Trung tâm tài chính quốc tế giúp Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình

Bức tranh kinh tế năm 2025: Thời khắc quyết định bứt phá bứt phá hoặc chững lại đà tăng trưởng

Ông Richard McClellan, Giám đốc quốc gia Viện Tony Blair

Ông Richard McClellan, Giám đốc quốc gia Viện Tony Blair, đã chia sẻ những góc nhìn về tình hình kinh tế Việt Nam.

Ông đánh giá rằng nền kinh tế Việt Nam hiện đang đứng trước một bức tranh kinh tế đa sắc, kết hợp giữa những thành tựu tăng trưởng đáng tự hào và những thách thức không nhỏ trong hành trình phát triển.

Theo ông McClellan, Việt Nam đã gặt hái được nhiều thành tựu kinh tế vượt bậc trong những thập kỷ qua, với quỹ đạo phát triển rất giống với những "con hổ châu Á" trước đây như Hàn Quốc, Singapore, và Đài Loan (Trung Quốc). Một trong những thành tựu đáng chú ý nhất là giảm thiểu tỷ lệ nghèo đói từ 90% dân số (theo chuẩn của Ngân hàng Thế giới) xuống chỉ còn khoảng 20%. Nếu tính theo các tiêu chuẩn của Việt Nam, tỷ lệ này thậm chí chỉ còn 5%.

Ông nhấn mạnh: “Đây là một thành tựu phi thường, minh chứng cho hiệu quả của các chính sách kinh tế - xã hội mà Việt Nam đã triển khai trong những thập kỷ qua.”

Ngoài ra, Việt Nam cũng nổi bật với khả năng hội nhập quốc tế thông qua chính sách ngoại giao "cây tre" – linh hoạt, mềm dẻo nhưng kiên định. Sự thành công của chiến lược này thể hiện rõ qua hàng loạt hiệp định thương mại tự do và quan hệ đối tác chiến lược đã được ký kết. Các hiệp định này không chỉ mở ra những cơ hội chưa từng có tiền lệ mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế toàn cầu.

Đặc biệt, Việt Nam đã xây dựng và duy trì quan hệ tốt đẹp với nhiều cường quốc như Mỹ, Trung Quốc, và Nga. Theo ông McClellan, chiến lược ngoại giao khôn ngoan này đã mang lại những lợi ích to lớn, giúp Việt Nam vừa giữ được sự cân bằng trong quan hệ quốc tế, vừa thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

Bước sang năm 2025, ông McClellan dự báo rằng nền kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục đà tăng trưởng mạnh mẽ, với GDP dự kiến tăng khoảng 6,5% so với năm 2024. Đây là một con số ấn tượng, cho thấy sự ổn định và tiềm năng phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn quan trọng, nơi những quyết sách và chiến lược kinh tế sẽ quyết định liệu đất nước có thể bứt phá lên một tầm cao mới hay rơi vào tình trạng chững lại, giống như một số quốc gia khác trong khu vực.

Ông McClellan cho rằng, một trong những thách thức lớn nhất mà Việt Nam phải đối mặt trong giai đoạn này chính là “bẫy thu nhập trung bình” – thuật ngữ thường dùng để chỉ thời điểm mà các quốc gia sau một thời gian tăng trưởng mạnh mẽ bắt đầu đi ngang và không thể tiến vào nhóm các quốc gia có thu nhập cao. Ông đưa ra ví dụ về Malaysia và Thái Lan, hai quốc gia từng đạt được những thành tựu tăng trưởng đáng kể nhưng sau đó không thể vượt qua giai đoạn này.

Nguyên nhân chính, theo ông, là khi chi phí lao động tăng, các quốc gia mất dần lợi thế cạnh tranh về giá, dẫn đến sự dịch chuyển của các ngành sản xuất giá trị thấp sang các quốc gia khác. Nếu không có chiến lược chuyển đổi hiệu quả, sự trì trệ kinh tế sẽ xảy ra, khiến quốc gia không thể duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Dù vậy, ông McClellan cũng chỉ ra rằng vẫn có những trường hợp thành công vượt qua “bẫy thu nhập trung bình,” điển hình là Hàn Quốc và Singapore. Cả hai quốc gia này đã tận dụng thời cơ, đầu tư mạnh mẽ vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, và cải thiện năng suất lao động để đạt được những bước tiến vượt bậc.

Ông nhấn mạnh: “Việt Nam đang trong một thời khắc quan trọng, nơi đất nước có thể bứt phá hoặc chững lại đà tăng trưởng.”

