Cuộc đua kế nhiệm tại WEF: Di sản của ông Schwab và biến số Lagarde

Hội đồng quản trị Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) đang đối mặt với tình trạng bế tắc trong nỗ lực thu gọn bộ máy quản trị vốn bị cho là cồng kềnh, trong khi tương lai lãnh đạo của tổ chức vẫn phụ thuộc đáng kể vào quyết định của Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde về khả năng tham gia cuộc đua kế nhiệm vị trí Chủ tịch WEF.

Là người đứng đầu của định chế tài chính toàn khối EU, bà Christine Lagarde là một trong những ứng viên tiềm năng cho vị trí Chủ tịch WEF

Theo Financial Times — dẫn ba nguồn tin am hiểu tình hình — bất đồng đã bộc lộ rõ tại cuộc họp cuối tháng 6 của Hội đồng quản trị gồm 28 thành viên, trong đó có bà Lagarde, Giám đốc điều hành BlackRock Larry Fink và Giám đốc điều hành Accenture Julie Sweet. Trọng tâm tranh luận là mô hình quản trị trong giai đoạn chuyển tiếp của diễn đàn.

Tại cuộc họp, nhóm do ông Fink dẫn dắt — người hiện đồng chủ trì WEF cùng Phó Chủ tịch Roche André Hoffmann — đề xuất tập trung quyền ra quyết định vào một nhóm nhỏ hơn. Những người ủng hộ phương án này cho rằng quy mô quá lớn của Hội đồng quản trị đang làm suy giảm tính minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình. Theo các nguồn tin, nhóm thu gọn có thể gồm ông Fink, ông Hoffmann, bà Sweet, ông Zhu Min — cựu Phó Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Chủ tịch Siemens Jim Hagemann Snabe và bà Orit Gadiesh, Chủ tịch danh dự Bain & Company.

Lập luận này cũng nhận được sự đồng thuận từ Cơ quan Giám sát liên bang Thụy Sỹ về các quỹ, cơ quan đã bày tỏ với WEF quan điểm ủng hộ một Hội đồng quản trị có quy mô nhỏ hơn.

Tuy nhiên, nỗ lực tái định hình cấu trúc quản trị của WEF được cho là vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ nhà sáng lập Klaus Schwab. Dù đã rời vị trí lãnh đạo, ông Schwab vẫn âm thầm vận động nhằm định hình mô hình quản trị và nhân sự cấp cao trong tương lai của diễn đàn.

Theo những người nắm được suy nghĩ của ông Schwab, nhà sáng lập WEF lo ngại việc thu hẹp Hội đồng quản trị có thể khiến tổ chức đi chệch khỏi mô hình quản trị đa bên mà ông đã xây dựng trong hơn năm thập kỷ. Ông cũng được cho là băn khoăn trước nguy cơ WEF bị “Mỹ hóa” dưới ảnh hưởng của ông Fink.

Song song với tranh luận về quy mô Hội đồng quản trị, các ủy viên cũng đang xem xét sửa đổi điều lệ lâu đời của WEF, trong đó có những điều khoản hiện cho phép ông Schwab bổ nhiệm một thành viên gia đình vào Hội đồng quản trị. Theo các nguồn tin, trước cuộc họp tháng trước, ông Schwab đã trao đổi với ông Hoffmann và phản đối các đề xuất quản trị mới. Quan điểm không đồng thuận của ông sau đó được xác nhận trong một bức thư gửi tới các thành viên Hội đồng quản trị.

Hội nghị thường niên WEF tại Davos (Thụy Sỹ) từ lâu là điểm hẹn của các nguyên thủ quốc gia, thống đốc ngân hàng trung ương, lãnh đạo doanh nghiệp và giới đầu tư toàn cầu. Tổng thống Mỹ Donald Trump, lãnh đạo đảng Cải cách Anh Nigel Farage và nhà sáng lập SpaceX Elon Musk nằm trong số những nhân vật tham dự hồi tháng 1.

