Theo tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra ngày 10/7, Washington đã đồng ý nối lại các cuộc đàm phán hòa bình với Iran. Tuy nhiên, các quan chức cấp cao Mỹ đồng thời đặt ra điều kiện mới, yêu cầu Tehran công khai cam kết chấm dứt mọi hành động tấn công tại eo biển Hormuz.
Động thái này diễn ra sau khi ông Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn mong manh với Iran đã chấm dứt, đồng thời cho phép tiến hành các đợt tấn công quân sự mới, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực.
Trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Trump cho biết Iran đã đề nghị tiếp tục đàm phán và Mỹ đồng ý, song Washington đã nói rõ với Tehran rằng thỏa thuận ngừng bắn không còn hiệu lực.
 |
| Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social về việc nối lại đàm phán song phương Mỹ - Iran |
Cuối ngày, các quan chức cấp cao Mỹ cho biết các cuộc đàm phán chỉ có thể đạt tiến triển nếu Tehran đưa ra tuyên bố công khai cam kết dừng mọi cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền trên tuyến hàng hải chiến lược này, vốn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thương mại dầu khí và giá năng lượng toàn cầu.
Một quan chức Mỹ cho biết Washington hy vọng Tehran sẽ công khai cam kết ngừng bắn vào tàu thuyền. Quan chức này cũng nhấn mạnh, Tổng thống Mỹ đã chỉ đạo nhóm đàm phán tiếp tục đối thoại, nhưng cảnh báo Washington sẽ đáp trả nếu Iran tiếp tục tấn công tàu thuyền hoặc thực hiện bất kỳ hành động thù địch nào khác. Theo phía Mỹ, cam kết của Iran cũng cần bao gồm việc bảo đảm mọi luồng hàng hải trong eo biển được thông suốt và không bị áp đặt bất kỳ khoản phí nào.
Các quan chức Mỹ cũng cho hay, mọi cuộc thảo luận tiếp theo liên quan chương trình hạt nhân của Iran sẽ chỉ được tiến hành sau khi hai bên đạt thỏa thuận về vấn đề eo biển Hormuz.
Ngày 10/7, Mỹ quyết định không tấn công Iran trong đêm thứ ba liên tiếp, sau các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào nước này trong hai ngày trước đó, khiến căng thẳng khu vực leo thang mạnh. Washington cho rằng các hoạt động quân sự mới nhất nhằm đáp trả những vụ tấn công của Tehran vào các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Một quan chức cấp cao khác của Mỹ cho biết, các quan chức Iran nói với Washington rằng những vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền xuất phát từ một bộ phận sai lệch trong hệ thống của họ, đang tìm cách phá hoại thỏa thuận. Quan chức này cho biết thêm, ông Trump muốn dành thêm khoảng trống cho một thỏa thuận, song thời gian không còn nhiều.
Quan chức cấp cao đầu tiên nhận định cuộc đấu tranh quyền lực bên trong nội bộ chính quyền Cộng hoà Hồi giáo Iran có thể đang diễn ra theo thời gian thực, đồng thời cho biết Washington vẫn có nhiều lựa chọn nếu phe cứng rắn chiếm ưu thế.
Trong khi đó, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, ngày 10/7 đưa tin một phái đoàn Qatar đã tới Iran để đàm phán với các quan chức nước này, sau các cuộc tấn công quy mô lớn của quân đội Mỹ vào một số mục tiêu quân sự và dân sự của Iran trong các ngày 9 và 10/7. Tasnim không đề cập tuyên bố của ông Trump.
Trước đó, tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8/7, Tổng thống Trump lần đầu tuyên bố ông coi thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã chấm dứt. Ông cho biết không hài lòng với Tehran và không chắc còn muốn đạt được thỏa thuận với nước này, đồng thời sử dụng những lời lẽ gay gắt để chỉ trích các nhà lãnh đạo Iran.
Các đòn tấn công đáp trả lẫn nhau đánh dấu giai đoạn bạo lực nghiêm trọng nhất kể từ khi hai nước ký bản ghi nhớ gia hạn thỏa thuận ngừng bắn thêm 60 ngày cách đây hơn ba tuần.
Trong các đêm 8 và 9/7, lực lượng Mỹ đã tấn công hơn 160 mục tiêu của Iran, bao gồm các hệ thống radar đang được khôi phục, cơ sở chứa tên lửa ngầm và tàu cao tốc thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Các cuộc tấn công cũng nhằm vào đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu khoảng 90% sản lượng dầu của Iran. Sang đêm thứ hai, Mỹ mở rộng phạm vi mục tiêu, lần đầu tấn công cơ sở hạ tầng của Iran kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn rộng hơn có hiệu lực hồi tháng 4.
Iran cho biết Mỹ đã nhắm vào các cây cầu đường sắt trên tuyến dẫn tới thành phố linh thiêng Mashhad, nơi Đại giáo chủ quá cố Ali Khamenei được an táng ngày 10/7, làm gián đoạn dịch vụ đường sắt từ miền nam nước này. Ông Ali Khamenei cùng một số thành viên trong gia đình đã thiệt mạng hồi tháng 2 trong các cuộc oanh tạc mở màn cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào Iran.
Bộ Y tế Iran cho biết ít nhất 14 người thiệt mạng và gần 80 người bị thương trong hai ngày đầu tiên của các cuộc tấn công do Mỹ tiến hành trong tuần này.
Tehran gọi các cuộc tấn công của Mỹ là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn, đồng thời cho biết đã đáp trả bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait, Bahrain và Qatar.
Về phía Israel, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz ngày 10/7 tuyên bố nước này sẵn sàng trở lại chiến trường nếu cần thiết. Ông Katz cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel đang trong tình trạng cảnh giác, sẵn sàng tiếp tục chiến dịch, giành lại ưu thế trên không và tấn công Iran lần thứ ba.
Tuy nhiên, ngày 9/7, Tổng thống Trump cho rằng xung đột sẽ không trở lại thành một cuộc chiến toàn diện và có thể nhanh chóng lắng xuống.