Để vượt qua thách thức này, ông McClellan khuyến nghị Việt Nam cần xây dựng một chiến lược chuyển đổi toàn diện, tập trung vào các yếu tố cốt lõi sau:

Đổi mới sáng tạo: Khuyến khích nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời thúc đẩy sự hợp tác giữa doanh nghiệp và các trường đại học để tạo ra những sản phẩm và công nghệ có giá trị cao.

Đầu tư vào công nghệ cao: Tăng cường đầu tư vào các ngành công nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ các ngành giá trị thấp sang các ngành giá trị cao hơn.

Nâng cao năng suất lao động: Cải thiện kỹ năng của lực lượng lao động thông qua giáo dục và đào tạo chuyên sâu, nhằm đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghiệp hiện đại.

Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi: Tiếp tục cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục và tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư nước ngoài.

Ông McClellan kết luận: “Đây là thời điểm để Việt Nam định hình tương lai. Cơ hội rất lớn, nhưng thách thức cũng không nhỏ. Thành công hay không phụ thuộc vào những quyết sách và chiến lược mà đất nước sẽ lựa chọn.”

Trung tâm tài chính quốc tế: Lời giải cho bài toán phát triển kinh tế Việt Nam

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước những thách thức lớn, ông Richard McClellan, Giám đốc quốc gia Viện Tony Blair, nhấn mạnh rằng mô hình Trung tâm tài chính quốc tế (TTTCQT) sẽ là lời giải chiến lược để đưa đất nước tiến lên một tầm cao mới.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Bích Ngọc và ông Richard McClellan, Giám đốc Quốc gia Viện Tony Blair tại buổi tiếp. Ảnh: MPI

Chính phủ Việt Nam đã lên kế hoạch xây dựng hai trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng, với mục tiêu vận hành vào năm 2025. Đây là những dự án mang tính đột phá, không chỉ dừng lại ở việc tạo dựng hạ tầng tài chính mà còn hướng đến hiện đại hóa toàn diện hệ thống tài chính quốc gia, thu hút mạnh mẽ dòng vốn quốc tế.

Theo ông McClellan, TTTCQT không chỉ là một công trình xây dựng mà là một chiến lược phát triển kinh tế dài hạn. Các trung tâm này sẽ tập trung vào việc thu hút nhà đầu tư quốc tế thông qua cải cách hệ thống pháp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển sản phẩm tài chính hiện đại và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Về cải cách pháp lý, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như IFRS và ESG reporting, nhằm tạo sự minh bạch và tin cậy cho các nhà đầu tư. Đặc biệt, ông đề xuất thành lập một tòa án tài chính độc lập, với sự tham gia của các thẩm phán quốc tế, để giải quyết tranh chấp một cách công bằng và minh bạch.

Ngoài ra, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, đặc biệt trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp và cấp phép đầu tư, được coi là điều kiện tiên quyết để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài. Một hệ thống hành chính thông thoáng không chỉ giúp các doanh nghiệp nội địa phát triển mà còn tạo sức hút lớn đối với các doanh nghiệp quốc tế.

Bên cạnh đó, TTTCQT còn hướng đến việc cung cấp đa dạng các sản phẩm tài chính hiện đại, từ phát triển thị trường trái phiếu, sản phẩm tài chính phái sinh đến thúc đẩy các giải pháp công nghệ tài chính (Fintech). Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng phức tạp của thị trường mà còn đưa Việt Nam tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn tài chính toàn cầu.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố không thể thiếu để vận hành thành công các TTTCQT. Việt Nam cần đầu tư mạnh mẽ vào đào tạo và nâng cao năng lực cho lực lượng lao động trong lĩnh vực tài chính, từ đó tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

Tuy nhiên, ông McClellan cũng lưu ý việc xây dựng các TTTCQT sẽ không tránh khỏi những thách thức. Việc thay đổi tư duy quản lý, nâng cao năng lực điều hành và đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan ban ngành là những yếu tố quyết định thành công của dự án. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh gay gắt từ các trung tâm tài chính khu vực như Singapore và Hồng Kông cũng đặt ra áp lực lớn, đòi hỏi Việt Nam phải có chiến lược phát triển bài bản và linh hoạt.

Theo ông McClellan, TTTCQT không chỉ là một dự án mà là một chiến lược mang tính bước ngoặt, đòi hỏi sự quyết tâm chính trị, đầu tư mạnh mẽ và hợp tác toàn diện giữa Chính phủ, khu vực tư nhân và cộng đồng quốc tế. Nếu thành công, dự án này sẽ tạo ra một cú hích lớn cho nền kinh tế Việt Nam, đưa đất nước trở thành một trong những trung tâm tài chính hàng đầu khu vực trong tương lai.