TP.Hồ Chí Minh cải cách thể chế tạo động lực phát triển đô thị bền vững

TP.HCM đang đón cơ hội phát triển mới từ quá trình cải cách thể chế. Phân tích các quan điểm của TS. Lê Hoàng Châu cho thấy việc tháo gỡ điểm nghẽn pháp luật không chỉ khơi thông thị trường bất động sản mà còn tạo nền tảng để thành phố phát triển đô thị hiện đại, xanh và bền vững.

TS Lê Hoàng Châu phát biểu tại sự kiện Smart Green Living Week 2026 được tổ chức từ 19 đến 19/7/2026 tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB)

TP.HCM đứng trước cơ hội bứt phá nhờ cải cách thể chế toàn diện

Hiếm có giai đoạn nào mà câu chuyện cải cách thể chế lại được đặt ở vị trí trung tâm như hiện nay. Điều đó không chỉ thể hiện qua nhịp độ sửa đổi hàng loạt đạo luật liên quan đến đầu tư, đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản, mà còn được phản ánh rõ trong những phân tích của TS. Lê Hoàng Châu về chủ đề phát triển kinh tế xanh và đô thị bền vững. Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, ông cho rằng việc chuyển hóa thể chế từ "điểm nghẽn" thành "động lực phát triển" đang tạo ra cơ hội chưa từng có đối với TP.HCM.

Nhìn lại nhiều năm qua, không ít dự án bị đình trệ vì sự chồng chéo giữa các quy định pháp luật. Hệ quả là nguồn lực đất đai bị "đóng băng", doanh nghiệp mất cơ hội đầu tư, còn người dân chịu tác động bởi sự khan hiếm nguồn cung nhà ở. Những tồn tại đó không chỉ ảnh hưởng đến thị trường bất động sản mà còn làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế đô thị.

Tại sự kiện Smart Green Living Week 2026 được tổ chức dưới sự chỉ đạo của Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh với sự phối hợp của SIHUB và Gallery Architecture & Materials đang được diễn ra tại TP.HCM. Phát biểu của TS. Lê Hoàng Châu không nằm ở việc liệt kê những văn bản pháp luật mới, mà ở cách nhìn nhận sự thay đổi trong tư duy quản lý. Theo ông, việc Trung ương, Quốc hội và Chính phủ liên tục điều chỉnh chính sách ngay khi phát sinh bất cập cho thấy nền hành chính đang chuyển mạnh từ mô hình quản lý sang mô hình phục vụ. Đây là tín hiệu tích cực đối với môi trường đầu tư bởi doanh nghiệp cần nhất không phải những ưu đãi ngắn hạn, mà là một hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định và có khả năng phản ứng nhanh với thực tiễn.

Đối với TP.HCM, sự chuyển biến này mang ý nghĩa đặc biệt. Là đầu tàu kinh tế của cả nước, thành phố đang gánh trên vai nhiều kỳ vọng về tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Khi những rào cản pháp lý từng bước được tháo gỡ, dư địa phát triển không chỉ mở ra cho thị trường bất động sản mà còn lan tỏa đến sản xuất, dịch vụ, tài chính, logistics và các ngành công nghệ cao. Đó cũng là nền tảng để thành phố khai thác hiệu quả các cơ chế đặc thù, xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.

Khơi thông nguồn lực để mở rộng không gian phát triển cho TP.HCM

Một trong những luận điểm đáng chú ý của TS. Lê Hoàng Châu là quyết tâm xử lý các dự án tồn đọng bằng những nghị quyết và cơ chế thực thi mới. Đây không đơn thuần là giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, mà còn là bước đi quan trọng nhằm đánh thức nguồn lực phát triển đang bị "giam giữ" trong các thủ tục kéo dài nhiều năm. Đối với TP.HCM, nơi còn hàng trăm dự án gặp vướng mắc về pháp lý, việc khơi thông dòng vốn và quỹ đất sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế. Khi một dự án được tái khởi động, không chỉ nhà đầu tư hưởng lợi mà còn kéo theo nhu cầu lao động, vật liệu xây dựng, dịch vụ tài chính, thương mại và nhiều lĩnh vực liên quan. Hiệu ứng cộng hưởng ấy góp phần mở rộng quy mô tăng trưởng, tăng nguồn thu ngân sách và cải thiện chất lượng hạ tầng đô thị.

Đáng chú ý, TS. Lê Hoàng Châu nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở thương mại có mức giá phù hợp với khả năng chi trả của đại bộ phận người dân. Đây là định hướng mang ý nghĩa an sinh sâu sắc, bởi một đô thị phát triển bền vững không thể chỉ có những dự án cao cấp mà cần bảo đảm cơ hội tiếp cận nhà ở cho người lao động, đội ngũ chuyên gia trẻ và lực lượng sản xuất đang đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, để mục tiêu này trở thành hiện thực, TP.HCM cần nhiều hơn việc sửa luật. Thành phố cần xây dựng quy trình giải quyết hồ sơ đầu tư theo nguyên tắc "một đầu mối, một thời hạn, một trách nhiệm". Khi trách nhiệm được xác định rõ cho từng cơ quan, từng cấp quản lý và được giám sát bằng hệ thống số hóa, chi phí tuân thủ sẽ giảm, thời gian chuẩn bị dự án được rút ngắn và niềm tin của nhà đầu tư cũng được củng cố.

