 |
| Máy bay – quân bài chiến lược trong “ngoại giao thương mại” của ông Trump. |
Với Tổng thống Donald Trump, ngành hàng không không chỉ là đam mê cá nhân, mà còn là công cụ chính trị hữu hiệu trong quan hệ quốc tế. Từ chiếc Boeing 757 được ông đặt tên là “Trump Force One” cho đến các thương vụ hàng tỷ USD giữa các quốc gia, máy bay đã trở thành biểu tượng cho cả quyền lực lẫn lợi ích chiến lược dưới thời ông Donald Trump.
Chuyến công du gần đây đến Trung Đông của Tổng thống Mỹ một lần nữa cho thấy tầm ảnh hưởng đặc biệt của hàng không trong chính sách “ngoại giao thương mại” của ông. Ngay khi đặt chân tới Ả Rập Xê Út, ông Trump đã chứng kiến quỹ đầu tư quốc gia nước này ký thỏa thuận mua máy bay Boeing trị giá khoảng 4,8 tỷ USD. Chỉ một ngày sau, Qatar Airways – hãng hàng không quốc gia của Qatar – cũng chuẩn bị công bố một đơn đặt hàng lớn với nhà sản xuất máy bay Mỹ.
Không chỉ là một trong hai “ông lớn” toàn cầu cùng với Airbus, Boeing còn được Tổng thống Donald Trump xem là biểu tượng của sức mạnh sản xuất và ảnh hưởng kinh tế Mỹ. Theo chuyên gia George Ferguson từ Bloomberg Intelligence, việc lồng ghép đơn hàng Boeing vào các đàm phán thương mại là một chiến thuật dễ thấy trong chính quyền của ông Trump.
 |
| Một chiếc Boeing 747 tại sân bay quốc tế Palm Beach, bang Florida, Hoa Kỳ. |
Bên cạnh các hợp đồng thương mại, một chi tiết gây tranh cãi là kế hoạch sử dụng tạm thời một chiếc Boeing 747-8 hạng sang, thuộc sở hữu của hoàng gia Qatar làm Air Force One – chuyên cơ của Tổng thống Mỹ. Chiếc máy bay được ông Trump đích thân tham quan khi ghé qua Florida, được trang bị nội thất xa hoa đúng gu của ông với gỗ quý và mạ vàng.
Tổng thống Donald Trump đã biện minh việc “mượn” máy bay là phương án tiết kiệm cho ngân sách quốc phòng, trong lúc Boeing chưa hoàn tất phiên bản Air Force One mới – dự kiến giao vào năm 2027. Tuy nhiên, giới chỉ trích, bao gồm cả một số nghị sĩ đảng Cộng hòa, cảnh báo nguy cơ vi phạm quy định hiến pháp về việc nhận “quà tặng có giá trị” từ chính phủ nước ngoài nếu không được Quốc hội chấp thuận. Ngoài ra, về mặt an ninh, chiếc máy bay sẽ cần được tháo rời để cài đặt hệ thống phòng vệ đặc biệt, và rà soát nguy cơ nghe lén – một quy trình tốn kém và phức tạp.
Dù vậy, ông Trump vẫn kiên quyết bảo vệ quyết định, cho rằng việc nhận máy bay “miễn phí” là minh chứng cho sự thành công trong ngoại giao: “Tại sao người nộp thuế Mỹ phải chi hàng trăm triệu USD khi chúng ta có thể nhận miễn phí từ một quốc gia muốn tri ân?”.
 |
| Ông Donald Trump và Thái tử Mohammed bin Salman ở Riyadh, Ả Rập Xê Út, hôm 13/5. |
Dưới thời Tổng thống Donald Trump, hàng không đã trở thành một công cụ thương mại và ngoại giao sắc bén. Sự hiện diện của CEO Boeing Kelly Ortberg trong chuyến đi đến Riyadh càng củng cố mối liên kết giữa Nhà Trắng và ngành công nghiệp hàng không. Ông Ortberg đã không giấu đi lo ngại rằng các cuộc chiến thuế quan do ông Trump phát động – đặc biệt là với Trung Quốc – có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, CEO của Boeing cũng cam kết sẽ tăng tốc giao hàng theo chỉ đạo từ chính phủ.
Không chỉ ở Trung Đông, máy bay Mỹ còn là “hàng hóa chiến lược” trong nhiều thỏa thuận thương mại quốc tế. Việc Nhật Bản gần như chỉ mua Boeing trong hàng chục năm qua để thể hiện sự gắn bó với Washington, hay thỏa thuận mua máy bay của IAG (công ty mẹ của British Airways) được công bố ngay sau hiệp định thương mại Mỹ - Anh, là minh chứng cho xu hướng “đàm phán qua cánh máy bay”.
Các hợp đồng này không chỉ đơn thuần là thương mại, mà chúng còn gắn kết quân sự, kinh tế và chiến lược an ninh của các quốc gia với Mỹ trong nhiều thập kỷ. Ngoài máy bay dân dụng, các gói thỏa thuận còn bao gồm những hệ thống phòng thủ tên lửa, năng lực không gian và nâng cấp an ninh biên giới.
