bị hạ tầng năng lượng từ sớm sẽ không chỉ giúp thu hút các dòng vốn đầu tư công nghệ cao mà còn quyết định khả năng hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh trong tương lai.
