96.500 doanh nghiệp rời thị trường và những “vướng víu chính sách”

Số liệu của Tổng cục Thống kê, 4 tháng đầu năm 2025 có hơn 96.500 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, vượt số doanh nghiệp mới thành lập khoảng 89.900 đơn vị. Con số này cảnh báo sức khỏe nền kinh tế trong bối cảnh sức mua suy giảm và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. TS. Võ Trí Thành -Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh - cho rằng, nguyên nhân cần được nhìn nhận sâu sắc, không chỉ đơn thuần dựa trên con số mà còn phải phân tích các yếu tố cấu trúc và chính sách.

Phần lớn doanh nghiệp rút lui thuộc nhóm thương mại – lĩnh vực chịu tác động nặng nề từ sự thay đổi thị trường tiêu dùng. Sức mua giảm khiến nhiều doanh nghiệp bán lẻ, bán buôn khó duy trì hoạt động. Thương mại điện tử phát triển nhanh và chiếm thị phần lớn tạo sức ép cạnh tranh mạnh mẽ. Hàng hóa nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc cũng khiến doanh nghiệp trong nước gặp khó khi sản phẩm nội địa bị lép vế do giá thấp và mẫu mã đa dạng trên các kênh trực tuyến.

TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh

Chi phí thuê mặt bằng tăng cao, đặc biệt tại các thành phố lớn và các địa phương điều chỉnh bảng giá đất, trở thành gánh nặng lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Giá đất tăng kéo theo chi phí thuê mặt bằng tăng vọt, làm khó khăn thêm cho các doanh nghiệp thương mại – dịch vụ. Các chính sách điều tiết thị trường mặt bằng hiện tại chưa đủ linh hoạt và chưa hỗ trợ kịp thời để doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn, dẫn đến nhiều đơn vị buộc phải rút lui hoặc tạm ngừng hoạt động chờ điều kiện thuận lợi hơn.

Ngoài cạnh tranh từ hàng nhập khẩu, doanh nghiệp còn phải chống chọi với vấn nạn hàng giả, hàng nhái lan tràn làm thiệt hại doanh nghiệp chân chính và làm giảm lòng tin người tiêu dùng. TS. Võ Trí Thành cảnh báo, nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ, tình trạng này sẽ tiếp tục gây khó khăn cho doanh nghiệp minh bạch.

Hộ kinh doanh cá thể, lực lượng lớn trong nền kinh tế phi chính thức, lại chưa được thống kê đầy đủ trong các báo cáo rút lui doanh nghiệp. Việc thiếu số liệu làm giảm tính chính xác bức tranh toàn cảnh, ảnh hưởng tới hoạch định chính sách hiệu quả. Thuế trên sàn thương mại điện tử cũng khiến nhiều hộ kinh doanh nhỏ lo ngại, thậm chí tạm ngừng hoạt động vì tâm lý không yên tâm với chính sách, làm hạn chế sự tham gia chính thức vào nền kinh tế.

TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh, cần có giải pháp toàn diện đồng bộ để hỗ trợ doanh nghiệp. Trong ngắn hạn, cần kiểm soát nghiêm hàng hóa nhập lậu, đặc biệt mặt hàng tiêu dùng nhanh nhỏ lẻ, và có chính sách giảm chi phí mặt bằng cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ nhằm giúp họ duy trì hoạt động. Về dài hạn, cần đánh giá lại toàn diện chính sách kinh tế từ thuế, quản lý thương mại điện tử đến quy hoạch giá đất, nhằm tạo ra môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, dễ dự báo để doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài.

Với sự rút lui ồ ạt của hơn 96.000 doanh nghiệp trong 4 tháng đầu năm 2025 là cảnh báo nghiêm trọng về sức khỏe khu vực tư nhân. Theo TS. Võ Trí Thành, nguyên nhân không chỉ do thị trường mà còn xuất phát từ những “vướng víu chính sách”. Chỉ khi những rào cản được gỡ bỏ, chi phí được kiểm soát và lòng tin thị trường được khơi thông, doanh nghiệp mới có thể trụ vững và phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh thay đổi nhanh chóng.