Xóa bỏ thuế khoán trước năm 2026: Không còn khoán, chỉ còn minh bạch

Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị yêu cầu xóa bỏ hình thức thuế khoán với hộ kinh doanh chậm nhất trong 2026. Đồng thời, nhà điều hành mở rộng cơ sở tính thuế qua việc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Xin ông cho biết ý nghĩa của chủ trương này?

Ông Mai Sơn: Việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ là một thay đổi kỹ thuật trong thuế vụ, mà mang ý nghĩa chiến lược trong tiến trình cải cách quản lý thuế, đồng thời tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững.

Thứ nhất, việc chuyển từ hình thức khoán sang cơ chế tự khai, tự nộp thuế theo doanh thu thực tế là bước tiến quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch và công bằng trong quản lý thuế. Khi người nộp thuế chủ động kê khai và chịu trách nhiệm về số liệu kinh doanh, cơ quan thuế có thể đánh giá chính xác năng lực thực tế của từng hộ kinh doanh, đồng thời đảm bảo thực thi nguyên tắc “người nộp thuế tự khai – tự nộp – tự chịu trách nhiệm”. Từ đó, nâng cao tinh thần tự giác, giúp các hộ kinh doanh thấy rõ nghĩa vụ thuế là một phần đóng góp trách nhiệm với xã hội và đất nước.

Thứ hai, đây là một bước đi phù hợp với xu thế chuyển đổi số và hiện đại hóa nền tài chính công. Nhờ áp dụng công nghệ, phần mềm kế toán và nền tảng kê khai thuế điện tử, hộ kinh doanh có thể thực hiện nghĩa vụ thuế thuận tiện hơn bao giờ hết. Đồng thời, cơ quan thuế cũng có thêm công cụ giám sát hiệu quả, giúp giảm thiểu gian lận, thất thu và tạo ra sân chơi bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế.

Một khi quá trình chuyển đổi hoàn tất, môi trường kinh doanh cho khu vực hộ kinh doanh cá thể sẽ trở nên rõ ràng, minh bạch và đồng bộ hơn, tạo tiền đề quan trọng để phát triển ổn định và dài hạn. Việc thực hiện triệt để Nghị quyết 68 không chỉ đảm bảo nguồn thu đúng và đủ cho ngân sách Nhà nước, mà còn tạo lực đẩy mạnh mẽ cho kinh tế tư nhân – khu vực được coi là động lực tăng trưởng chủ đạo của nền kinh tế quốc dân.

Đáng chú ý, việc xóa bỏ thuế khoán cũng góp phần khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Trong quá khứ, do cơ chế khoán đơn giản, nhiều hộ không có thói quen ghi chép sổ sách, lưu trữ chứng từ hoặc quản lý tài chính bài bản. Tuy nhiên, khi áp dụng phương pháp kê khai thuế dựa trên hóa đơn, chứng từ hợp pháp, các hộ sẽ dần làm quen với quy trình kế toán – tài chính chuyên nghiệp hơn. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp hộ kinh doanh nâng cấp mô hình hoạt động, tiếp cận chính sách hỗ trợ và nguồn lực phát triển, từng bước hình thành doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ có sức cạnh tranh thực chất.

Cuối cùng, việc chấm dứt cơ chế thuế khoán còn mang một ý nghĩa sâu rộng hơn – đó là đưa Việt Nam tiến gần hơn đến các chuẩn mực quản lý thuế hiện đại trên thế giới. Đây là bước đi nhất quán trong lộ trình cải cách thể chế tài chính quốc gia, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính trong việc xây dựng một hệ thống thuế tiên tiến, minh bạch và phù hợp với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.

Như vậy, từ giờ đến hết năm 2025 là thời gian nước rút để toàn hệ thống thuế cùng các hộ kinh doanh chuẩn bị cho một bước chuyển căn bản. Thành công của cải cách này không chỉ phụ thuộc vào thể chế, công nghệ mà còn là sự đồng hành, ủng hộ của toàn xã hội – đặc biệt là chính quyền cơ sở và bản thân người nộp thuế. Để đảm bảo thực thi hiệu quả chủ trương chuyển đổi thuế hộ kinh doanh, xin ông cho biết Bộ Tài chính đã và đang triển khai những nhóm giải pháp đồng bộ nào, từ pháp lý, công nghệ cho đến hỗ trợ thực tiễn?

