Argentina thúc đẩy cải cách ngân sách nhằm siết chặt chi tiêu công

Tổng thống Argentina Javier Milei đang thúc đẩy kế hoạch cải cách hệ thống ngân sách quốc gia, theo hướng buộc Chính phủ phải ngừng hoạt động theo mô hình tương tự tại Mỹ trong trường hợp Quốc hội rơi vào bế tắc. Động thái này được cho là nhằm củng cố hơn nữa chương trình thắt chặt chi tiêu công mà nhà lãnh đạo theo đường lối tự do cổ điển đang triển khai.

Theo cơ chế hiện hành, nếu Quốc hội Argentina không thông qua dự toán ngân sách do Chính phủ trình, ngân sách của năm trước sẽ tự động được gia hạn. Tuy nhiên, ông Milei cho biết Chính phủ dự kiến trình Quốc hội một dự luật nhằm thay đổi căn bản cơ chế này.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn một đài phát thanh địa phương hôm thứ Ba (7/7), ông Milei cho biết Chính phủ đang nghiên cứu một cơ chế cho phép “đóng cửa” nhánh hành pháp; theo đó, khi ngân sách cạn kiệt, Nhà nước sẽ không thể tiếp tục chi tiêu và buộc phải ngừng hoạt động.

Theo đề xuất của Tổng thống Argentina Javier Milei, nếu quốc hội không thông qua được ngân sách cho giai đoạn tài khoá mới, nhánh hành pháp sẽ buộc phải ngừng hoạt động một thời gian

Tại Mỹ, các nhà lập pháp phải thông qua các đạo luật chi tiêu mới trước thời điểm các khoản ngân sách hiện hành hết hiệu lực. Nếu Quốc hội không đạt được thỏa thuận, hoặc Tổng thống từ chối ký ban hành dự luật, các cơ quan liên bang sẽ phải tạm dừng những hoạt động không thiết yếu; trong khi một bộ phận công chức bị cho nghỉ việc tạm thời hoặc phải làm việc không lương.

Các đợt đóng cửa chính phủ thường không nhận được sự ủng hộ của công chúng, và đảng bị cho là phải chịu trách nhiệm thường đối mặt với bất lợi trong các cuộc thăm dò dư luận. Năm ngoái, đợt đóng cửa chính phủ kéo dài nhất trong lịch sử Mỹ đã làm gián đoạn hoạt động viện trợ lương thực, tạm dừng công bố dữ liệu kinh tế và khiến hệ thống kiểm soát không lưu rơi vào tình trạng tê liệt trong 43 ngày, sau khi các nhà lập pháp bế tắc trong tranh cãi liên quan tín dụng thuế chăm sóc sức khỏe.

Ông Milei, đồng minh thân cận của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã cắt giảm khoảng 30% chi tiêu của Chính phủ Argentina kể từ khi nhậm chức vào tháng 12/2023, qua đó xóa bỏ tình trạng thâm hụt ngân sách kéo dài của nước này. Việc tiếp tục áp dụng các kế hoạch chi tiêu từ những năm trước đã góp phần quan trọng vào quá trình cắt giảm chi tiêu thực tế trong giai đoạn đầu, sau khi Quốc hội bác bỏ dự toán ngân sách do ông Milei đề xuất, trong bối cảnh giá trị ngân sách cũ bị bào mòn mạnh bởi lạm phát, từng đạt đỉnh gần 300% vào năm 2024.

Chính sách thắt chặt chi tiêu đã góp phần kiềm chế áp lực giá cả tại Argentina và tạo tâm lý tích cực trên thị trường. Dù vậy, một số ngành công nghiệp lớn vẫn gặp khó khăn trong quá trình phục hồi sau giai đoạn suy giảm mạnh về hoạt động kinh tế trong những tháng đầu nhiệm kỳ của Tổng thống Milei.

Ông Milei cũng cho biết các quan chức đang chuẩn bị một điều lệ mới cho Ngân hàng Trung ương Argentina, trong đó cấm cơ quan này phát hành tiền để tài trợ cho chi tiêu của Chính phủ.

Chính phủ của ông Milei cho rằng việc phát hành tiền để bù đắp chi tiêu công là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lạm phát nghiêm trọng và kéo dài tại Argentina, sau khi chính quyền cánh tả tiền nhiệm in thêm hàng tỷ peso, đẩy lạm phát hằng năm lên mức ba chữ số.

Phát biểu trên đài phát thanh Neura, ông Milei cho rằng hành vi này có thể bị hình sự hóa, bởi theo ông, đây là một dạng gian lận; trong khi Bộ luật Hình sự đã quy định gian lận và làm giả tiền tệ là các tội danh hình sự.

Dù đảng La Libertad Avanza của ông Milei chỉ nắm thiểu số ghế tại cả hai viện Quốc hội, nhà lãnh đạo Argentina vẫn thúc đẩy được phần lớn chương trình nghị sự thông qua các thỏa thuận với các nghị sĩ trung hữu, trung dung và độc lập.

Theo ông Juan Cruz Díaz, Giám đốc điều hành công ty tư vấn Cefeidas tại Buenos Aires, đề xuất về cơ chế đóng cửa chính phủ của ông Milei nhiều khả năng sẽ gây tranh cãi trong giới lập pháp. Ông Díaz nhận định rằng, thay vì buộc Chính phủ phải đàm phán để giành được sự ủng hộ của Quốc hội đối với ngân sách, cơ chế mới sẽ đặt các nhà lập pháp trước lựa chọn mang tính nhị phân: thông qua đề xuất ngân sách hoặc để xảy ra tình trạng đóng cửa chính phủ.