UNESCO đề xuất cơ chế tài chính mới cho giáo dục toàn cầu

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) kêu gọi các chính phủ và các tổ chức cho vay quốc tế mở rộng cơ chế hoán đổi nợ lấy giáo dục, coi đây là một trong những giải pháp nhằm tháo gỡ cuộc khủng hoảng tài chính giáo dục đang gia tăng trên phạm vi toàn cầu. Tổ chức này cảnh báo, hiện có 113 quốc gia chi nhiều hơn cho trả lãi nợ so với đầu tư cho giáo dục.

UNESCO đề xuất cơ chế tài chính mới cho giáo dục toàn cầu

UNESCO đã công bố hướng dẫn mới về hoán đổi nợ tại Hội nghị thượng đỉnh giáo dục toàn cầu diễn ra ở Paris (Pháp) ngày 10/7. Theo UNESCO, cơ chế này có thể giúp những quốc gia đang chịu gánh nặng nợ nần chuyển hướng nguồn lực hạn hẹp sang xây dựng trường học, đào tạo giáo viên và hỗ trợ học sinh.

Hoán đổi nợ lấy giáo dục cho phép các quốc gia tái cấp vốn hoặc mua lại những khoản nợ có chi phí cao, sau đó chuyển phần tiết kiệm được vào các chương trình giáo dục.

Ngân hàng Thế giới gần đây cũng bắt đầu ủng hộ các thỏa thuận theo hướng này. UNESCO dẫn một số ví dụ song phương, trong đó có thỏa thuận năm 2023 với Pháp giúp Bờ Biển Ngà tài trợ xây dựng hơn 30 trường học; hay chương trình hợp tác Tây Ban Nha - Peru đã hỗ trợ 50 dự án giáo dục trong hơn một thập kỷ.

Lời kêu gọi của UNESCO được đưa ra trong bối cảnh nhiều nghiên cứu mới cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với ngân sách giáo dục trên thế giới. Theo tổ chức này, 113 quốc gia, với tổng dân số khoảng 6,1 tỉ người, hiện phải dành nhiều nguồn lực hơn cho trả nợ so với chi tiêu cho giáo dục.

Tại các nước thu nhập thấp, khoản thanh toán nợ cao gần gấp bốn lần chi tiêu cho giáo dục. Đáng chú ý, ở 18 quốc gia mắc nợ nặng nhất, chi trả nợ vượt ngân sách giáo dục ít nhất năm lần.

UNESCO đồng thời cảnh báo nguồn hỗ trợ quốc tế dành cho giáo dục đang thu hẹp. Báo cáo Giám sát Giáo dục Toàn cầu dự báo viện trợ toàn cầu cho giáo dục có thể giảm tới 30% trong giai đoạn 2023-2027. Riêng năm 2024, viện trợ cho giáo dục giảm 8% so với năm trước, trong khi kinh phí dành cho giáo dục cơ bản giảm 15%.

Các nước thu nhập thấp và trung bình thấp đã mất 21% khoản viện trợ giáo dục nhận được trong năm 2023. Afghanistan, Liberia, Mali và Niger ghi nhận mức sụt giảm hơn 40%. UNESCO cho biết, tỉ trọng viện trợ phát triển dành cho giáo dục trong tổng viện trợ phát triển đã giảm xuống 7,5% vào năm 2024, mức thấp nhất trong hai thập kỷ. Tổ chức này ước tính các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thấp đang đối mặt khoảng thiếu hụt tài chính giáo dục hằng năm lên tới 97 tỉ USD.

“Giáo dục là khoản đầu tư mạnh mẽ nhất mà các quốc gia có thể thực hiện, nhưng lĩnh vực này đang bị thiếu hụt nguồn tài trợ một cách có hệ thống”, Tổng Giám đốc UNESCO Khaled El-Enany nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi tăng cường ủng hộ chính trị để mở rộng các công cụ tài chính đổi mới.

Những thông tin trên được công bố tại Hội nghị thượng đỉnh Giáo dục toàn cầu, quy tụ các bộ trưởng, ngân hàng phát triển và tổ chức quốc tế nhằm đánh giá tiến độ thực hiện mục tiêu của Liên hợp quốc về bảo đảm nền giáo dục chất lượng, toàn diện và công bằng cho mọi người vào năm 2030.