Oman đã nhất trí phối hợp với Anh và Pháp nhằm bảo đảm an toàn hàng hải tại vùng biển thuộc quốc gia vùng Vịnh này, phía Anh cho biết ngày 4/7, trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz phục hồi sau khi Mỹ và Iran ký thỏa thuận mở lại tuyến đường biển chiến lược hồi tháng trước.
 |
| Oman phối hợp với Anh, Pháp bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz |
Trong tuyên bố chung với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh Anh và Pháp sẵn sàng triển khai một phái bộ quân sự đa quốc gia quy mô rộng hơn nhằm hỗ trợ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Hai nhà lãnh đạo khẳng định tuyến đường thủy này là huyết mạch quan trọng của kinh tế toàn cầu, do đó việc khôi phục an toàn cho tàu thuyền của mọi quốc gia đi qua đây có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi khu vực.
Về phía Pháp, Paris cho biết đã triển khai các năng lực chống thủy lôi tới Trung Đông, trong đó có hai tàu rà phá thủy lôi.
Cùng ngày, trên mạng xã hội, Tổng thống Macron cho biết các khí tài này, được hộ tống bởi hai tàu khu trục và một máy bay tuần tra biển, sẵn sàng cùng các đối tác đóng góp vào việc khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải và bảo đảm an toàn giao thông tại eo biển Hormuz.
Trước đó, hồi tháng 5, Anh, Pháp cùng hơn hai chục quốc gia khác tuyên bố ủng hộ tự do hàng hải qua eo biển Hormuz trong khuôn khổ Sứ mệnh quân sự đa quốc gia tại tuyến đường thủy này.
Về phía Oman, Bộ Ngoại giao nước này chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận qua email của CNBC trong ngày 4/7.
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi viết trên mạng xã hội rằng eo biển Hormuz không phải là nơi để các cường quốc ngoài khu vực phô trương sức mạnh quân sự, đồng thời cảnh báo an ninh tại tuyến đường thủy này thuộc trách nhiệm của các quốc gia ven biển và những bên gây ra khủng hoảng sẽ phải chịu trách nhiệm về hậu quả từ các hành động phiêu lưu của mình.
Phản ứng của Tehran diễn ra trong bối cảnh Oman, quốc gia nằm trên bờ biển đông nam bán đảo Arab và đối diện Iran qua eo biển Hormuz, thời gian qua đã tiến hành các cuộc thảo luận với Iran về một trật tự an ninh hàng hải mới. Các cuộc trao đổi này được chú ý hơn sau khi xuất hiện thông tin cho rằng hai nước có thể thúc đẩy việc thiết lập phí quá cảnh.
Oman khẳng định mọi thỏa thuận liên quan sẽ tuân thủ luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, viễn cảnh hình thành một cơ chế tài chính tại tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới đã làm dấy lên quan ngại.
Vai trò của Muscat trong vấn đề này càng được quan tâm khi Oman lâu nay là trung gian quan trọng trong nhiều cuộc khủng hoảng khu vực, đồng thời là một trong số ít nước duy trì được sự tin cậy của cả Tehran và Washington. Cả hai bên đều có lợi ích trong việc bảo đảm dòng chảy hàng hải qua eo biển Hormuz được khôi phục sau giai đoạn tắc nghẽn trong chiến tranh, vốn góp phần gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Trong diễn biến liên quan, Quốc vương Oman Haitham bin Tarik đã gặp Thủ tướng Starmer tại London ngày 3/7. Theo hãng thông tấn nhà nước Oman trong một bài đăng trên X, hai bên thảo luận về nỗ lực giảm leo thang xung đột ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải qua các tuyến đường thủy chiến lược của Vùng Vịnh.
Mỹ và Iran đã ký bản ghi nhớ ngày 17/6 nhằm chấm dứt gần bốn tháng xung đột, mở lại eo biển Hormuz, đồng thời thiết lập thời hạn 60 ngày đàm phán hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài.
Sau thỏa thuận này, lượng dầu vận chuyển qua eo biển tăng mạnh. Theo dữ liệu của công ty tình báo thương mại Kpler, Saudi Arabia đã vận chuyển khoảng 34 triệu thùng dầu qua eo biển Hormuz kể từ ngày 17/6. Riêng trong hai tuần tính đến ngày 2/7, xuất khẩu của Riyadh qua tuyến đường này cao hơn hơn hai lần so với mức 15 triệu thùng ghi nhận trong giai đoạn từ ngày 9/3 đến 17/6.
Giá dầu Brent chuẩn đã giảm 39% so với mức đỉnh hồi tháng 3.
Trong khi đó, Mỹ kiên quyết phản đối mọi khoản phí tại eo biển Hormuz. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó từng cảnh báo sẽ “quyết liệt” áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Oman nếu nước này bị phát hiện hỗ trợ Iran thiết lập hệ thống thu phí. Trên X ngày 28/5, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi tất cả các quốc gia bác bỏ mọi nỗ lực của Iran nhằm cản trở dòng chảy thương mại tự do.
Theo các điều khoản trong bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, Tehran không được áp đặt phí đối với tàu thuyền trong thời hạn 60 ngày đàm phán nhằm tìm kiếm một giải pháp lâu dài.
Liên quan đến hiệu quả của lệnh phong tỏa, trong cuộc phỏng vấn với CNBC ngày 3/7, ông Trump nói rằng “không một con tàu nào đi qua được đến Iran”, ám chỉ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ trong thời gian xung đột không bị xuyên thủng. Ông mô tả đây là “một bức tường thép”.
Tuy nhiên, nhận định này trái ngược với thông tin từ Lloyd’s List, dịch vụ thông tin ngành vận tải biển cho rằng lệnh phong tỏa nhiều lần bị một “hạm đội ngầm của Iran” vượt qua.
Ở phía Iran, Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 1/7 cho biết nước này đã xuất khẩu hơn 40 triệu thùng dầu thô kể từ khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, đồng thời hiện bán dầu với giá cao hơn khoảng 20% so với trước chiến tranh.
