Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mục tiêu tự chủ hơn trong các ngành công nghiệp chiến lược. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi xanh, khối này vẫn phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng từ Trung Quốc đối với nhiều công nghệ then chốt.
 |
| EU siết tài trợ biến tần Trung Quốc, dự án năng lượng tái tạo có nguy cơ chậm tiến độ |
Theo Reuters, từ tháng 5/2026, Ủy ban châu Âu đã chặn nguồn tài trợ của EU cho các dự án sử dụng biến tần có xuất xứ từ các quốc gia bị xếp vào nhóm “rủi ro cao”, trong đó có Trung Quốc, với lý do lo ngại an ninh mạng và an toàn hệ thống điện.
Biến tần là bộ phận thiết yếu trong các hệ thống điện mặt trời, điện gió và lưu trữ pin, có chức năng chuyển đổi dòng điện để hòa vào lưới điện. Đây cũng là thiết bị thường có kết nối Internet và có thể được nhà sản xuất truy cập từ xa để cập nhật phần mềm.
Trung Quốc hiện cung cấp khoảng 70% lượng biến tần tại châu Âu, khiến quyết định của EU tác động trực tiếp tới bài toán nguồn cung của các dự án năng lượng sạch.
Trong thư gửi Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đề ngày 7/7, 36 công ty và nhà đầu tư cảnh báo việc hạn chế biến tần Trung Quốc có thể làm gián đoạn quá trình mở rộng điện mặt trời và điện gió tại khu vực Trung và Đông Âu.
Đây là nhóm thị trường vốn đang đi sau các nước Tây Âu giàu có hơn trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Nhiều dự án tại khu vực này cũng phụ thuộc đáng kể vào nguồn vốn công hoặc các công cụ tài chính do EU hỗ trợ.
“Quy định này có nguy cơ làm chậm lại, thậm chí tại một số thị trường có thể khiến tiến trình chuyển đổi năng lượng trong toàn khu vực bị đình trệ”, nhóm doanh nghiệp và nhà đầu tư nêu trong thư.
Các bên ký thư cho rằng năng lực sản xuất tại châu Âu hiện chưa đủ để thay thế ngay linh kiện từ Trung Quốc. Việc chuyển đổi nhà cung cấp có thể làm tăng chi phí, kéo dài tiến độ dự án, trong khi cách thức áp dụng lệnh hạn chế chưa rõ ràng đang khiến các quyết định tài chính tại khu vực bị chững lại.
Theo ước tính của Wood Mackenzie, trong giai đoạn 2026-2030, các hạn chế của EU có thể buộc khoảng 14% dự án điện mặt trời tại châu Âu và 12% dự án lưu trữ năng lượng vốn dự kiến sử dụng biến tần Trung Quốc phải tìm nhà cung cấp thay thế.
Romania, Cộng hòa Séc và Hy Lạp được đánh giá là những thị trường chịu tác động mạnh nhất. Trong bối cảnh chi phí vốn còn cao và mục tiêu chuyển đổi năng lượng ngày càng cấp bách, nguy cơ chậm tiến độ có thể tạo thêm áp lực cho các chính phủ trong khu vực.
Thay vì hạn chế nguồn cung từ Trung Quốc, nhóm doanh nghiệp đề xuất EU áp đặt các quy định nhằm kiểm soát quyền truy cập từ xa của các công ty nước ngoài đối với biến tần sau khi thiết bị được lắp đặt vào lưới điện châu Âu.
Tuy nhiên, một số quan chức EU cho rằng cách tiếp cận này khó tạo ra “tường lửa” đủ mạnh để ngăn chặn nguy cơ can thiệp tiềm tàng vào hệ thống điện. Vì vậy, cuộc tranh luận giữa bảo đảm an ninh năng lượng và duy trì tốc độ triển khai năng lượng tái tạo tại châu Âu được dự báo sẽ còn tiếp diễn.