Một điểm sáng khác trong phát biểu của TS. Lê Hoàng Châu là định hướng phát triển kinh tế xanh và công trình xanh. Đây không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đang trở thành tiêu chuẩn cạnh tranh của các đô thị lớn trên thế giới. Với lợi thế là trung tâm kinh tế hàng đầu cả nước, TP.HCM có điều kiện tiên phong áp dụng các tiêu chuẩn xây dựng tiết kiệm năng lượng, vật liệu thân thiện môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo và mô hình kinh tế tuần hoàn trong phát triển đô thị.

Nếu kết hợp cải cách thể chế với chuyển đổi xanh, thành phố sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh mới, không chỉ thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao mà còn nâng cao hình ảnh của một đô thị hiện đại, đáng sống và có khả năng thích ứng trước những thách thức của biến đổi khí hậu. Chính sự kết hợp giữa cải cách pháp luật, đổi mới quản trị và phát triển xanh sẽ tạo nền móng để TP.HCM bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với vị thế xứng đáng là cực tăng trưởng của cả nước.

Thành phố Hồ Chí Minh phát triển đô thị hiện đại nhờ cải cách thể chế

Giải pháp đột phá giúp TP.HCM phát triển nhanh và bền vững

Dù những chuyển động về chính sách đang tạo nền tảng tích cực, TP.HCM vẫn cần những bước đi mạnh mẽ hơn để biến lợi thế thể chế thành lợi thế cạnh tranh. Kinh nghiệm của nhiều đô thị phát triển cho thấy, cải cách chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng đổi mới quản trị và ứng dụng công nghệ. Đây cũng là thời điểm thành phố cần mạnh dạn thử nghiệm những mô hình chưa từng có nhằm tạo đột phá về chất lượng tăng trưởng.

Trước hết, thành phố nên nghiên cứu xây dựng "sandbox thể chế" dành cho các dự án đầu tư chiến lược. Cơ chế này cho phép thí điểm những quy trình mới trong phạm vi được kiểm soát, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ nhưng vẫn bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Khi các mô hình hiệu quả được kiểm chứng, kinh nghiệm có thể nhân rộng thành chính sách chung, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Song song đó, TP.HCM cần đẩy nhanh xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đất đai, quy hoạch và đầu tư theo hướng mở, kết nối giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương. Khi doanh nghiệp có thể tiếp cận thông tin chính xác, đầy đủ và cập nhật, chi phí tìm kiếm cơ hội đầu tư sẽ giảm đáng kể, trong khi cơ quan quản lý cũng thuận lợi hơn trong giám sát và ra quyết định. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành chính quyền số và thị trường bất động sản minh bạch.

Một giải pháp khác là đưa trí tuệ nhân tạo vào phân tích hồ sơ, cảnh báo rủi ro pháp lý và theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục hành chính. AI không thay thế vai trò của cán bộ, nhưng có thể hỗ trợ phát hiện điểm bất thường, hạn chế sai sót và nâng cao tính nhất quán trong xử lý hồ sơ. Khi quy trình được số hóa toàn diện, người dân và doanh nghiệp sẽ cảm nhận rõ sự chuyển biến của nền hành chính phục vụ mà TS. Lê Hoàng Châu đã đề cập. Ở góc độ phát triển đô thị, thành phố cần hình thành cơ chế khuyến khích các dự án đạt tiêu chuẩn công trình xanh, sử dụng năng lượng tái tạo và vật liệu thân thiện với môi trường. Cùng với đó là chính sách ưu tiên tín dụng, thuế và quỹ đất đối với các dự án nhà ở thương mại giá phù hợp và nhà ở xã hội, nhằm bảo đảm mục tiêu phát triển bao trùm. Một đô thị hiện đại không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng, mà còn bằng khả năng đáp ứng nhu cầu sống của đa số cư dân.

Không kém phần quan trọng là tăng cường liên kết phát triển với Đồng Nai, Tây Ninh và các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ. Khi hạ tầng giao thông, logistics, dữ liệu và quy hoạch được kết nối đồng bộ, TP.HCM sẽ phát huy tốt hơn vai trò hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ cho cả khu vực.

Những thông điệp được TS. Lê Hoàng Châu chia sẻ không chỉ phản ánh kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp, mà còn gợi mở một tư duy phát triển mới: lấy cải cách thể chế làm điểm khởi đầu, lấy đổi mới quản trị làm động lực và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Khi những yếu tố đó được triển khai đồng bộ, TP.HCM sẽ không chỉ tháo gỡ những nút thắt tồn tại nhiều năm, mà còn có cơ sở để bứt phá, khẳng định vị thế của một đô thị đặc biệt, trung tâm tài chính, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh của khu vực trong giai đoạn mới.