Nhật Bản rà soát hàng chục tỷ USD để hiện thực hóa cam kết của Thủ tướng Takaichi

Chính phủ Nhật Bản ngày 9/10 thông báo sẽ nối lại việc rà soát chi tiêu, mở rộng giám sát đối với hàng chục tỷ đô la Mỹ trong các quỹ công và chương trình trợ cấp. Động thái này nhằm tìm nguồn lực cho những cam kết chính sách tốn kém của Thủ tướng Takaichi Sanae.

Nhật Bản rà soát hàng chục tỷ USD để hiện thực hóa cam kết của Thủ tướng Takaichi Sanae.

Đợt thúc đẩy mới nằm trong sáng kiến DOGE của Nhật Bản, mô phỏng theo Bộ Hiệu quả Chính phủ Mỹ. Trước đó, lần rà soát đầu tiên đối với các ưu đãi thuế đặc biệt hồi đầu năm chỉ đề xuất bãi bỏ 3 trong khoảng 120 khoản giảm thuế do các bộ, ngành xem xét.

Kết quả khiêm tốn này khiến chính phủ chịu thêm sức ép phải hành động quyết liệt hơn, nhất là khi cần bảo đảm nguồn tài chính cho kế hoạch giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm từ tháng 4/2027, trong lúc nhu cầu chi cho quốc phòng và chính sách công nghiệp tiếp tục tăng.

Tại một cuộc họp báo, Bộ trưởng Tài chính Katayama Satsuki nhấn mạnh sáng kiến DOGE của Nhật Bản là cần thiết để xây dựng khuôn khổ ngân sách và thuế, qua đó hỗ trợ chính quyền Takaichi theo đuổi đồng thời mục tiêu củng cố nền kinh tế và duy trì tính bền vững tài khóa.

Vòng rà soát mới nhất sẽ tập trung vào 201 quỹ đặc biệt của Chính phủ Nhật Bản, với tổng số dư ước tính khoảng 7.000 tỷ đồng Yên, tương đương 44,35 tỷ đô la Mỹ, vào cuối năm tài khóa tiếp theo.

Báo cáo rà soát đề nghị hoàn trả về ngân khố quốc gia các khoản tiền nhàn rỗi hoặc không được sử dụng trong thời gian dài. Báo cáo cũng yêu cầu siết chặt đánh giá chi phí - lợi ích đối với các chương trình trợ cấp, thông qua việc huy động chuyên gia bên ngoài và tăng cường hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng.

Kế hoạch được công bố trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Thị trường lo ngại chương trình chi tiêu của bà Takaichi có thể kéo theo lượng phát hành nợ lớn hơn, qua đó gia tăng áp lực đối với tình hình tài chính vốn đã suy yếu của Nhật Bản.

Kết quả rà soát dự kiến được đưa vào các cuộc đàm phán cải cách thuế và ngân sách cuối năm. Chính phủ Nhật Bản đang chịu sức ép ngày càng lớn trong việc chứng minh khả năng chi trả cho các cam kết tranh cử, đồng thời duy trì niềm tin của thị trường vào năng lực quản lý tài khóa. Một nguồn tin chính phủ giấu tên cho biết bà Takaichi đặt nhiều kỳ vọng vào việc rà soát lại DOGE như một nguồn thu mới, bởi quy mô các khoản tiền liên quan rất lớn và có thể tạo ra nguồn tài trợ đáng kể.

Trong nỗ lực xóa bỏ hình ảnh một chính trị gia ủng hộ lạm phát và dựa mạnh vào chi tiêu công để kích thích kinh tế, bà Takaichi cam kết giới hạn lượng phát hành nợ mới ở khoảng 40.000 tỷ Yên. Cam kết này được đưa ra dù tổng đề xuất chi cho ngân sách năm tới đã chạm mức kỷ lục 143.000 tỷ Yên.

Tuy nhiên, Kanda Keiji, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Viện Nghiên cứu Daiwa, cảnh báo việc cắt ngân sách và trợ cấp để bù đắp cho giảm thuế tiêu dùng có nguy cơ làm dịch chuyển nguồn lực từ các biện pháp hỗ trợ phía cung sang kích thích phía cầu.

Theo ông Kanda, nếu ưu tiên của chính phủ là nâng cao tiềm năng tăng trưởng của Nhật Bản, việc hướng nguồn lực tài chính vào đầu tư sẽ mang lại hiệu quả cao hơn và ít tạo sức ép lạm phát hơn.