Mỹ - Iran bất ngờ nối lại liên lạc, kế hoạch 7 ngày hé lộ lối thoát cho cuộc chiến

Sau nhiều tháng chiến sự bế tắc, cánh cửa ngoại giao giữa Mỹ và Iran bất ngờ hé mở khi hai bên đồng loạt điện đàm riêng với các nhà trung gian ngày 28/9 (giờ địa phương), khởi động nỗ lực mới nhằm chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài suốt 7 tháng. Thông tin được các quan chức hai nước xác nhận.

Theo một quan chức nắm được nội dung trao đổi, các cuộc đàm phán tiếp theo nhiều khả năng sẽ xoay quanh phiên bản sửa đổi của kế hoạch 7 ngày mà Iran đưa ra bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc tuần trước.

Mỹ và Iran đã nối lại liên lạc riêng với các bên trung gian, hé mở cho cánh cửa vãn hồi xung đột

Xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Trong 7 tháng, hàng nghìn người đã thiệt mạng, còn thị trường toàn cầu chao đảo do các tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển dầu mỏ tiếp tục bị đình trệ. Mỹ và Iran từng hai lần đạt thỏa thuận ngừng bắn thông qua trung gian, vào tháng 4 và tháng 6, nhưng cả hai thỏa thuận đều nhanh chóng sụp đổ.

Theo hãng thông tấn nhà nước IRNA, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, người vẫn ở New York sau kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc, cho biết Tehran đang chờ phản hồi của Washington về đề xuất ngừng bắn mới nhất, cùng các điều kiện để khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Ông Araghchi khẳng định Iran đã đưa ra giải pháp, trong bối cảnh phía Mỹ tuyên bố theo đuổi một thỏa thuận hoặc lối thoát hòa bình. Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận tại Nhà Trắng rằng các quan chức Mỹ đã trao đổi riêng với những bên trung gian, song không tiết lộ thêm chi tiết.

Kế hoạch 7 ngày do Iran đề xuất hướng tới chấm dứt toàn bộ xung đột tại Iran và Lebanon, giải tỏa hàng tỷ USD tài sản của Tehran, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào dầu mỏ Iran, đồng thời chấm dứt việc Mỹ phong tỏa các cảng của nước này.

Đổi lại, Iran sẽ mở cửa trở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải sống còn đối với các tàu chở dầu. Hai bên cũng sẽ nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran, trong đó có yêu cầu của ông Trump về việc tịch thu hoặc loại bỏ lượng uranium làm giàu ở cấp độ cao của Iran.

Ngày 26/9, ông Trump cho biết đã bác đề xuất của Iran và nhận định Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận do đang chịu sức ép kinh tế nặng nề. Tuy nhiên, trong cuộc trao đổi với Axios ngày 27/9, Tổng thống Mỹ vẫn bày tỏ hy vọng các nhà đàm phán nước này sẽ tham gia vòng thảo luận tiếp theo ngay trong tuần. Cũng trong ngày 27/9, ông Araghchi cho biết các bên trung gian chưa chính thức chuyển thông báo bác bỏ từ phía Mỹ; Iran vì vậy vẫn chờ lập trường cuối cùng của Washington trước khi quyết định bước đi tiếp theo.

Theo Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, các điều kiện của Tehran đã được xác định rõ và mọi bước đi nhằm mở lại eo biển Hormuz đều phụ thuộc vào việc những yêu cầu này có được đáp ứng hay không. Ông Araghchi đồng thời nhấn mạnh đàm phán là con đường duy nhất có thể tháo gỡ thế bế tắc hiện nay.