TP.HCM: Tân Uyên trước yêu cầu điều chỉnh quy hoạch đô thị

Ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị với 465/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 93% tổng số đại biểu Quốc hội. Luật gồm 5 chương, 66 điều và có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Đây là đạo luật đầu tiên quy định một cách toàn diện về phát triển đô thị, bao gồm chương trình phát triển đô thị, đầu tư phát triển đô thị, cơ chế huy động nguồn lực, quản lý không gian đô thị và phân cấp quản lý.

Từ trung tâm sản xuất đến khu vực đô thị quy mô lớn

Quá trình phát triển của Tân Uyên gắn liền với làn sóng công nghiệp hóa của Bình Dương trong hơn hai thập niên qua. Sự hình thành các khu công nghiệp và cụm công nghiệp đã tạo động lực tăng trưởng kinh tế, đồng thời thu hút lượng lớn lao động và dân cư đến sinh sống, làm việc.

Một góc Tân Uyên tiếp giáp sông Đồng Nai.

Theo số liệu được sử dụng trong hồ sơ thành lập thành phố Tân Uyên trước đây, địa phương có quy mô dân số 466.053 người trên diện tích 191,76 km². Đây là một trong những khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh của Bình Dương trong giai đoạn phát triển công nghiệp.

Quy mô dân số lớn kéo theo yêu cầu ngày càng cao về giao thông, nhà ở, giáo dục, y tế, thương mại và các dịch vụ đô thị. Đây cũng là một trong những cơ sở để địa phương tiến hành điều chỉnh quy hoạch chung theo hướng mở rộng các chức năng đô thị bên cạnh vai trò phát triển công nghiệp.

Quy hoạch đến năm 2040 cho thấy sự thay đổi trong định hướng phát triển

Ngày 26/1/2024, UBND tỉnh Bình Dương ban hành Quyết định số 182/QĐ-UBND phê duyệt Đồ án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung thành phố Tân Uyên đến năm 2040. Theo đồ án được phê duyệt, đến năm 2030 Tân Uyên được định hướng là đô thị công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái. Đến năm 2040, định hướng phát triển được xác định là đô thị dịch vụ - công nghiệp - đầu mối giao thông cấp vùng và nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái.

Sự thay đổi về thứ tự ưu tiên phát triển cho thấy vai trò của khu vực dịch vụ được nhấn mạnh hơn trong tầm nhìn dài hạn, trong khi công nghiệp vẫn được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế địa phương. Theo quy hoạch được phê duyệt, công nghiệp được định hướng phát triển theo hướng sạch và công nghệ cao.

Đồ án cũng xác định Tân Uyên tiếp tục phát triển theo mô hình đa cực với các khu vực chức năng được tổ chức theo đặc điểm phát triển của từng khu vực đô thị.

Trong quá trình rà soát quy hoạch với Quy hoạch tỉnh Bình Dương thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa phương xác định nhiều nội dung cần cập nhật liên quan đến công nghiệp, giao thông, đường sắt đô thị, cảng hành khách, giáo dục, y tế và thương mại.

Các tài liệu quy hoạch được công bố cho thấy nhiều dự án quy mô lớn đã được bổ sung hoặc cập nhật trong định hướng phát triển của địa phương. Trong đó có Khu công nghiệp Tân Uyên 3 quy mô 556 ha, Khu công nghiệp Bắc Tân Uyên 1 quy mô 786 ha, cảng hành khách Bạch Đằng, tuyến cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành cùng các tuyến đường sắt đô thị và hạ tầng giao thông liên kết vùng.

Việc các nội dung công nghiệp, giao thông, giáo dục, y tế và thương mại cùng được đưa vào quá trình rà soát quy hoạch cho thấy phạm vi điều chỉnh không chỉ giới hạn ở một lĩnh vực riêng lẻ mà bao quát nhiều thành phần của quá trình phát triển đô thị.

Luật Phát triển đô thị và yêu cầu hiện thực hóa quy hoạch

Quy hoạch đóng vai trò xác định định hướng phát triển dài hạn của địa phương. Tuy nhiên, quá trình triển khai trên thực tế còn liên quan đến nhiều yếu tố như nguồn lực đầu tư, hạ tầng kỹ thuật, tổ chức thực hiện và cơ chế quản lý.

Luật Phát triển đô thị được ban hành nhằm thiết lập khung pháp lý cho hoạt động phát triển đô thị, trong đó có các nội dung về chương trình phát triển đô thị, đầu tư phát triển đô thị, cơ chế phân cấp và trách nhiệm quản lý nhà nước trong lĩnh vực phát triển đô thị.

Đối với Tân Uyên, định hướng phát triển đến năm 2040 đã được xác lập trong các quyết định quy hoạch được ban hành trước đó. Các mục tiêu liên quan đến phát triển dịch vụ, công nghiệp, hạ tầng giao thông và các công trình hạ tầng xã hội cũng đã được thể hiện trong đồ án quy hoạch chung đã được phê duyệt.

Trường hợp của Tân Uyên cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa quy hoạch, đầu tư hạ tầng và tổ chức thực hiện trong quá trình phát triển đô thị. Đây cũng là một trong những nội dung được đặt ra đối với nhiều địa phương đang chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào công nghiệp sang mô hình phát triển có sự kết hợp giữa sản xuất, dịch vụ và các chức năng đô thị.