Lợi suất trái phiếu Mỹ lên đỉnh hơn 20 năm, thị trường đối mặt ngưỡng chịu đựng mới

Trong phiên giao dịch ngày 24/9 tại Mỹ (rạng sáng 25/9 giờ Việt Nam), lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn dài của nước này đã lên mức cao nhất hơn 20 năm, nối dài làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu. Áp lực gia tăng trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại giá năng lượng cao, đà tăng trưởng kinh tế vững và chi tiêu công mở rộng sẽ khiến lạm phát duy trì ở mức cao.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài trong ngày 24/9 (giờ địa phương) đã lên mức cao nhất hơn 20 năm

Thị trường trái phiếu toàn cầu đã chịu áp lực suốt nhiều tháng, đẩy lợi suất tại nhiều nền kinh tế lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Giá năng lượng tăng do chiến tranh Iran, cùng những lo ngại về quy mô chi tiêu của chính phủ, tiếp tục thúc đẩy xu hướng này. Lợi suất tăng đồng nghĩa giá trái phiếu giảm.

Tâm lý lo ngại gần đây càng gia tăng khi đợt bán tháo tăng tốc tại Mỹ, thị trường trái phiếu chính phủ lớn và có ảnh hưởng nhất thế giới. Trong phiên 24/9, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm có lúc lên 5,48%, cao nhất kể từ năm 2004; lợi suất kỳ hạn 10 năm chuẩn cũng chạm 5,20%.

Đến nay, thị trường vẫn hấp thụ được đà tăng của lợi suất nhờ nền tảng tăng trưởng kinh tế ổn định, lợi nhuận doanh nghiệp bứt phá và làn sóng chi tiêu do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) dẫn dắt. Chỉ số Nasdaq, vốn tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ, đã đóng cửa ở mức cao kỷ lục trong phiên 22/9.

Tuy nhiên, việc lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5% trong tháng này — ngưỡng chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn ở những thập kỷ gần đây — khiến giới đầu tư bắt đầu coi 6% là ngưỡng chịu đựng tiếp theo. Nếu lợi suất tiến tới mức này, thị trường tài chính và khu vực doanh nghiệp Mỹ có thể đối mặt với biến động mạnh.

Ở mặt bằng này, chi phí vay có thể bắt đầu gây sức ép rõ hơn lên người tiêu dùng. Lãi suất thế chấp 30 năm tại Mỹ hiện ở mức 7%, cao hơn 1 điểm phần trăm so với thời điểm trước chiến tranh và gần mức cao nhất trong hai năm.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng 0,70 điểm phần trăm kể từ cuộc họp chính sách tháng 6 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và tăng 1,25 điểm phần trăm từ đầu tháng 3.

Trong một báo cáo nghiên cứu, ông Gennadiy Goldberg, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, nhận định phần lớn mức tăng của lợi suất kể từ tháng 3 xuất phát từ kỳ vọng Fed sẽ duy trì lập trường cứng rắn hơn. Phần còn lại phản ánh sự kết hợp giữa triển vọng tăng trưởng được điều chỉnh lên và giá dầu tăng.

Các dữ liệu hoạt động kinh doanh gần đây cho thấy kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng mạnh, trong khi áp lực lạm phát gia tăng, qua đó củng cố khả năng Fed còn nâng lãi suất. Nếu lợi suất trái phiếu kho bạc ngắn hạn chủ yếu bám sát kỳ vọng lãi suất chính sách, lợi suất kỳ hạn 30 năm lại phản ánh mức độ sẵn sàng của nhà đầu tư trong việc tài trợ cho nhu cầu vay của Chính phủ Mỹ trong dài hạn.

Ông Zachary Griffiths, Giám đốc chiến lược vĩ mô và xếp hạng đầu tư tại CreditSights ở Charlotte, Bắc Carolina, cho rằng thị trường đang định giá lại nhiều yếu tố. Theo ông, sức chống chịu của kinh tế Mỹ là nguyên nhân tích cực khiến mặt bằng lãi suất phi rủi ro được duy trì ở mức cao hơn.

Không chỉ Mỹ, các nền kinh tế lớn khác cũng phải đối mặt với chi phí lãi vay cao hơn trong bối cảnh nhu cầu chi tiêu tăng mạnh. Cơ quan tài chính Đức ngày 24/9 dự báo nợ công liên bang sẽ đạt kỷ lục 525,5 tỷ euro, tương đương 598 tỷ USD, vào năm 2026 và tiếp tục tăng trong năm sau. Nguyên nhân chủ yếu là nhu cầu tái cấp vốn cao hơn và yêu cầu ngày càng lớn đối với các quỹ đặc biệt.

Lợi suất trái phiếu Bund kỳ hạn 10 năm của Đức trong tháng này đã vượt 3,6%, cao nhất 17 năm. Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm trong phiên 24/9 cũng lên mức cao nhất kể từ năm 1996.

Dù vậy, nhà đầu tư vẫn giữ tâm lý lạc quan khi tăng trưởng danh nghĩa của Mỹ đạt khoảng 8% trong quý 2 và chưa cho thấy dấu hiệu giảm tốc đáng kể.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã triển khai một số biện pháp nhằm hạn chế đà tăng của chi phí vay, trong đó có can thiệp mua đồng yên để tránh nguy cơ giới chức Tokyo bán trái phiếu kho bạc Mỹ, đồng thời mở rộng hoạt động mua lại nợ kỳ hạn 20 và 30 năm. Tuy nhiên, các biện pháp này chưa phát huy nhiều hiệu quả khi lợi suất vẫn tiếp tục đi lên.

Hiện lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ thuộc nhóm cao nhất trong bảy nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới.

Ngày 24/9, Chủ tịch Fed New York John Williams đánh giá kinh tế Mỹ đang cho thấy khả năng chống chịu đáng kể.

Ông Hank Calenti, chiến lược gia thị trường toàn cầu tại SMBC EMEA, cho rằng trái phiếu kho bạc Mỹ đang phải cạnh tranh với các tài sản khác để thu hút dòng tiền. Diễn biến này khiến thị trường tập trung vào câu hỏi lợi suất còn có thể tăng đến đâu.