Mỹ-Iran tiếp tục giằng co về lộ trình 7 ngày, Qatar đẩy mạnh trung gian

Iran đã nhận được phản hồi của Mỹ thông qua các nhà trung gian Qatar về kế hoạch xây dựng lòng tin kéo dài 7 ngày, song bất đồng về trình tự thực hiện tiếp tục là trở ngại chính đối với nỗ lực đưa Washington và Tehran trở lại bàn đàm phán.

Mỹ và Iran tiếp tục giằng co về lộ trình 7 ngày

Theo một quan chức nắm được nội dung trao đổi, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiếp nhận thông điệp của Washington tại Doha ngày 29/9 và dự kiến báo cáo, thảo luận về phản hồi này tại Tehran trong ngày 30/9.

Đề xuất do Iran đưa ra bên lề Khóa họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tuần trước dự kiến mở lại eo biển Hormuz và khôi phục hoạt động hàng hải bình thường trong vòng 7 ngày nếu các điều kiện liên quan được đáp ứng. Kế hoạch cũng hướng tới nối lại đàm phán về một thỏa thuận rộng hơn, trong đó có chương trình hạt nhân của Tehran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó bác bỏ đề xuất của Iran, cho rằng sức ép kinh tế đang buộc Tehran tìm kiếm một thỏa thuận nhanh chóng. Tuy nhiên, việc Qatar tiếp tục chuyển thông điệp giữa hai bên cho thấy cánh cửa ngoại giao chưa hoàn toàn khép lại.

Axios dẫn ba nguồn thạo tin cho biết các nỗ lực của Qatar trong tuần này đạt ít tiến triển do cả Mỹ và Iran đều chưa sẵn sàng điều chỉnh lập trường. Nhà ngoại giao Qatar Ali al-Thawadi được cho là đã làm việc với Ngoại trưởng Araghchi tại New York, sau đó trao đổi tại Washington với ông Jared Kushner, Đặc phái viên Nhà Trắng; Phó Tổng thống Mỹ James David Vance cũng tham gia một phần cuộc gặp.

Trong các cuộc tiếp xúc riêng rẽ, phía Qatar đưa ra một phương án nhằm thu hẹp khác biệt. Tài liệu đang được lưu hành đề xuất giai đoạn xây dựng lòng tin kéo dài 7 ngày, qua đó đưa hai bên trở lại một phiên bản nâng cấp của bản ghi nhớ đạt được hồi tháng 6, kèm các bước cụ thể liên quan chương trình hạt nhân Iran.

Các nguồn tin nhận định khác biệt hiện nay chủ yếu nằm ở thứ tự thực hiện, không phải các cấu phần của kế hoạch. Tehran muốn Mỹ trước hết chấm dứt phong tỏa các cảng Iran, nới lỏng trừng phạt và giải phóng một phần tài sản bị đóng băng; trong khi Washington yêu cầu Iran có bước đi cụ thể về vấn đề hạt nhân trước khi triển khai các nhượng bộ tương ứng.

Axios trước đó đưa tin chính quyền Mỹ có thể cân nhắc nới lỏng trừng phạt và giải phóng nguồn tiền của Iran nếu Tehran đạt tiến triển thực chất trong hồ sơ hạt nhân. Tổng thống Trump sau đó công khai phủ nhận đã đưa ra đề nghị như vậy.

Bế tắc kéo dài đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ xung đột quân sự tái bùng phát. Cũng theo Axios, một số quan chức Mỹ đánh giá Tổng thống Trump có thể cân nhắc nối lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong khi giới chức Iran khẳng định vẫn để ngỏ giải pháp ngoại giao nhưng đã chuẩn bị cho khả năng hứng chịu thêm các đợt tấn công.

Qatar từng hỗ trợ xây dựng bản ghi nhớ tháng 6, văn kiện dẫn tới một lệnh ngừng bắn ngắn và đề cập cả eo biển Hormuz lẫn chương trình hạt nhân Iran. Việc khôi phục hoặc nâng cấp khuôn khổ này vì thế được xem là một trong số ít cơ sở hiện có để hai bên tìm lối thoát khỏi vòng đối đầu.