Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm đã được HĐND Thành phố thông qua ngày 30/10/2026 và UBND Thành phố phê duyệt tại Quyết định số 7308/QĐ-UBND ngày 31/10/2026. Đây là quy hoạch đầu tiên tổ chức không gian phát triển thống nhất sau hợp nhất, theo cấu trúc đa cực, đa trung tâm.
Theo định hướng này, TP. Hồ Chí Minh xác lập 5 cực động lực gồm: cực lõi trung tâm quốc tế; cực đổi mới sáng tạo phía Đông; cực công nghiệp - logistics phía Bắc; cực cảng biển - thương mại tự do phía Nam - năng lượng; cực đô thị, giáo dục, y tế phía Tây.
Mỗi cực được định hướng với chức năng kinh tế, phạm vi không gian, yêu cầu hạ tầng và ưu tiên phát triển riêng. Việc hình thành các cực động lực nhằm phân bổ lại hoạt động kinh tế, dân cư, dịch vụ và đầu tư chiến lược, đồng thời giảm áp lực cho khu vực lõi trung tâm hiện hữu.
![]() |
| Quy hoạch định hướng khai thác quỹ đất quanh các nhà ga, hành lang ven sông và đất chuyển đổi công năng. |
Ưu tiên quỹ đất TOD và các hành lang phát triển đô thị
Trả lời báo chí về những khu vực cần ưu tiên cụ thể hóa quy hoạch, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh cho biết cả 5 cực động lực, cùng các khu vực và hành lang kết nối, sẽ được triển khai trong Kế hoạch thực hiện Quy hoạch tổng thể đang được Sở tham mưu trình UBND Thành phố xem xét.
Kế hoạch này sẽ bao gồm chương trình hạ tầng và kế hoạch sử dụng đất tương ứng, với sự tham gia của Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính.
Đáng chú ý, trong định hướng tổ chức không gian đô thị, các khu vực phát triển theo mô hình TOD (đô thị gắn với giao thông công cộng), hành lang ven sông Sài Gòn - Đồng Nai, mạng lưới kênh rạch nội đô và các quỹ đất chuyển đổi công năng trong đô thị hiện hữu được xác định là những địa bàn có tiềm năng để bổ sung công viên, không gian mở và hạ tầng công cộng.
Đây cũng là những khu vực có ý nghĩa trong việc giải quyết bài toán thiếu hụt không gian công cộng, phân bố chưa đồng đều các công trình giáo dục, y tế, văn hóa và cây xanh giữa các khu vực.
Theo Sở Quy hoạch - Kiến trúc, thực tế hiện nay cho thấy mạng lưới đường sắt đô thị, đường sắt kết nối liên vùng và các tuyến vành đai chưa được triển khai đồng bộ với tổ chức không gian đô thị. Phát triển nhà ở, việc làm cũng chưa gắn chặt với các khu vực quanh nhà ga và nút giao thông công cộng theo mô hình TOD.
![]() |
| Quy hoạch tổng thể xác định hạ tầng khung, đường sắt và TOD là xương sống phát triển. |
Kết nối giữa trung tâm với các đô thị vệ tinh, cảng biển, Cảng hàng không quốc tế Long Thành và các khu công nghiệp còn hạn chế. Trong khi đó, nguồn cung nhà ở xã hội, nhà ở giá phù hợp vẫn tập trung nhiều ở khu vực xa nơi làm việc, thiếu kết nối giao thông công cộng, tạo thêm áp lực cho hạ tầng đô thị.
Để khắc phục những bất cập này, Quy hoạch tổng thể xác định hạ tầng khung, đường sắt và TOD là xương sống phát triển; đồng thời định hướng mô hình đô thị 15-30 phút, tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và hình thành những trung tâm vệ tinh.
Huy động nguồn lực từ giá trị gia tăng của đất
Một trong những vấn đề đáng chú ý của quy hoạch là cơ chế tạo nguồn lực đầu tư hạ tầng thông qua khai thác giá trị gia tăng từ đất, đặc biệt tại các khu vực TOD.
