Thủ tướng Anh Keir Starmer đang đối mặt sức ép lớn để giữ vững vị thế lãnh đạo sau khi đối thủ chính của ông trong nội các từ chức hôm thứ Năm (14/5), cáo buộc ông thiếu quyết đoán về chính trị. Cùng lúc, các thành viên khác trong chính phủ cũng bắt đầu chuẩn bị cho khả năng xuất hiện một thách thức đối với vai trò lãnh đạo của ông.
Thất bại nặng nề của Công đảng cầm quyền trong cuộc bầu cử địa phương tuần trước đã đẩy nước Anh vào một cuộc khủng hoảng chính trị mới. Diễn biến này xảy ra chưa đầy hai năm sau khi ông Keir Starmer giành chiến thắng áp đảo với cam kết khôi phục ổn định và chấm dứt một thập kỷ hỗn loạn.
Sau nhiều ngày các nghị sĩ Công đảng kêu gọi Thủ tướng Keir Starmer từ chức hoặc công bố lộ trình rời nhiệm sở, Wes Streeting – Bộ trưởng Y tế trong nội các của ông – đã tuyên bố từ chức, trở thành quan chức cấp cao đầu tiên trong chính phủ công khai quay lưng với thủ tướng. Ông cho rằng nhà lãnh đạo 63 tuổi sẽ không thể dẫn dắt Công đảng bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.
Dù ông Streeting chưa chính thức phát động cuộc đua, những gương mặt có thể thách thức thủ tướng đương nhiệm, như thị trưởng Manchester Andy Burnham, đã bắt đầu chuẩn bị cho khả năng tranh giành vị trí lãnh đạo mà ông Starmer tuyên bố sẽ bảo vệ. Trong thư từ chức, ông Streeting công kích người đứng đầu chính phủ và nói ông rời vị trí để mở đường cho một cuộc tranh luận rộng rãi về hướng đi tiếp theo của Công đảng, với trọng tâm là các ý tưởng và chương trình nghị sự thay vì tập trung vào một cá nhân hay phe nhóm.
Vị quan chức này cho rằng Công đảng cần một cuộc tranh luận rộng rãi cùng những ứng viên tốt nhất có thể. Theo ông, trong lúc đảng cần tầm nhìn và định hướng, điều họ có lại là khoảng trống và sự chệch hướng. Ông cũng nhấn mạnh, một nhà lãnh đạo phải chịu trách nhiệm, và điều đó thường đòi hỏi những người khác cũng phải đứng ra nhận phần trách nhiệm của mình.
Một nguồn tin thân cận với ông Wes Streeting cho biết vị quan chức này có đủ hậu thuẫn để chính thức thách thức vị trí lãnh đạo, nhưng chưa phát động chiến dịch ngay vì cho rằng sẽ tốt hơn nếu Thủ tướng Keir Starmer chủ động đưa ra một lộ trình chuyển giao có trật tự. Đáp lại, ông Starmer gửi thư bày tỏ sự tiếc nuối trước quyết định từ chức của ông Streeting, đồng thời khẳng định rằng “tất cả chúng ta đều có trách nhiệm đứng lên đối mặt với điều mà tôi xem là cuộc chiến vì linh hồn của đất nước” và phải “lật sang trang mới, chấm dứt hỗn loạn”.
Ông Starmer cũng khẳng định sẽ chiến đấu để giữ ghế nếu cuộc bầu cử lãnh đạo diễn ra.
Đồng bảng Anh đã giảm nhẹ sau khi ông Wes Streeting từ chức và xuất hiện thông tin ông Andy Burnham có ý định trở lại quốc hội.
Một gương mặt khác có thể tham gia cuộc đua lãnh đạo là Angela Rayner, cựu phó thủ tướng dưới thời Starmer. Sáng 14/5, bà cho biết đã được minh oan trong vụ việc liên quan đến thuế, vốn được xem là rào cản đối với khả năng thách thức vị thủ tướng đương nhiệm. Tuy nhiên, bà Rayner chưa nói rõ liệu bà có chính thức ra tranh cử hay không.
Ngoài bà Rayner, ông Andy Burnham cũng được xem là một ứng viên có thể thách thức vị trí lãnh đạo. Sau khi một nghị sĩ Công đảng tại Manchester từ chức, ông cho biết sẽ tìm cách ra tranh cử với tư cách ứng viên của đảng. Tuy nhiên, để thách thức Starmer, Burnham trước hết phải thắng tại khu vực bầu cử này. Trên trang X cá nhân, ông nói nước Anh cần những thay đổi lớn ở cấp quốc gia để cải thiện đời sống hằng ngày, nên ông đang tìm kiếm sự ủng hộ của cử tri để trở lại quốc hội.
Một ứng viên tiềm năng khác là Bộ trưởng Lực lượng vũ trang Al Carns, cựu lính thủy đánh bộ Hoàng gia, người được một số thành viên Công đảng xem là gương mặt mới có thể làm mới đảng.
Dù vậy, Keir Starmer vẫn nhận được sự ủng hộ. Bộ trưởng Giáo dục Bridget Phillipson khẳng định các thành viên còn lại trong nội các đứng về phía thủ tướng và cho rằng đây là lúc Công đảng cần bình tâm, khép lại tranh cãi. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves cảnh báo các nghị sĩ không nên đẩy nước Anh vào hỗn loạn khi nền kinh tế vừa phát tín hiệu phục hồi sau mức tăng trưởng bất ngờ trong tháng 3.
Các lãnh đạo doanh nghiệp lo ngại một cuộc đua lãnh đạo mới để chọn ra thủ tướng thứ bảy của Anh trong khoảng một thập kỷ qua sẽ làm suy yếu đầu tư, vốn là yếu tố mà chính phủ Công đảng cho là then chốt để xoay chuyển tình hình đất nước.
Bất ổn chính trị tại Anh đã đẩy chi phí vay mượn tăng cao, khi một số nhà đầu tư lo ngại nước này có thể xuất hiện một thủ tướng Công đảng thiên tả hơn, theo đuổi chính sách tăng thuế và mở rộng chi tiêu.
Amanda Blanc, Tổng giám đốc điều hành Aviva, nói với Reuters rằng trong sáu năm làm CEO, bà đã chứng kiến quá nhiều thay đổi về chiến lược và lãnh đạo chính phủ. Theo bà, điều này đã gây tổn hại cho nền kinh tế Anh và làm xấu đi hình ảnh của nước này trên trường quốc tế.
