Canada tung đòn đáp trả thuế quan Mỹ

Canada chuẩn bị áp thuế trả đũa một loạt hàng hóa Mỹ, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh đánh thuế 50% với sản phẩm từ Canada và các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước láng giềng đổ vỡ.

Theo Thủ tướng Mark Carney, các mức thuế “tương đương” sẽ có hiệu lực từ ngày 8/9, nhắm vào thép, hàng điện tử và nhiều nhóm sản phẩm khác của Mỹ. Động thái này cho thấy quan hệ giữa hai đồng minh lâu năm tiếp tục trượt dốc.

Thủ tướng Canada Mark Carney phát biểu tại Ottawa ngày 22/8, công bố động thái đáp trả thuế quan 50% của Mỹ

Canada và Mỹ đã không đạt được thỏa thuận vào tối 21/8, sau ba ngày thương lượng căng thẳng. Hai bên đều cho rằng phía còn lại khiến đàm phán thất bại, trong khi tương lai của hiệp định thương mại tự do Mỹ - Mexico - Canada trở nên khó đoán hơn.

Canada cho biết, thuế mới của Mỹ tác động tới nhiều lĩnh vực, từ rượu vang, đồ nội thất, sữa, xi măng, quần áo, cần câu cá đến thiết bị khúc côn cầu, với tổng giá trị khoảng 20 tỷ USD hàng xuất khẩu Canada sang Mỹ. Ông Carney tuyên bố Ottawa sẽ đáp trả bằng mức thuế tương ứng để bảo vệ người lao động, nông dân, gia đình và doanh nghiệp trong nước.

Khi được hỏi liệu Canada đã bước vào một cuộc chiến thương mại hay chưa, ông Mark Carney cho biết nước này đang bị tấn công và phải hành động như trong thời chiến.

Canada hiện là một trong số ít nước đáp trả thuế quan của Mỹ. Dù gần 70% hàng xuất khẩu phụ thuộc vào thị trường Mỹ, Ottawa vẫn phát tín hiệu sẽ mở rộng các liên minh thương mại và quân sự mới để giảm rủi ro.

Phía Mỹ cho rằng sự đổ vỡ là một cơ hội bị bỏ lỡ để Canada hợp tác với Washington. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói hiện chưa có kế hoạch nối lại đàm phán với Ottawa. Cũng theo ông Greer, Mỹ đang chuẩn bị biện pháp đáp trả hành động trả đũa của Canada, đồng thời cáo buộc Ottawa không muốn chấp nhận một thỏa thuận mà Washington cho là có lợi hơn.

Nhà Trắng, Bộ Thương mại Mỹ và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ chưa phản hồi ngay về đề nghị bình luận.

Từ tòa nhà Quốc hội ở thủ đô Ottawa, Thủ tướng Mark Carney cho biết Canada sẽ áp thuế với thép, sản phẩm sữa, thiết bị gia dụng, thiết bị nông nghiệp, bột giấy, giấy và hàng điện tử của Mỹ. Chính phủ Canada dự kiến công bố chi tiết phản ứng trong những ngày tới. Theo ông, Canada không thể chấp nhận các đề nghị từ phía Mỹ và cũng sẽ không đáp ứng những yêu cầu mà Washington đặt ra.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng bày tỏ hy vọng hai nước có thể đạt thỏa thuận vào ngày 21/8. Tuy nhiên, phía Canada cho rằng các yêu cầu vào phút chót từ chính quyền Mỹ đã khiến tiến trình đình trệ.

Ông Carney nói, Mỹ đã đưa ra những điều khoản mới mà Canada đánh giá là kém hiệu quả về kinh tế, không công bằng và làm suy yếu lợi ích ròng của Ottawa. Một trong các yêu cầu, theo ông, còn có thể hạn chế khả năng Canada ký các thỏa thuận thương mại mới.

Canada cũng chuẩn bị tung gói hỗ trợ cho các ngành bị ảnh hưởng bởi thuế quan mới của Mỹ. Ông Carney cho biết những biện pháp này có thể kéo dài trong nhiều năm.

Dù thuế mới của Mỹ chỉ bao phủ khoảng 5% hàng xuất khẩu Canada sang Mỹ, các chuyên gia cảnh báo tác động có thể rất nặng nề với những ngành dễ tổn thương như gỗ mềm và rượu vang, kéo theo nguy cơ mất việc làm và doanh nghiệp phải đóng cửa.

Phòng Thương mại Canada cho biết sẽ huy động mạng lưới doanh nghiệp trên toàn quốc, ở mọi khu vực và lĩnh vực, để chuẩn bị cho tác động từ căng thẳng thương mại và tìm cách tận dụng tối đa tình huống khó khăn này.

Trong nội bộ Canada, quyết định đáp trả của ông Carney nhận được sự ủng hộ từ Thủ hiến Ontario Doug Ford, một trong những tiếng nói phản đối mạnh mẽ nhất các mức thuế của Mỹ. Ông Ford cho rằng Canada đã đúng khi không ký một thỏa thuận bất lợi cho Ontario, đặc biệt là với ngành ô tô, thép và sản xuất.

Một điểm nghẽn lớn trong đàm phán nằm ở cách hai bên xử lý nhóm xe cỡ lớn.

Theo ba nguồn tin, Canada muốn các ưu đãi thuế dành cho xe hạng nhẹ được mở rộng sang xe tải hạng trung và hạng nặng, nhưng Mỹ phản đối. Ông Carney cảnh báo lập trường này có thể khiến các mẫu xe sản xuất tại Canada, như Ford F-350, F-450, F-550 và Silverado của General Motors, kém cạnh tranh hơn.

Canada còn cho rằng một số đề xuất của Mỹ có thể tác động tới văn hóa, ngôn ngữ và chủ quyền của nước này, dù Thủ tướng Mark Carney không nêu chi tiết.

Ông Mark Carney chính thức lên nắm quyền vào năm 2025 với cam kết sẽ là một nhà đàm phán cứng rắn trước ông Trump. Các khảo sát cho thấy phần lớn người Canada phản đối việc nhượng bộ Mỹ.

Bên cạnh chính phủ, lãnh đạo đảng Bảo thủ đối lập Pierre Poilievre cũng kêu gọi người Canada đoàn kết để bảo vệ đất nước trước những đòn thuế mà ông gọi là bất công, nhắm vào việc làm và doanh nghiệp Canada.