Các cơ quan quản lý Trung Quốc đang gia tăng sức ép đối với các tổ chức xếp hạng tín nhiệm trong nước, yêu cầu hạn chế việc gắn mức AAA cho những khoản vay có lãi suất cao, trong bối cảnh lo ngại ngày càng lớn về tình trạng “lạm phát xếp hạng” trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
 |
| Trung Quốc siết xếp hạng AAA trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp |
Theo ba nguồn tin am hiểu chỉ đạo này, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) hồi tháng 4 đã yêu cầu các tổ chức xếp hạng trong nước rà soát lại những mức xếp hạng tín nhiệm cao, đặc biệt đối với các trái phiếu có lợi suất cao hơn đáng kể so với trái phiếu chính phủ. Kể từ đó, Lianhe Credit Rating (Liên Hà), một trong những cơ quan xếp hạng tín nhiệm hàng đầu Trung Quốc, đã rút lại xếp hạng của một số nhà phát hành trái phiếu từng được đánh giá ở mức AAA.
Trong khi đó, đối thủ Chengxin (Thành Độc) cũng từng đăng thông báo tạm ngừng cấp xếp hạng trong một thời gian ngắn, trước khi gỡ bỏ thông báo này.
Ông Đặng Khải Hoa, phó giáo sư kinh tế và tài chính tại Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho biết trong ba tháng qua, các cơ quan xếp hạng đã có những bước đi cụ thể nhằm hạn chế tỷ lệ xếp hạng AAA.
Tỷ lệ trái phiếu được xếp hạng AAA ở mức cao từ lâu đã là mối lo trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp Trung Quốc, thị trường đã phát triển nhanh chóng sau khi hệ thống tài chính nước này mở cửa trở lại với thế giới từ thập niên 1990.
Một phân tích của Financial Times vào tháng 8 năm ngoái cho thấy hơn 90% trái phiếu mới phát hành có xếp hạng tín nhiệm được đánh giá AAA, so với mức chưa tới một nửa vào năm 2016.
Theo ông Đặng, từ hai năm trước, các nhà chức trách đã nhận thấy tỷ lệ xếp hạng AAA trên thị trường là quá cao.
Hoạt động xếp hạng tín nhiệm — vốn do các nhà phát hành trái phiếu trả phí — bị soi xét kỹ hơn sau vụ sụp đổ của nhà phát triển bất động sản Evergrande (Hằng Đại) năm 2021 và làn sóng vỡ nợ trong nước sau đó. Trong năm nay, giới chức Trung Quốc đã tìm cách xử lý nợ ngoài bảng cân đối kế toán của chính quyền địa phương, đồng thời hạn chế việc các chính quyền này phát hành nợ mới trong nỗ lực chuyển hướng nền kinh tế khỏi mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào bất động sản.
Là một phần trong nỗ lực siết chặt từ cấp quản lý, các cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra tại chỗ đối với các công ty xếp hạng tín nhiệm kể từ tháng 5, theo ba nguồn tin nói trên. Trọng tâm kiểm tra là các trái phiếu có lãi suất coupon cao hơn 2 điểm phần trăm so với lợi suất đáo hạn của trái phiếu chính phủ tương đương tại thời điểm phát hành.
Đến tháng 6, PBoC tiếp tục cảnh báo về những trái phiếu có mức chênh lệch lợi suất từ 1 đến 2 điểm phần trăm, cũng như các trái phiếu có chênh lệch trên 2 điểm phần trăm, đồng thời yêu cầu các công ty xếp hạng tín nhiệm tiến hành rà soát lại. Các cuộc kiểm tra cũng bao gồm vấn đề tuân thủ, chẳng hạn liệu các công ty xếp hạng có giành khách hàng bằng cách đưa ra mức đánh giá thuận lợi hơn so với đối thủ cạnh tranh hay không.
Một số thành viên thị trường bày tỏ lo ngại rằng các ngưỡng đánh giá của cơ quan quản lý đối với những xếp hạng bị coi là có vấn đề hiện chưa đủ rõ ràng. Theo họ, cách làm này có thể làm méo mó các quyết định tài chính và thúc đẩy bên đi vay phát hành nhiều trái phiếu ngắn hạn hơn — loại công cụ có mức chênh lệch lợi suất dễ đáp ứng quy định hơn nhưng lại khiến tổ chức phát hành đối mặt với rủi ro tái cấp vốn.
Một chuyên viên tín dụng đề nghị giấu tên cho rằng mức chênh lệch lợi suất không chỉ được quyết định bởi chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành, mà còn phản ánh hàng loạt yếu tố khác như kỳ hạn, loại tài sản, lĩnh vực hoạt động, tính thanh khoản, thậm chí cả các sự kiện rủi ro xảy ra tại thời điểm đó. Theo người này, cách tiếp cận hiện nay của cơ quan quản lý có phần cứng nhắc và mang tính đồng loạt.
Tháng trước, Lianhe đã rút lại xếp hạng đối với Xi’an Qujiang Cultural Financial Holdings và Tianjin Jinrong Investment Service Group. Trái phiếu của cả hai công ty này đều từng được xếp hạng AAA và có lãi suất cao hơn nhiều so với lợi suất trái phiếu chính phủ chuẩn.
Chengxin từng đăng thông báo trên trang web cho biết sẽ tạm ngừng cấp xếp hạng đối với một số trái phiếu trong ba tháng hoặc lâu hơn, nhưng sau đó đã gỡ bỏ thông báo này sau khi bị cho là tuân thủ quy định một cách thiếu nghiêm túc. Công ty nói với truyền thông địa phương rằng kế hoạch trên không liên quan đến việc cơ quan quản lý rà soát các xếp hạng cao.
Theo dữ liệu do công ty môi giới Industrial Securities tổng hợp, trong số trái phiếu phát hành từ đầu năm 2025, chỉ hơn 1% có mức chênh lệch lợi suất trên 2 điểm phần trăm, trong khi khoảng 9% có mức chênh lệch từ 1 đến 2 điểm phần trăm.
Ông Đặng nhận định nhìn chung thị trường có thể nhận diện được những doanh nghiệp có chất lượng tín dụng yếu hơn và áp dụng mức chiết khấu tương ứng. Tuy vậy, vị giáo sư lưu ý rằng một số nhà đầu tư, chẳng hạn các công ty bảo hiểm và những nhà đầu tư tổ chức quy mô nhỏ hơn, vẫn có thể bị đánh lừa bởi các mức xếp hạng cao.
Theo ông, ngay cả khi thị trường nói chung không dễ bị đánh lừa, các nhà chức trách vẫn muốn kiềm chế tình trạng lạm phát xếp hạng này.
Lianhe và Chengxin không phản hồi yêu cầu bình luận. PBoC từ chối bình luận.
Ông Diêu Dục, nhà sáng lập RatingDog — công ty công bố chỉ số nhà quản trị mua hàng khu vực tư nhân của Trung Quốc — cho rằng tỷ trọng trái phiếu AAA vẫn sẽ ở mức rất cao, ngay cả sau khi những xếp hạng bị cơ quan quản lý đánh dấu được hạ xuống hoặc rút lại.
