Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 17/11 đã nhất trí cắt giảm thuế quan, mở màn cho tuần ngoại giao cấp cao của nhà lãnh đạo Trung Quốc, với đỉnh điểm là cuộc gặp ba bên dự kiến có sự tham dự của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
![]() |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và Thủ tướng Canada Mark Carney (trái) nhất trí cắt giảm thuế quan giữa hai nước. |
Thủ tướng Carney đến Thâm Quyến, trung tâm công nghệ ở miền Nam Trung Quốc, vào cuối ngày 16/11, trước thềm Hội nghị thượng đỉnh APEC diễn ra trong tuần này. Chuyến thăm nằm trong nỗ lực đa dạng hóa thương mại của Canada, nhằm giảm sự phụ thuộc nặng nề vào Mỹ.
Theo tuyên bố do Canada công bố hôm 17/11, Trung Quốc đề nghị giảm thuế bổ sung đối với khoảng 400 triệu CAD (280 triệu USD) hàng xuất khẩu thịt lợn đông lạnh, cá và hải sản của Canada. Ottawa sẽ gia hạn thêm hai năm việc giảm thuế đối với thép và nhôm của Trung Quốc, vốn dự kiến hết hiệu lực vào cuối năm 2026. Ông Carney cho biết Canada đã mở ra hàng tỷ CAD đơn hàng xuất khẩu mới cho nông dân, chủ trang trại và ngư dân.
Cuộc gặp diễn ra khi ông Tập tìm cách thể hiện Trung Quốc là trụ cột ổn định đối với các cường quốc tầm trung đang lo ngại trước cuộc chiến thương mại của ông Trump. Nhà lãnh đạo Trung Quốc kêu gọi hai bên tăng cường lòng tin chính trị, làm sâu sắc hợp tác trong thương mại, năng lượng, nông nghiệp, tài chính và cùng thực hành chủ nghĩa đa phương thực sự, thúc đẩy hệ thống quản trị toàn cầu công bằng hơn, qua đó tiếp tục nỗ lực của Bắc Kinh nhằm cải cách trật tự quốc tế do Mỹ dẫn đầu.
Hồi tháng 1, ông Carney trở thành nhà lãnh đạo Canada đầu tiên thăm Bắc Kinh sau gần một thập kỷ. Giới phân tích nhận định ông đang đi trên ranh giới mong manh khi xích lại gần Trung Quốc. Theo nhà phân tích Michael Kovrig, cựu nhà ngoại giao Canada từng bị Bắc Kinh giam giữ ba năm đến khi được thả năm 2021, ông Tập muốn thấy một nước G7 làm sâu sắc quan hệ theo điều kiện của Bắc Kinh, trong lúc nước này đang có chiến tranh thương mại với Washington.
Trong tuần, ông Tập sẽ gặp song phương lãnh đạo nhiều nước thành viên APEC, trong đó có Nga, Mỹ, Nhật Bản, Australia, New Zealand và các nước Đông Nam Á. Ngày thứ Năm (19/11), ông dự kiến chủ trì cuộc gặp ba bên giữa lãnh đạo chủ nhà Trung Quốc với các Tổng thống Nga và Mỹ, được giới phân tích gọi là “Yalta 2.0”, theo tên hội nghị năm 1945 quyết định trật tự quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
Châu Âu và châu Á đang theo dõi sát cuộc gặp này để tìm dấu hiệu ông Trump có thể nhượng bộ về các vấn đề như Ukraine hoặc Đài Loan. Trong khi đó, quan hệ Mỹ - Canada đã xuống mức thấp nhất hồi tháng 8 khi đàm phán thương mại đổ vỡ và hai bên áp đặt các biện pháp trả đũa. Mỹ là điểm đến của khoảng 2/3 hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu của Canada, với kim ngạch thương mại hai chiều năm ngoái khoảng 872 tỷ USD.
Thời báo Hoàn Cầu (Global Times) của Trung Quốc dẫn lời học giả Vu Tường, Đại học Thanh Hoa, cho rằng việc tăng cường quan hệ với Trung Quốc là cách thiết thực để Canada xây dựng khả năng phục hồi kinh tế trước biến động chính sách của Mỹ.
Cũng theo tuyên bố của Canada, hai nước nhất trí về các dịch vụ hàng không mới, hợp tác hải quan về ma túy và tăng cường hợp tác trong dầu khí, năng lượng tái tạo, năng lượng hạt nhân. Ottawa đặt mục tiêu tăng xuất khẩu sang Trung Quốc thêm 50% vào năm 2030. Trước đó, ông Carney từng lưu ý Mỹ có hợp tác với Trung Quốc sâu rộng hơn Canada và mô tả Bắc Kinh là một “đối tác chiến lược” dễ dự đoán hơn Mỹ.
Bà Vina Nadjibulla, Giám đốc điều hành Trung tâm Chiến lược Quốc gia, nhận định ông Carney đang đối mặt với nhiệm vụ khó khăn hơn là làm sâu sắc hợp tác kinh tế mà không tạo ra những sự phụ thuộc chiến lược mới.