Ông Mai Sơn: Thứ nhất, Bộ Tài chính đang đẩy mạnh cải cách pháp luật thuế. Hiện nay, Bộ đang xây dựng dự thảo sửa đổi Luật Quản lý thuế, trong đó chấm dứt hoàn toàn cơ chế thu thuế theo phương pháp khoán đối với hộ và cá nhân kinh doanh. Thay vào đó, hộ kinh doanh sẽ chuyển sang cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế, đồng thời phải thực hiện ghi sổ kế toán, xuất hóa đơn tương tự như doanh nghiệp nhỏ. Bên cạnh đó, Bộ cũng đang nghiên cứu điều chỉnh Luật Thuế Thu nhập cá nhân và Luật Thuế Giá trị gia tăng, với mục tiêu xác lập ngưỡng doanh thu không chịu thuế để giảm gánh nặng và bảo vệ nhóm hộ kinh doanh có quy mô nhỏ, siêu nhỏ.

Thứ hai, ngành Thuế đang tái cơ cấu bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả, chuyển phương thức quản lý từ theo chức năng sang theo đối tượng cụ thể. Nhờ vậy, cán bộ thuế sẽ theo dõi sát tình hình từng hộ kinh doanh trên địa bàn, tăng cường trách nhiệm cá nhân và hạn chế tối đa tình trạng thất thu ngân sách.

Thứ ba, nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi, Bộ Tài chính chủ trương đơn giản hóa tối đa chế độ kế toán và hóa đơn, đồng thời cung cấp miễn phí phần mềm kế toán – hóa đơn dùng chung. Giải pháp này sẽ giúp hộ kinh doanh dễ áp dụng, giảm chi phí tuân thủ và thủ tục hành chính không cần thiết.

Thứ tư, ngành Thuế đang phát triển hệ thống kê khai điện tử thông minh, cho phép phần mềm tự động tính toán số thuế phải nộp dựa trên dữ liệu từ hóa đơn điện tử. Hộ kinh doanh chỉ cần kiểm tra, xác nhận thay vì phải kê khai bằng tay. Ngoài ra, hệ thống còn tích hợp chức năng nhắc nhở thời hạn kê khai, cảnh báo sai sót, giúp hạn chế rủi ro vi phạm.

Thứ năm, công tác triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đang được đẩy mạnh. Sau khi áp dụng hóa đơn điện tử toàn quốc từ 1/7/2022, đến ngày 15/12/2022, Bộ Tài chính tiếp tục mở rộng hình thức hóa đơn điện tử phát hành ngay tại điểm bán thông qua máy tính tiền. Theo kế hoạch, từ tháng 6/2025, các hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên, hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng, sẽ bắt buộc áp dụng hình thức này.

Thứ sáu, nhận thức được những thách thức trong giai đoạn chuyển đổi, cơ quan thuế từ Trung ương đến địa phương sẽ tiếp tục tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ kỹ thuật cho các hộ kinh doanh. Ngoài việc nhắc nhở, hỗ trợ cài đặt phần mềm, thiết bị máy tính tiền, các hộ kinh doanh gặp khó khăn còn có thể được hỗ trợ tài chính ban đầu. Bộ Tài chính cũng đã đề nghị chính quyền địa phương vào cuộc chủ động, ban hành chính sách đồng hành, hỗ trợ thiết thực để hộ kinh doanh yên tâm chuyển đổi.

Thứ bảy, công tác giám sát tuân thủ nghĩa vụ thuế sẽ được nâng cao thông qua quá trình chuyển đổi số và kết nối cơ sở dữ liệu liên ngành. Ngành Thuế đang tích cực tích hợp dữ liệu từ các bộ, ngành, ngân hàng, thị trường… để theo dõi dòng tiền, doanh thu thực tế, phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro hoặc hành vi gian lận thuế. Đồng thời, những hộ kinh doanh tuân thủ tốt, minh bạch, hợp tác cũng sẽ được cơ quan thuế ưu tiên hỗ trợ và khuyến khích phát triển.

Với tầm nhìn quản lý dài hạn, ông đánh giá thế nào về tác động của việc xóa bỏ thuế khoán đến sự phát triển của khu vực hộ kinh doanh?

Ông Mai Sơn: Tôi tin rằng đây là bước ngoặt để đưa hộ kinh doanh vươn lên một tầm phát triển mới. Khi hộ kinh doanh được quản lý minh bạch, có sổ sách, hóa đơn đầy đủ, họ sẽ có cơ hội tiếp cận vốn, mở rộng quy mô, và từng bước chuyển đổi lên doanh nghiệp.

Quan trọng hơn, một môi trường thuế công bằng, rõ ràng sẽ khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, từ đó thúc đẩy chất lượng hàng hóa, dịch vụ, và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế.

Xin cảm ơn ông!