 |
| Tổng thống Donald Trump công du Trung Đông và dấu hỏi về xung đột lợi ích. |
Khi Tổng thống Donald Trump có chuyến công du tới ba quốc gia Trung Đông có liên kết với các dự án mang thương hiệu Trump, ông đã vấp phải loạt câu hỏi xoay quanh xung đột lợi ích ngày càng lớn giữa vai trò nguyên thủ quốc gia và doanh nhân kinh tế.
Phát biểu từ chuyên cơ Air Force One hôm thứ Tư (14/5), Tổng thống Mỹ cho biết ông “không biết gì” về khoản đầu tư 2 tỷ USD từ một công ty có liên quan đến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) vào đồng tiền điện tử gắn thương hiệu Trump. Theo đó, thỏa thuận này được công bố tại một hội nghị ở Dubai, với sự góp mặt của ông Zach Witkoff – đồng sáng lập dự án tiền điện tử của nhà Trump, World Liberty Financial, đồng thời cũng là con trai của đặc phái viên Mỹ tại Trung Đông.
Tổng thống Trump nói rằng ông là “người ủng hộ tiền điện tử và trí tuệ nhân tạo,” đồng thời cảnh báo rằng nếu Mỹ không dẫn đầu trong các lĩnh vực này, Trung Quốc sẽ chiếm ưu thế.
Ngoài ra, tại cuộc họp với Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman, ông Trump cho biết không hề đề cập đến giải golf LIV do Ả Rập hậu thuẫn nhưng gắn liền với thương hiệu Trump. Khi được hỏi về món quà máy bay phản lực cao cấp trị giá hàng trăm triệu USD từ Qatar, ông này cũng lảng tránh và chuyển sang công kích lãnh đạo phe Dân chủ Chuck Schumer, người đe dọa sẽ chặn các đề xuất của Tổng thống nếu chưa rõ ràng các vấn đề đạo đức xoay quanh món quà này.
Tập đoàn Trump Organization – do hai con trai lớn của Tổng thống điều hành – đang mở rộng nhanh chóng tại Trung Đông với các dự án lớn tại Qatar, UAE, Ả Rập Xê Út và Oman. Nổi bật trong số này là Trump International Hotel & Tower ở Dubai, một sân golf cao cấp tại Doha, Trump Tower tại Jeddah, và một khách sạn đang xây dựng ở Muscat. Tất cả đều có sự tham gia của Dar Global – một nhà phát triển bất động sản gắn với chính phủ Ả Rập Xê Út.
Giới phê bình tại Washington, bao gồm cả các đồng minh thuộc đảng Cộng hòa, cảnh báo rằng việc Tổng thống Trump vẫn giữ quyền lợi tài chính trong Trump Organization có thể ảnh hưởng đến các quyết sách đối ngoại. Bà Meghan Faulkner, Giám đốc truyền thông của nhóm giám sát đạo đức CREW, cho rằng: “Người dân Mỹ không nên phải đặt câu hỏi liệu Tổng thống đang phục vụ quốc gia hay lợi ích cá nhân của chính ông”.
Trong khi Nhà Trắng từ chối bình luận, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho rằng ông không có chuyên môn về vấn đề này, nhưng nhấn mạnh ông Donald Trump “không có gì phải che giấu”. Ông cũng nói rằng chiếc máy bay của Qatar là “món quà dành cho đất nước”, không phải cho cá nhân Tổng thống Trump.
Tuy nhiên, chi phí tái cấu trúc chiếc Boeing 747-8 này – vốn từng thuộc sở hữu tư nhân tại Qatar – có thể lên đến 1 tỷ USD và kéo dài nhiều năm. NBC News cho rằng chi phí này có thể sẽ do người đóng thuế Mỹ gánh chịu, đặc biệt nếu việc hoàn thiện máy bay diễn ra sau khi Tổng thống thứ 47 của Mỹ rời nhiệm sở.
Giới quan sát cho rằng chuyến công du lần này của ông Donald Trump không chỉ là về chính trị. Tại Riyadh, thủ đô của Ả Rập Xê Út, Tổng thống Mỹ đã thông báo về kế hoạch dỡ bỏ cấm vận với Syria, đồng thời đề xuất “con đường mới đầy hy vọng” cho Iran – những tín hiệu về vai trò “người kiến tạo hòa bình toàn cầu” mà ông đang muốn xây dựng. Cũng trong khuôn khổ chuyến đi, ông Trump đã hết lời ca ngợi mối quan hệ Qatar–Ả Rập được cải thiện gần đây, gọi các lãnh đạo vùng Vịnh là “những người đàn ông cao lớn, đẹp trai và thông minh”.
Trái ngược với nhiệm kỳ đầu, khi Tổng thống Donald Trump ủng hộ lệnh phong tỏa Qatar do Ả Rập khởi xướng, nhiệm kỳ thứ hai của ông này lại cho thấy một sự xoay trục rõ rệt trong quan hệ khu vực – với những động cơ kinh tế rõ nét.
Nhưng chính sự chồng lấn giữa ngoại giao và lợi ích thương hiệu là điều khiến giới quan sát lo ngại. Dự án địa ốc, đồng tiền số, các khoản đầu tư hàng tỷ đô và những món quà chính trị đang vẽ nên một bức tranh phức tạp, nơi ranh giới giữa lợi ích quốc gia và lợi nhuận cá nhân ngày càng trở nên khó phân định.