Tuy nhiên, uy tín của diễn đàn này đã bị ảnh hưởng bởi nhiều tranh cãi trong những năm gần đây, trong đó có hai cuộc điều tra liên quan đến hành vi của ông Schwab. Những diễn biến này dẫn tới việc ông rời đi vào tháng 4/2025, dù sau đó ông được tuyên bố không có “hành vi sai trái nghiêm trọng”. Giám đốc điều hành Børge Brende cũng từ chức đầu năm nay sau một cuộc điều tra nội bộ của WEF về mối liên hệ giữa ông với tội phạm tình dục Jeffrey Epstein.

Sau khi ông Schwab rời nhiệm sở, ông Fink và ông Hoffmann được bổ nhiệm làm đồng Chủ tịch lâm thời. Tuy nhiên, hai ông đã đảm nhiệm vai trò này lâu hơn dự kiến ban đầu của một số người trong WEF, trong bối cảnh Hội đồng quản trị vẫn loay hoay xử lý các vấn đề quản trị. Việc ông Brende từ chức và ông Alois Zwinggi được bổ nhiệm làm Giám đốc điều hành tạm thời càng khiến cả vị trí Chủ tịch lẫn bộ máy điều hành của WEF rơi vào trạng thái chuyển giao kéo dài.

Trong bối cảnh đó, cuộc họp tháng 6 cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong Hội đồng quản trị. Một số thành viên nhìn chung ủng hộ tầm nhìn của ông Schwab về tương lai tổ chức, trong khi nhóm khác muốn đưa WEF theo một hướng mới. Do không bên nào đạt được đa số, các quyết định quan trọng đã bị hoãn lại, theo những người am hiểu vấn đề.

Một ủy viên WEF cho biết ông Schwab không muốn trở lại vị trí lãnh đạo, song vẫn muốn có tiếng nói trong việc lựa chọn người kế nhiệm chức Chủ tịch nhằm bảo tồn di sản của mình, trong khi ông vẫn còn nhiều đồng minh trong Hội đồng quản trị. Một người khác nắm được suy nghĩ của ông Schwab cũng cho rằng nhà sáng lập WEF không quan tâm đến việc trở lại. Từ lâu, bà Lagarde được xem là người kế nhiệm mà ông Schwab ưu tiên. Trước khi rời chức vào tháng 4/2025 vì các cáo buộc về hành vi sai trái, hai bên từng thảo luận về khả năng Chủ tịch ECB rời Frankfurt trước khi kết thúc nhiệm kỳ để đảm nhiệm cương vị Chủ tịch WEF. Một số người tin rằng ông Schwab có thể nhận vai trò cố vấn nếu bà Lagarde trở thành Chủ tịch tiếp theo.

Tờ Financial Times hồi tháng 2 đưa tin bà Lagarde dự kiến rời ECB trước khi nhiệm kỳ 8 năm kết thúc vào tháng 10/2027, dù Ngân hàng Trung ương châu Âu khi đó cho biết bà chưa đưa ra quyết định. Trả lời Les Echos hồi đầu tháng này, bà Lagarde nói có thể rời đi sớm nếu bất ổn kinh tế bắt nguồn từ chiến tranh Iran lắng xuống.

Một thành viên điều hành khác của WEF nhận định, trong bối cảnh hỗn loạn hiện nay, quyền quyết định về phương diện lãnh đạo phần nào đang nằm trong tay bà Lagarde, bởi nhiều người trong tổ chức biết bà đã cân nhắc khả năng này. Bà Lagarde từ chối bình luận.

Những tranh luận về quy mô Hội đồng quản trị diễn ra trong bối cảnh WEF nỗ lực duy trì tinh thần ban đầu về hợp tác và đối thoại toàn cầu giữa một môi trường chính trị ngày càng phân cực. Dù vậy, diễn đàn này vẫn bị một số ý kiến nhìn nhận là cuộc gặp của giới tinh hoa, xa rời những mối quan tâm của người dân bình thường.

Về phía mình, WEF cho biết tổ chức vẫn tập trung bảo đảm diễn đàn tiếp tục là một nền tảng độc đáo cho hợp tác toàn cầu, trong bối cảnh thế giới ngày càng phức tạp và gắn kết chặt chẽ.

Ông Schwab từ chối bình luận về các thông tin liên quan.