Theo phương án được Sở Quy hoạch - Kiến trúc nêu trong văn bản, vốn đầu tư công dự kiến chiếm khoảng 15-20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, giữ vai trò dẫn dắt. Nguồn lực chủ đạo, khoảng 80-85%, được định hướng huy động từ khu vực ngoài nhà nước.
Các giải pháp được đặt ra gồm đấu giá quỹ đất quanh nhà ga, thu phí khi nâng hệ số sử dụng đất, khai thác không gian ngầm và đưa nguồn thu từ giá trị gia tăng của đất vào Quỹ tái đầu tư hạ tầng. Thành phố cũng định hướng thí điểm mô hình hợp tác công - tư (PPP) đối với các thiết chế văn hóa, thể thao, y tế, giáo dục và phát hành trái phiếu chính quyền địa phương.
Đối với việc tạo lập quỹ đất, Nghị quyết 98/2023/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết 260/2025/QH15, đã có cơ chế sử dụng ngân sách Thành phố để bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất và tạo quỹ đất tại các khu vực TOD gắn với nhà ga đường sắt và vùng phụ cận các nút giao thông dọc Vành đai 3.
Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 tiếp tục bổ sung cơ chế phát triển TOD, khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp, tầm cao và giá trị tăng thêm từ đất. Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để Thành phố chủ động hơn trong tổ chức không gian và huy động nguồn lực phát triển đô thị.
Bên cạnh đó, Thành phố ưu tiên khai thác quỹ đất công, đất do cơ sở nhà nước quản lý nhưng sử dụng chưa hiệu quả, đất cảng sông, đất công nghiệp và nghĩa trang di dời để phát triển công viên, công trình công cộng, hạn chế phải giải phóng mặt bằng trong khu dân cư.
Đối với những khu vực buộc phải thu hồi đất hoặc chỉnh trang đô thị, phương án được đặt ra là tách dự án bồi thường, tái định cư thành dự án độc lập, triển khai trước một bước. Thành phố cũng định hướng chia sẻ giá trị đất tăng thêm với cơ sở sản xuất tự nguyện di dời, đồng thời ưu đãi hệ số sử dụng đất cho nhà đầu tư dành quỹ đất hoặc diện tích sàn làm không gian mở, công trình công cộng và nhà ở xã hội.
Đưa quy hoạch vào thực tiễn triển khai
Một mục tiêu quan trọng của Quy hoạch tổng thể là nâng chỉ tiêu đất cây xanh sử dụng công cộng lên 7-7,5 m²/người, tương đương khoảng 17.900-19.000 ha vào năm 2050. Cùng với đó là định hướng chỉnh trang, tái thiết các khu đô thị hiện hữu thay vì tiếp tục phát triển dàn trải.
Người dân được kỳ vọng tiếp cận công viên, mặt nước, trường học, cơ sở y tế, văn hóa và giao thông công cộng trong khoảng 10-15 phút đi bộ hoặc xe đạp. Hệ thống công viên ngập nước, hồ điều tiết và mô hình thành phố bọt biển cũng được đặt ra nhằm cải thiện khả năng thích ứng với ngập úng, môi trường và biến đổi khí hậu.
![]() |
| Quy hoạch tổng thể nâng chỉ tiêu đất cây xanh sử dụng công cộng lên 7-7,5 m²/người, tương đương khoảng 17.900-19.000 ha vào năm 2050. |
Về tiến độ, sau khi Quy hoạch tổng thể được phê duyệt, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã cập nhật cơ sở dữ liệu quy hoạch và ban hành các hướng dẫn triển khai. Sở đang tham mưu UBND Thành phố ban hành Kế hoạch thực hiện, làm cơ sở để các đơn vị lập, điều chỉnh quy hoạch phân khu, quy hoạch chung xã, kế hoạch đầu tư công và chương trình phát triển đô thị.
Việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ này sẽ quyết định khả năng hiện thực hóa những định hướng lớn của quy hoạch. Trong đó, quản lý hiệu quả quỹ đất chiến lược, nhất là đất quanh các nhà ga đường sắt, các hành lang phát triển đô thị và quỹ đất chuyển đổi công năng, không chỉ tạo thêm dư địa phát triển mà còn là điều kiện để Thành phố huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, nâng chất lượng không gian sống và hình thành các cực tăng trưởng mới.
